Usı jıl 21-avgusttaǵı “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında”ǵı nızam menen mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemler (MKSh) hám qáwenderlik jumısın tártipke salıwshı bir qatar nızam hújjetlerine tiyisli ózgerisler hám qosımshalar kirgizildi.

Ádillik ministrligi málimleme xızmetiniń basshısı Hayotjon Qilichev nızam menen engizilgen ózgerisler haqqında maǵlıwmat berdi:
– Endi mámleketlik uyımlardıń lawazımlı shaxsları tárepinen MKShlardıń jumısına nızamǵa qayshı túrde aralasqanı hám jámiyetlik qadaǵalaw subektleri tárepinen jámiyetlik qadaǵalaw nátiyjeleri boyınsha tayarlanǵan juwmaqlawshı hújjetti kórip shıqpaǵanı ushın hákimshilik juwapkershilik belgilendi.
Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekstiń 239-statyasında belgilengen MKShlardıń jumısın ámelge asırıw tártibin buzıwǵa baylanıslı sankciyalar muǵdarları sezilerli dárejede azaytıldı.
Bir kalendar jılda bank esap betlerinde pul aylanısı bolmaǵan fond ushın usı kalendar jılda óz jumısın auditorlıq tekseriwden ótkeriw ıqtıyarlı tártipte ámelge asırılatuǵını belgilendi.
Nızam menen “Qáwenderlik haqqında”ǵı nızamǵa qáwenderlik shólkemleri, yaǵnıy ǴXQlar, qáwenderlikti ámelge asırıwshı hám qáwenderlikke alıwshı yuridikalıq shaxslar tárepinen qáwenderlik qayırqomlıqların naq, naq emes hám múlk túrinde jıynawdıń anıq tártibin belgileytuǵın ózgerisler hám qosımshalar kirgizildi.
Bul jańa ózgerisler 2025-jıl 23-noyabrden kúshke kiredi.
Atap aytqanda, qáwenderlik qayırqomlıqların naq pul túrinde jıynaw tek ǵana qayırqomlıq qutısı járdeminde yamasa qáwenderlik shólkemleri, qáwenderlikti ámelge asırıwshı yamasa alıwshı yuridikalıq shaxslardıń bank esap betlerine nızamshılıqta belgilengen tártipte pul ótkeriw jolı menen ámelge asırıladı.
Qáwenderlik qayırqomlıqları múlk túrinde jıynalǵan jaǵdayda qabıl etilgen múlktiń dizimi qáliplestirilip, onıń túri, muǵdarı (kólemi) kórsetilgen halda akt dúziledi.
Qáwenderlik qayırqomlıqların jıynaw processleriniń ashıq-aydınlıǵın hám járiyalılıǵın támiyinlew maqsetinde bul processlerdiń baslanıwı hám juwmaǵı boyınsha ǵalaba xabar quralları, rásmiy veb-saytlar yamasa sociallıq tarmaqlardaǵı betlerde tiyisli maǵlıwmatlar járiyalanadı hám salıq esabatlarında sáwlelenedi.
Fizikalıq shaxs qáwenderlik qayırqomlıqların tek ǵana ózi yamasa jaqın tuwısqanları ushın óziniń bank esap betlerine yamasa jeke bank kartasına pul ótkeriw arqalı, naq pul yamasa múlk túrinde jıynawǵa haqılı. Volontyorlar qáwenderlik alıwshılardıń máplerin gózlep, qáwenderlik qayırqomlıqların jıynawǵa tek ǵana daǵaza beriw arqalı járdemlesedi.
Onda, qáwenderlik qayırqomlıqların jıynaw qáwenderlik alıwshı fizikalıq shaxslar yamasa olardıń jaqın tuwısqanlarınıń atına ashılǵan bank esap betlerine yamasa jeke bank kartalarına pul ótkeriw arqalı yamasa olarǵa tikkeley naq pul (múlk) beriw arqalı, sonday-aq, qáwenderlikke alıwshı yuridikalıq shaxslardıń bank esap betlerine pul qarjıların ótkeriw yamasa olarǵa múlk beriw arqalı ámelge asırıladı.
Qáwenderlik qutısı túsinigi, onı ornatıw hám onnan paydalanıw tártibi belgilendi. Atap aytqanda, qayırqomlıq qutısı tek ǵana qayırqomlıq shólkemleri, qayırqomlıqtı ámelge asırıwshı yamasa qabıl etiwshi yuridikalıq shaxslar tárepinen ornatıladı. Qayırqomlıq qutısı naq pul formasındaǵı qayırqomlıqlardı jıynaw ushın arnalǵan aynalı yamasa kórinip turatuǵın ıdıs, onıń ashılıw ornı wákillikli shaxslar tárepinen qol qoyılǵan, mórlengen yamasa plombalanǵan bolıwı kerek. Qáwenderlik qutısında qáwenderlik qayırqomlıqların jıynaw maqseti, onı ornatqan yuridikalıq shaxs haqqındaǵı maǵlıwmatlar kórsetiliwi kerek. Qáwenderlik qutısın ornatıw kóshpes múlk iyesi yamasa ol wákillik bergen shaxs hám qáwenderlik shólkemi, qáwenderlikti ámelge asırıwshı yamasa qáwenderlikti alıwshı yuridikalıq shaxs arasında jazba túrde dúzilgen shártnama tiykarında ámelge asırıladı. Qayırqomlıq qutısın kóshpes múlk aymaǵında saqlaw shártleri shártnamada kórsetiledi. Qayırqomlıq qutısındaǵı jıynalǵan pul qarjıları qayırqomlıq qutısı tolǵanda, jıynalǵan qarjılardan paydalanıw zárúrligi júzege kelgende yamasa qáwenderlik qayırqomlıqların jıynaw múddetleri tamam bolǵanda alınadı.
Qáwenderlik qutısın ashıw, qayırqomlıqtı esaplaw procesi qayırqomlıq shólkemlestiriwshiniń wákillikli wákili hám keminde eki biytárep qatnasıwında ámelge asırıladı hám bul processler videojazıwǵa alınadı. Tiyisli akt dúziledi hám ondaǵı maǵlıwmatlar bir kún múddette ǵalaba xabar qurallarında yamasa olardıń rásmiy veb-saytında yamasa sociallıq tarmaqlardaǵı betlerinde jámiyetshilikke járiyalanadı. Qayırqomlıq qutısındaǵı qarjılar ol ashıǵan kúnde yamasa keyingi jumıs kúni ishinde tiyisli bank esap betine kiris etiledi.
Sonıń menen birge, joqarıda atap ótilgen tártip-qaǵıydalardı, atap aytqanda, qáwenderlik qayırqomlıqların jıynaw hám qayırqomlıq qutısın ornatıw hám onnan paydalanıw tártibin buzǵanı ushın Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekste juwapkershilik belgilendi.

N.Abduraimova, ÓzAnıń xabarshısı