Astana qalasındaǵı Ǵárezsizlik sarayında Qazaqstan Respublikası Prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıń basshılıǵında gezektegi VIII Dúnya hám dástúriy dinler jetekshileriniń qurıltayı jumıs basladı.

“Dinler qarım-qatnası: keleshek jolında sinergiya” súreni astında ótip atırǵan bul xalıqaralıq ilajda 60 mámleketten júzden aslam delegaciya, sonıń ishinde, dúnya dinleriniń jetekshileri, xalıqaralıq shólkemlerdiń basshıları, siyasattanıwshı hám jámiyetlik ǵayratkerler qatnaspaqta.
2003-jılı ótkerilgen birinshi konferenciyada Astanaga 13 mámleketten 17 delegaciya kelgen edi. Waqıt ótiwi menen baslama turaqlı dástúrge aylandı hám búgingi kúnde 22 jıllıq tariyxqa iye abıraylı jıyın sıpatında tanıldı.
Forum tek ǵana pikir alısıw maydanı emes, al áhmiyetli qararlar qabıl etiletuǵın xalıqaralıq minber bolıp esaplanadı. Dodalaw temaları keń kólemli – dinleraralıq túsinisiwdi bekkemlew, diniy ekstremizm hám radikalizmniń aldın alıw, mádeniyatlararalıq kópirdi qurıw, global tınıshlıq hám turaqlılıqqa úles qosıw.
Bul retki qurıltay baǵdarlamasınan da dinniń global tınıshlıqtı bekkemlewdegi ornı, diniy keńpeyillik hám ekstremizmniń aldın alıw máseleleri orın alǵan. Sonday-aq, sanlı texnologiya hám jasalma intellekttiń din tarawına tásirin kórip shıǵıw da ayrıqsha áhmiyetke iye.
Ánjumandı ashıp bergen Qazaqstan jetekshisi dúnyada geosiyasiy jaǵday keskinlesip, kelispewshilikler kóbeyip atırǵanın atap ótti. Sonday-aq, dúnyadaǵı klimat ózgeriwi mashqalasın kóterdi.
– Tariyxıy qáliplesken keńpeyillik, awızbirshilik hám ashıq-aydınlıq dástúri búgin xalqımızdıń tınıshlıq súyer hám norma tiykarındaǵı sırtqı siyasatında da sáwlelenbekte,-dedi Qasım-Jomart Toqaev. – Bul siyasat isenim, qarım-qatnas hám birge islesiw principine tiykarlanǵan. Bunday qádiriyat barlıq millet hám mámleketler ushın áhmiyetli ekenine isenemen.
Ilajda din tarawınıń jetekshileri, xalıqaralıq shólkemlerdiń wákilleri – Jáhán islam ligasınıń Bas xatkeri shayx Muhammad ibn Abdulkarim Al-Isa, Moskva hám pútkil Rus pravoslav shirkewiniń patriarxı Kirill, BMSh Bas xatkeriniń islomofobiya hám antisemitizm máseleleri boyınsha arnawlı wákili, Civilizaciyalar alyansınıń joqarı wákili Migel Anxel Moratinos ta shıǵıp sóyledi. BMSh Bas xatkeri Antoniu Guterrish ilaj qatnasıwshılarına videomúrájat jolladı.
Jalpı sessiya juwmaǵında Deklaraciyaǵa qol qoyıldı. Xalıqaralıq jámiyetshilikke baǵdarlanǵan bul strategiyalıq hújjet globallıq mashqalalarǵa itibardı qaratıw, xalıqlar arasında tınıshlıq, túsinisiw hám awızbirshilikti bekkemlewge járdemlesiwge qaratılǵan.

Behruz XUDOYBERDIEV,
ÓzA