Qaraqalpaqstan Respublikası Ósimlikler karantini hám qorǵaw agentligi tárepinen awıl xojalıǵı ónimlerin eksportqa tayarlaw hám olardı xalıqaralıq fitosanitariyalıq talaplar tiykarında qadaǵalawdan ótkeriw, eksportshılar ushın jaratılıp atırǵan sharayatlar haqqında keń jámiyetshilikti xabardar etiw maqsetinde press-tur shólkemlestirildi.

Press-turda ǵalaba xabar quralları wákillerine taraw qánigeleri tárepinen karantin astındaǵı ónimlerdi fitosanitariyalıq kózden ótkeriw processleri, laboratoriyalıq tekseriw jumısları hám sertifikatlastırıw tártipleri ámeliy túrde kórsetildi.
Atap ótilgenindey, bul ilaj elimizde agrar tarawınıń sırtqı sawda jumıslarında ámelge asırılıp atırǵan reformalar, ásirese, fitosanitariyalıq qáwipsizlikti támiyinlew, ónimlerdiń sapasın arttırıw hám eksport potencialın bekkemlewge qaratılǵan jumıslar haqqındaǵı ashıq maǵlıwmatlardı keń jámiyetshilikke jetkeriwde úlken áhmiyetke iye.
Sonday-aq, qatnasıwshılar “E-Fito” elektron sisteması arqalı fitosanitariyalıq xızmetlerdi kórsetiw procesi menen de jaqınnan tanıstı. Bul sistema arqalı ónimlerdi elektron túrde dizimnen ótkeriw, sertifikatlastırıw hám eksport ushın ruqsat beriw processleri tolıq sanlastırılǵan bolıp, bul xızmet kórsetiwde tezlik hám ashıq-aydınlıqtı támiyinleydi.
Press-tur qatnasıwshıları dáslep Nókis qalasındaǵı sırtqı ekonomikalıq baylanıs bajıxana postında bolıp, respublikamızǵa import etilip atırǵan hám eksportqa shıǵarılıp atırǵan karantin astındaǵı ónimlerdi qadaǵalawdan ótkeriw processleri menen tanıstı. Bajıxana aymaǵında fitosanitariyalıq inspektorlar tárepinen úlgiler alınıwı, arnawlı úskeneler járdeminde tezlik penen monitoring ótkeriliwi hám tiyisli juwmaqlardı rásmiylestiriw processleri ámeliy tárizde kórsetildi.
– Bajıxana postında karantin xızmeti qánigeleri tiykarınan sırt ellerden kelgen karantin astındaǵı ónimlerdi qadaǵalawdan ótkerip, sertifikatlar tayarlaydı, – deydi sırtqı ekonomikalıq baylanıs bajıxana postı inspektorı R.Hamidullaev. – Házir kórip turǵanıńızday qánigeler isbilermenler tárepinen Rossiyadan alıp kelingen aǵash ónimlerin tekseriwden ótkerdi. Eger zıyankesler anıqlansa, ónimler dárilenip zıyansızlandırıladı.
Bunnan soń ǵalaba xabar qurallarınıń xızmetkerleri “Nókis qalalıq sawda kompleksi” hám “Xojeli rayonındaǵı “Xojeli agrologistika orayı”nda bolıp, eksportqa baǵdarlanǵan awıl xojalıǵı ónimlerin saqlaw sharayatları menen tanıstı. Bul jerde ónimlerden úlgiler alınıp, agentliktiń kóshpeli laboratoriyasında fitosanitariyalıq tekseriwler ótkerildi.
Ilaj dawamında qánigeler tárepinen fitosanitariyalıq qáwipsizlikti támiyinlew, eksport ónimlerin xalıqaralıq talaplarǵa muwapıq qadaǵalawdan ótkeriw, karantin obektleriniń tarqalıwınıń aldın alıw boyınsha ámelge asırılıp atırǵan jumıslar haqqında maǵlıwmatlar berildi. Sonday-aq, qatnasıwshılar agentlik sistemasındaǵı aldınǵı texnologiyalar, sanlastırıw arqalı xızmet kórsetiw imkaniyatları menen de tanıstı.
Maǵlıwmat ushın, bıyılǵı jıl basınan Qaraqalpaqstan Respublikası Ósimlikler karantini hám qorǵaw agentligi tárepinen 1691 xalıqaralıq hám 5563 ishki fitosanitariyalıq sertifikat rásmiylestirilgen. Qaraqalpaqstan Respublikasınan jámi 44,4 mıń tonna awıl xojalıǵı hám miywe-palız ónimleri eksport etildi. Tiykarǵı eksport baǵdarların Rossiya Federaciyası, Awǵanstan, Italiya, Túrkiya, Qıtay hám Koreya Respublikası quraydı.
Eksport quramınıń úlken bólegin boyan tamır, un ónimleri, soblıqlı hám maylı ósimlikler, sonday-aq, miywe-palız ónimleri quraydı. Bul ónimler xalıqaralıq bazarda joqarı talapqa iye bolıp, jergilikli islep shıǵarıwshılardıń básekige shıdamlılıǵın arttırıwda úlken áhmiyetke iye bolmaqta.
Ilajda qatnasıwshılar eksportshı kárxanalardıń jumısları menen tanıstırılıp, olarǵa fitosanitariyalıq qáwipsizlikti támiyinlewde maǵlıwmat sistemalarınıń áhmiyeti, ásirese “E-Fito,” “Agroko’makchi” hám “Atız qadaǵalawı” sıyaqlı platformalardıń imkaniyatları haqqında da hár tárepleme maǵlıwmatlar berildi.
Qatnasıwılar qánigelerden ózlerin qızıqtırǵan sorawlarǵa juwap aldı.

Á.Jiyemuratov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi