Senattıń onınshı jalpı májilisinde Ózbekstan Respublikası Bas prokurorınıń prokuratura uyımlarınıń 2024-jıldaǵı jumısı haqqındaǵı esabatı tıńlandı.

Bul másele boyınsha shıǵıp sóylegen Bas prokuror Niǵmatilla Ywldoshev prokuratura uyımları tárepinen esap beriw jılında sociallıq tarawdaǵı nızamshılıqtıń orınlanıwı ústinen qadaǵalaw baǵdarında xalıqtı sociallıq qorǵaw, bántligin támiyinlew hám járdemge mútáj shańaraqlardı qollap-quwatlaw hám kámbaǵallıqtı qısqartıw máselelerine ayrıqsha itibar qaratılǵanın atap ótti.
– Atap aytqanda, 489 puqaraǵa 3,8 milliard sumlıq keshiktirilgen miynet haqı hám basqa da tólemler óndirip berildi, – dedi N.Ywldoshev. – 11,2 milliard sumlıq miynet haqı hám oǵan teńlestirilgen tólemler talan-taraj etilgeni anıqlanıp, tiyisli sharalar kórildi. Ekonomikalıq tarawda nızamshılıqtı bekkemlew, ásirese, investiciyalıq baǵdarlamalardıń orınlanıwın sózsiz támiyinlew, energiya resurslarınıń talan-taraj etiliwiniń aldın alıw, “jasırın” ekonomika qáliplesiwiniń hár qıylı usılları menen kanalların anıqlaw hám olarǵa shek qoyıw baǵdarında sistemalı jumıslar ámelge asırılmaqta.
Isbilermenler hám sırt el investorlarınıń 29 mıń 451ine nızam ústinligi, sonday-aq, olardıń huqıqları, erkinlikleri hám nızamlı máplerin támiyinlew baǵdarında ámeliy járdem kórsetildi.
Prokurorlardıń sud processlerindegi qatnasıwı, korrupciyaǵa qarsı gúresiw baǵdarında kórilip atırǵan ilajlar, jınayatshılıq hám huqıqbuzarlıqqa qarsı gúresiw, tergew hám operativ-izlew jumısı boyınsha ámelge asırılǵan jumıslarǵa ayrıqsha itibar qaratıldı.
Bul másele boyınsha pikir bildirgen Senat Baslıǵı Tanzila Norboeva bunnan bir neshe jıl burın bilimlendiriw sistemasında, mámleketlik satıp alıwlar tarawında korrupciya dárejesi joqarı bolǵanın atap ótti. Oǵan shek qoyıw ushın Korrupciyaǵa qarsı gúresiw milliy keńesi sheńberinde Bas prokuratura menen birgelikte sistemalı jumıslardıń ámelge asırılǵanı nátiyjesinde áne usı baǵdarlarda korrupciya jaǵdayları keskin azaydı. Bul baǵdardaǵı jumıslardı jáne de kúsheytiw hám tereńlestiriw zárúr.
Senatorlardıń korrupciya jaǵdayları haqqında xabar berilgende qanday ilajlar kóriliwi, xabar bergen shaxslardıń qorǵalıwı qalay támiyinleniwi haqqındaǵı sorawlarına juwap bergende Bas prokuror bunday jaǵdaylarda tezlik penen zárúr ilajlar kórilip atırǵanın málim etti. Xabar tastıyıqlanǵannan soń, ayıpkerlerge jınayat isleri qozǵatılmaqta. Áhmiyetlisi, bunday xabarlardı prokuratura uyımlarına jiberiw ushın zárúr imkaniyatlar jaratılǵan. Isenim telefonı, korrupciya haqqında xabar beriwge mólsherlengen botlar iske qosılǵan. Xabar beriwshilerdiń shaxsı sır saqlanadı, qorǵalıwı támiyinlenedi.
Senatorlar tárepinen prokuratura uyımları jumısınıń ayırım baǵdarlarında qadaǵalawdı bunnan bılay da kúsheytiw zárúrligi atap ótildi.
Atap aytqanda, xalıqtıń densawlıǵın saqlaw, reproduktivlik salamatlıǵın qorǵaw, qalaberdi, juqpalı keselliklerdiń aldın alıw baǵdarında ótkerilgen qadaǵalaw ilajları jeterli nátiyje bermegeni, analar ólimi sanı Qaraqalpaqstan Respublikası, Buxara hám Xorezm wálayatlarında artqanı sınǵa alındı.

Jınayatshılıqqa qarsı gúresiw, mámlekette kriminogen jaǵdaydıń turaqlılıǵın saqlaw, operativ-izlew, sorastırıw hám dáslepki tergew jumısın alıp barıwda da kemshilikler bar ekenligi atap ótildi. Sonıń ishinde, júz bergen 67 mıńnan aslam jınayatlardıń derlik 62 procentin aldın alıw múmkin bolǵan jınayatlar quraǵan.
Bunday jınayatlardıń ulıwma jınayatshılıq kórsetkishindegi úlesi Ferǵana wálayatı hám Qaraqalpaqstan Respublikasında 65 procentke, Namanganda bolsa derlik 70 procentke jetken.
Senatorlar prokuratura uyımları tárepinen densawlıqtı saqlaw, juqpalı keselliklerdiń aldın alıw, reproduktivlik salamatlıqtı, analıqtı hám balalıqtı qorǵawǵa baylanıslı nızamshılıqtıń orınlanıwı ústinen tásirsheń qadaǵalaw ornatıw, jaslar hám hayal-qızlardı hár tárepleme qollap-quwatlaw, ekologiya hám qorshaǵan ortalıqtı qorǵawǵa baylanıslı nızamshılıq hújjetleriniń orınlanıwın támiyinlew baǵdarında qadaǵalawdı jáne de kúsheytiw boyınsha usınıslar berdi.
Dodalaw juwmaǵında Senattıń tiyisli qararı qabıl etildi.

ÓzA