Sońǵı jılları mámleketimizde medicina tarawınıń rawajlanıwı menen bir qatarda, jeke menshik klinikalardıń sanı da artıp barmaqta. Bul jaǵday, bir jaǵınan, xalıqqa qolaylı hám operativ medicinalıq xızmet kórsetiw imkaniyatın jaratpaqta. Biraq basqa jaǵınan, bunday klinikalardıń jumısında júzege kelip atırǵan ayırım unamsız jaǵdaylar, atap aytqanda, sapasız xızmet, tájiriybesiz shıpakerlerdiń jumısı hám eń ashınarlısı, nawqaslardıń ólimine baylanıslı shawqımlı waqıyalar jámiyetshilikti ayrıqsha oylandırmaqta.

Kópshilik puqaralar jeke menshik klinika tańlawda reklama tiykarında qarar qabıl etedi. Ayırım klinikalar ataqlı artistler yamasa kópshilikke belgili shaxslar arqalı óz jumısın reklama etedi hám sol arqalı isenim arttırıladı. Álbette, bul qatnas marketing kózqarasınan nátiyjeli bolıwı múmkin, biraq densawlıq sıyaqlı názik máselede isenim tek ǵana reklama menen sheklenip qalmaydı.
Reklaması kúshli bolǵan, biraq qánige tayarlıǵı tómen bolǵan klinikalarda emleniw tek ǵana paydasız emes, al ómir ushın qáwipli bolıwı múmkin. Keyingi jılları ayırım jeke menshik klinikalarda nadurıs diagnoz qoyılıwı yamasa xirurgiyalıq operaciyadan soń nawqaslarda ólim jaǵdaylarınıń dizimge alınıwı sociallıq tarmaqlarda keń dodalawlarǵa sebep bolmaqta. Bul bolsa jámiyetshilik arasında jeke menshik klinikalarǵa bolǵan isenimsizlikti kúsheytpekte.
Jeke menshik medicina mákemeleri tiykarında mámleketlik medicinalıq xızmetlerdi tolıqtıratuǵın, alternativ variant sıpatında kóriledi. Biraq olardıń jumısı ústinen jeterli dárejede qadaǵalaw alıp barılmay atırǵanı úlken mashqala bolıp qalmaqta. Ayırım klinikalarda licenziyasız jumıs alıp barıw, qánigelik dárejesi tómen bolǵan xızmetkerler tárepinen nawqaslardı qabıl etiw jaǵdayları da anıqlanbaqta.
2023-jılı Tashkentte bir jeke menshik klinikada ámelge asırılǵan ápiwayı xirurgiyalıq operaciya sebepli 27 jasar nawqas qaytıs boldı. Tekseriwler bir qansha dodalawlarǵa sebep boldı. Sorastırıw nátiyjesinde, emlewxanada jumıs alıp barıp atırǵan ayırım shıpakerler mamanlıq kategoriyasınıń bolmaǵanı, yaǵnıy tastıyıqlawshı hújjet usınbaǵanı anıqlanǵan.
Kóplegen adamlar jeke menshik klinikalarǵa barıwdı tańlawınıń jáne bir áhmiyetli sebebi, mámleketlik emlewxanalardaǵı ayırım mashqalalar bolıp esaplanadı. Mısal ushın, tazalıq, sharayat, gezekler, dári-dármaq támiynatı olardı narazı etedi. Biraq, mámleketlik emlewxanalarda islep atırǵan kóplegen tájiriybeli shıpakerler óz kásibine juwapkershilik penen qatnas jasaydı.
Mámleketlik sistemadaǵı bul mashqalalar qarjılandırıw, shıpakerlerdiń sociallıq qorǵalıwı, zamanagóy texnologiyalar menen sheshiliwi múmkin. Eger bul baǵdarlarda sistemalı jumıslar alıp barılsa, adamlar jáne mámleketlik emlewxanalarǵa qaytıwdı abzal kóriwi múmkin.
Qáwipsiz densawlıqtı saqlaw jolında xalıqtıń salamatlıǵın qorǵaw tek ǵana shıpakerler hám Densawlıqtı saqlaw ministrliginiń emes, al pútkil jámiyettiń juwapkershiligi bolıp tabıladı. Jeke menshik klinikalarda nawqaslarǵa isenimli hám maman xızmet kórsetiwdi támiyinlew ushın licenziyalaw hám sertifikatlaw processlerin kúsheytiw zárúr. Hár bir klinika tekserilip, shıpakerlerdiń mamanlıǵı ayrıqsha bahalanıwı qadaǵalawǵa alınıwı kerek.
Medicinalıq xızmetti bahalaw monitoringin dúziw arqalı klinikalar haqqında erkin ekspertler hám nawqaslardıń pikiri tiykarında arnawlı reyting islep shıǵılıwı múmkin. Qalaberdi, jumıs hújjetleri hám xızmet kórsetiliwiniń ashıq bolıwı arqalı hár bir puqara shıpakerdiń tájiriybesi, diplomları hám jumıs alıp barıp atırǵan mákeme haqqında ashıq maǵlıwmatqa iye bolıwı kerek.
Atap ótiw kerek bolǵan jáne bir áhmiyetli tárepi, insanlardıń densawlıǵı ushın juwapker hám olar sanalı tańlawdı ámelge asırıwı kerek. Bul bolsa medicinalıq xızmettiń sapası haqqında xabardarlıqtı talap etedi.
Jeke menshik medicinalıq xızmetler jámiyette áhmiyetli orın iyeleydi. Biraq bul xızmetler densawlıqtı saqlaw sapasına kepillik bermeydi. Hár bir puqara óz densawlıǵı ushın juwapkershilikti tereń ańlap, tańlawdı sanalı túrde ámelge asırıwı zárúr. Medicina – bul reklama emes, ómir hám ólim máselesi. Sol sebepli, hár qanday klinikanıń kórinisine emes, al mazmunına, yaǵnıy qánigelerdiń mamanlıǵına, xızmet sapasına hám nızamlılıǵına itibar qaratıw zárúr. Mámleket bolsa, óz gezeginde, hár eki túrdegi emlewxanalardıń jumısın teń salmaqlılıqta uslap, salamat báseki arqalı sapanı arttırıwǵa umtılıwı maqsetke muwapıq.

Dildora DWSMATOVA.
ÓzA