Ózbekstanda puqaralıq jámiyetin rawajlandırıw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan birine aylanǵan. Bul baǵdardaǵı reformalar sistemalı hám basqıshpa-basqısh ámelge asırılmaqta. Keyingi jılları bul tarawda bir qatar áhmiyetli huqıqıy hám institucionallıq reformalar ámelge asırıldı.?

Atap aytqanda, Ózbekstan Respublikası Konstituciyasına kirgizilgen tiyisli ózgerisler hám qosımshalar nátiyjesinde puqaralıq jámiyeti institutları ayrıqsha konstituciyalıq statusqa iye boldı. Bul tariyxıy qádem mámlekette demokratiyalıq institutlardıń huqıqıy tiykarın jáne de bekkemledi. Sonıń menen birge, “Ózbekstan-2030” strategiyasında da mámleketlik basqarıwdı xalıq mápleri jolında jetilistiriw hám jámiyetlik qadaǵalawdıń nátiyjeliligin arttırıw ayrıqsha baǵdar sıpatında belgilendi.
2024-jıl 26-avgust kúni qabıl etilgen Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Puqaralıq jámiyeti institutların mámleket tárepinen qollap-quwatlaw sistemasın bunnan bılay da jetilistiriw ilajları haqqında”ǵı Pármanı mámlekette demokratiyalıq institutlardı bekkemlew hám sociallıq sheriklikti keńeytiwde áhmiyetli baǵdarlamalıq hújjet boldı. Usı párman tiykarında mámleket tárepinen puqaralıq jámiyeti institutların qollap-quwatlawdıń demokratiyalıq, institucionallıq sisteması jáne de jetilistirildi, grantlar hám sociallıq buyırtpalardı bólistiriwde ashıq-aydınlıq hám salamat báseki principleri engizildi.
Bunday ilajlar jámiyette sociallıq áhmiyetke iye baǵdarlamalardı nátiyjeli ámelge asırıwǵa tiykar jaratıp, puqaralıq jámiyeti institutlarınıń mámleketlik hám jámiyetlik basqarıw processlerindegi ornı hám tásirin sezilerli dárejede arttırdı.
2025-jıl 21-avgust kúni tastıyıqlanǵan “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında”ǵı 1083-sanlı Nızam menen Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekske kirgizilgen jańa normalar – bul processtiń logikalıq dawamı boldı. Endi mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerdiń jumısına nızamǵa qayshı túrde aralasqanlıq, jámiyetlik qadaǵalaw nátiyjelerin kórip shıqpaw yamasa qáwenderlik haqqındaǵı nızamshılıq talapların buzıw jaǵdayları ushın anıq juwapkershilik belgilendi.
Bunday reformalar tek ǵana mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerdiń huqıqıy qorǵalıwın kúsheytip qoymastan, al mámleketlik uyımlardıń jumısında ashıq-aydınlıq hám esap beriwdi támiyinleydi. Eń tiykarǵısı, olar mámleket hám jámiyet arasındaǵı isenim hám birge islesiwdi bekkemlep, Jańa Ózbekstanda demokratiyalıq reformalardıń jańa basqıshın belgilep bermekte.
Usı múnásibet penen, MKSh jumısına nızamǵa qayshı túrde aralasıw jaǵdayları ushın ayrıqsha juwapkershilik belgilengeni de áhmiyetli ózgerislerden biri boldı. Bul normanıń engiziliwi arqalı mámleketlik emes kommerciyalıq emes shólkemlerdiń erkin jumısı kepillenedi, olardıń jumısına tiykarsız aralasıwlardıń aldı alınadı jáne puqaralıq jámiyeti institutları óz wazıypaların jáne de erkin hám nátiyjeli ámelge asırıwı ushın xızmet etedi.
Jańa ózgerisler bárinen burın mámleketlik puqaralıq xızmetkerleri hám uyımlardıń juwapkershiligin arttırıwǵa qaratılǵan. Endi múrájatlardan tiykarsız bas tartıw, olardı kórip shıqpaw yamasa juwap beriwdi keshiktiriw jaǵdayları ushın hákimshilik juwapkershilik kúsheytildi. Bul bolsa puqaralardıń huqıqları menen nızamlı mápleriniń qorǵalıwın jáne de bekkemleydi.
Sonday-aq, jámiyetlik qadaǵalaw nátiyjeleri boyınsha tayarlanǵan juwmaqlawshı hújjetlerdi kórip shıqpaw jaǵdayları ushın da jaza belgilendi. Bul ózgeris mámleketlik uyımlar hám lawazımlı shaxslardıń jumısında ashıq-aydınlıqtı hám esap beriwdi kúsheytiw, olardıń puqaralar aldındaǵı juwapkershiligin arttırıwǵa xızmet etedi.
Juwmaq sıpatında aytıw múmkin, tiykarında bul reformalar xalıqtıń dawısı, onıń talap hám usınısları mámleketlik basqarıwda itibardan shette qalmawın támiyinleydi. Qayırqomlıq hám qáwenderlik jumıslarınan baslap, jámiyetlik qadaǵalaw hám MKShlardıń jumısına shekemgi tarawlarda huqıqıy kepilliklerdiń jaratılıwı – Jańa Ózbekstanda demokratiyanıń jańa basqıshına taslanǵan isenimli qádem bolıp esaplanadı. Mámleketlik puqaralıq xızmetkeri endi tek ǵana nızamǵa emes, al jámiyetshiliktiń isenimine de juwapker esaplanadı.

ÓzA