Sońǵı jılları quwatlandırıwshı ishimliklerge bolǵan talap sezilerli dárejede artpaqta. Ásirese, mektep jasındaǵı balalar hám jas óspirimler arasında bul ishimliklerden paydalanıw kúnnen-kúnge artpaqta. Energetikalıq ishimlikler qısqa múddette tetiklendirip hám kúsh berip atırǵanday bolsa da, olardıń quramında insan organizmi ushın zıyanlı bolǵan elementler bar. Sol sebepli, bul ónimdi 18 jastan kishilerge satıw qatań qadaǵan etilgenine qaramastan, bul qaǵıydaǵa barlıq sawda dúkanları tolıq ámel etpey atır. Nátiyjede, jaslar arasında energetikalıq ishimliklerge qızıǵıwshılıq jaǵdayları keńnen tarqalmaqta.

Energetikalıq ishimlikler quramında kofein, qant, taurin, B toparı vitaminleri, ósimlik ekstraktları jáne qosımsha ingredientler bolıp, olar organizmge qısqa múddetli energiya beredi. Kofein – bul nerv sistemasın qozǵatıwshı tiykarǵı zat esaplanıp, ol dıqqattı arttıradı hám sharshawdı azaytadı. Biraq kóp paydalanǵanda uyqısızlıq, tınıshsızlanıw hám júrek soǵıwınıń tezlesiwine alıp keliwi múmkin. Quwatlandırıwshı ishimlikler quramındaǵı joqarı muǵdardaǵı qant organizm ushın zıyanlı esaplanadı. Sonday-aq, bul ishimliktiń joqarı kislotalılıǵı tis emalın jemiriwi hám asqazan silekey qabatınıń zıyanlanıwına sebep bolıwı múmkin.
Energetikalıq ishimlikke qızıǵıwshılıq jaǵdayları orta jastaǵı hám kekse adamlarǵa qaraǵanda jaslar arasında oǵada kóp tarqalǵan. Bunıń tiykarǵı sebeplerinen biri kúshli marketing strategiyası esaplanadı. Energetikalıq ishimlikler kóbinese sergeklik, kúsh-quwat hám tabıs belgisi sıpatında kórsetiledi, bul bolsa balalar hám jas óspirimlerdi olardı sınap kóriwge iytermeleydi. Qalaberdi, ortalıq ta úlken rol atqaradı. Sebebi, jas óspirimler arasında tez-tez quwatlandırıwshı ishimlikler ishiw “avtoritet” wazıypasın da atqarmaqta.
Quwatlandırıwshı ishimliklerge qızıǵıwshılıq tek ǵana fizikalıq salamatlıqqa zıyan jetkerip qoymastan , al ruwxıy jaǵdayǵa da unamsız tásir etedi. Jaslarda tınıshsızlanıw, depressiya hám eslew menen baylanıslı mashqalalar kóbeyedi. Olardıń bilim alıwǵa bolǵan qızıǵıwshılıǵı tómenleydi, sociallıq iskerligi sheklenedi.
Negizinde nızamshılıqta energetikalıq ishimliklerdi 18 jastan kishi shaxslarǵa satıw qatań qadaǵan etilgen. Biraq bul qaǵıydaǵa tek ǵana iri-iri supermarketler hám licenziyaǵa iye dúkanlar ǵana ámel etpekte. Ayırım satıwshılar bolsa bul nızamdı mensinbey, tek ǵana ekonomikalıq payda esabınan quwatlandırıwshı ishimliklerdi jas kategoriyasına qaramastan satpaqta.
Xalıq arasında quwatlandırıwshı ishimliklerge bolǵan qızıǵıwshılıqtı azaytıw hám jaslar arasında usı ónimniń satılıwın sheklew sheńberinde bir qatar ilajlardı ámelge asırıw zárúr. Málimleme maydanında bul ónim arqalı jınısıy ázzilikke ushıraw, júrek-qan tamır kesellikleri, nerv sistemasınıń buzılıwı, tistegi emal qatlamınıń jemiriliwi hám búyreklerde ázzilik jaǵdayların keltirip shıǵarıwı haqqında maǵlıwmatlar kúnde aytılmaqta.
Bunday jaǵdaylardıń aldın alıw ushın, bárinen burın, 18 jastan kishi bolǵanlarǵa energetikalıq ishimliklerdi satıwdı qatań qadaǵan etiw hám qadaǵalawdı kúsheytiw kerek. Hár qanday sawda orınları bul qaǵıydalarǵa qatań ámel etiwi kerek.
Marketing hám reklama sistemasın tártipke salıw hám insandı aldawǵa alıp keletuǵın, olardı energetikalıq ishimliklerge qızıqtıratuǵın reklama hám úgit-násiyatlawdı sheklew kerek.
Qalaberdi, xalıq arasında energetikalıq ishimliklerdiń zıyanlı tárepleri haqqında tolıq maǵlıwmat beriw, olardıń densawlıq ushın qáwiplerin túsindiriw áhmiyetli.
Quwatlandırıwshı ishimliklerge qızıǵıwshılıq adamlar arasında keń tarqalıp atırǵan áhmiyetli mashqala bolıp esaplanadı. Olardıń quramındaǵı zıyanlı elementler organizmge kóplegen unamsız tásirlerdi keltirip shıǵaradı, ásirese, ósiw dáwirindegi balalar hám jas óspirimlerdiń densawlıǵına unamsız tásir etedi. Sol sebepli, bul ónimlerdi jaslar ushın sheklew hám olar arasında aǵartıwshılıq jumısların kúsheytiw zárúr. Jámiyet, ata-analar, mektepler hám mámleketlik uyımlar birgelikte islesiw arqalı jas áwladtıń densawlıǵın qorǵaw hám olardı zıyanlı ádetlerden uzaqlastırıw múmkin.

ÓzA