Dushanbe qalasında ótip atırǵan “Oraylıq Aziya – Rossiya” hám Ǵárezsiz Mámleketlerdiń Doslıq Awqamı sammitleri sheńberinde Ózbekstanda atomnan tınısh maqsetlerde paydalanıw boyınsha iri joybarlardı baslawǵa baǵıshlanǵan máresim bolıp ótti.

Ilajǵa Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti janındaǵı Atom energiyası agentliginiń direktorı Azim Ahmadxwjaev hám Rossiya Federaciyasınıń atom energiyası boyınsha “Rosatom” mámleketlik korporaciyasınıń bas direktorı Aleksey Lixachyov hám basqalar qatnastı. Olar telekópir arqalı Jizzaq wálayatı Forish rayonında kishi quwatlılıqtaǵı atom elektr stanciyası imaratı ushın kotlovan qazıw jumısların baslap jiberdi. Sonday-aq, Tashkent qalası Mırza Ulıǵbek rayonında Yadro medicinası orayın shólkemlestiriw joybarın iske qostı.
Sonıń menen Jizzaq wálayatındaǵı kishi quwatlılıqtaǵı atom elektr stanciyası imaratı ushın ushın kotlovan qazıwǵa rásmiy túrde kirisildi.
Mırza Ulıǵbek rayonında Ózbekstan Respublikası Yadro medicinası orayın shólkemlestiriw joybarına da start berildi. Oray qurılısına simvolikalıq tırnaq tası qoyıldı.
Ilajda densawlıqtı saqlaw ministri Asılbek Xudayarov, S.Berezin atındaǵı medicina institutınıń basqarma baslıǵı Arkadiy Stolpner, taraw qánigeleri hám jámiyetshilik wákilleri qatnastı.
Bul joybar Ózbekstan hám Rossiya Prezidentleri dárejesinde erisilgen kelisimlerdiń logikalıq dawamı bolıp, eki mámleket birge islesiwiniń jáne bir ayqın úlgisi esaplanatuǵını atap ótildi.
Yadro medicinası orayı tek ǵana klinika emes, al mámleket medicinasın jańa basqıshqa alıp shıǵatuǵın ilimiy, ámeliy hám sociallıq áhmiyetke iye iri baslama bolıp esaplanadı. Ol insan ómirin saqlaw, keselliklerdi erte anıqlaw hám milliy medicina potencialın arttırıwda sheshiwshi orın iyeleydi.
Málim etiliwinshe, joybar basqıshpa-basqısh ámelge asırıladı. Oǵan tayarlıq procesinde xalıqaralıq yadro medicinasınıń házirgi jaǵdayı tereń tallandı. Jetekshi mámleketlerdiń tájiriybesi úyrenildi hám olardıń nátiyjeli sheshimleri óz-ara salıstırıldı.
Oray S.Berezin atındaǵı medicina institutı (MIBS) qatnasıwında investiciya kirgiziw formatında qurıladı. Obekttiń ulıwma maydanı 12 mıń kvadrat metrdi quraydı. Bul aymaqta injenerlik, geologiyalıq, ekologiyalıq hám basqa da joybaraldı izertlewler ámelge asırıldı.
Orayda diagnostika hám radioxirurgiyadan baslap, raktiń eń quramalı túrlerin emlew ushın proton terapiyasın engiziw rejelestirilgen. Birinshi basqıshta pozitron-emission tomografiya (PET/KT), ciklotron kompleksi hám radiofarmpreparatlar laboratoriyası menen úskenelengen yadro diagnostika orayı shólkemlestiriledi. Keyingi basqıshlarda radionuklid terapiyası jolǵa qoyılıp, izotoplıq izertlewler kólemi keńeytiledi.
Bizge belgili, bul túrdegi diagnoz hám emlew xızmetleri sırt elde oǵada qımbat turadı. Yadro medicinası orayı jumıs baslaǵannan soń, puqaralarımız zamanagóy xızmetlerdi óz elimizde qolaylı sharayatta alıw imkaniyatına iye boladı.
Oraydıń jumısı nátiyjesinde jılına 8 mıń nawqasta kesellikti dáslepki basqıshta-aq anıqlaw imkaniyatı boladı. Bul bolsa tolıq sawalıw itimalın bir neshe esege arttıradı. Sonıń menen birge, joybar mámlekette medicinalıq turizmdi rawajlandırıwǵa da tiykar jaratadı.
Joybardıń jáne bir áhmiyetli tárepi júzden aslam joqarı texnologiyalı jumıs ornı jaratılıwı bolıp esaplanadı. Oraydıń jumısı arqalı yadro medicinası tarawında milliy kadrlar bazası qáliplesedi. Bul mákeme tek diagnoz hám emlew menen sheklenip qalmay, ilimiy izleniwler, jańa usıllardı sınaqtan ótkeriw hám maman qánigeler tayarlaw ushın da platforma wazıypasın atqaradı.
Joybar sheńberinde yadrolıq texnologiyalardı paydalanǵan halda zamanagóy diagnostika hám emlew usılları engiziledi. Onkologiya hám radiologiya tarawında kadrlar potencialı, infrastruktura hám ilimiy baza jáne de rawajlanadı. Bul arqalı mámleket medicinasında jańa basqısh baslanadı. Insan salamatlıǵın qorǵawda anıqlıq, nátiyjelilik hám zamanagóy qatnas ayrıqsha áhmiyetke iye.

Ikrom AVVALBOEV,
Abdujalol QAYuMOV, ÓzAnıń xabarshıları