Hár qashan jumıstan qaytqan waqtımda Ǵárezsizlik maydanı yamasa Ámir Temur qıyabanında júrgen sırt elli turistlerdi kórip, háwes etemen. Ásirese, iynine fotoapparat asınǵan kekse áwlad wákilleri qálbimde ayrıqsha húrmet oyatadı. Olar hár bir qádemde ádep-ikramlılıqqa ámel etedi. Qattı dawıs penen baqırıp yamasa átiraptaǵılardı uyaltpaydı. Qalaberdi, súwretke túsiwde de tártip penen, birin-biri kútip háreketlenedi. Bul jaǵday maǵan bir haqıyqattı ańlatadı: sayaxatshı ushın eń áhmiyetli qaǵıyda – bul sayaxat mádeniyatı.

Sayaxat – tek ǵana dem alıw emes. Ol bilim alıw, tájiriybe arttırıw hám jaqsı tásir qaldırıw imkaniyatı. Biraq, tilekke qarsı, hámme de bul mádeniyattı tolıq túsine bermeydi.
Jaqında Gruziyaǵa shólkemlestirgen saparımda bul pikirge jáne bir márte isenim payda ettim. Sayaxatımızdıń dáslepki kúnlerinde-aq ayırım watanlaslarımız tártipsizligi menen hámmeni qıynap qoydı. Mısalı, topar menen háreketlengende eki adam bárqulla artta qalıp ketetuǵın yamasa belgilenbegen jolǵa burılıp, hámmeni kúttirip qoyatuǵın edi.
Olar jas bala emes, alpısqa shamalas adamlar edi. Aqırında gid te shıdamı tausılıp, olarǵa qattı eskertiw berdi.
Keyingi mánzilimiz Borjomide de usıǵan uqsas jaǵdaylar tákirarlandı. Awqattan narazı bolıp, asxanada baqırıp shaqırǵanlar boldı. Avtobusta bolsa nasıbay atatuǵınlar kewildi qapa etti.
Batumide bolsa jáne jańa waqıyalar baslandı. Belgilengen waqıtta jıynalısqa keliwdiń ornına, ayırımlar sayaxattan pútkilley bas tarttı. Nátiyjede topardıń ulıwma rejesi buzıldı. Eń jamanı, aeroporttaǵı kórinis boldı. Shegaradan alıp ótiwge bolmaytuǵın buyımlardı satıp alǵan sayaxatshılar bir neshe saat toqtatıp qoyıldı.
Bulardıń barlıǵı mınaday juwmaqqa alıp keldi: ayırım adamlar ushın sayaxat – tek ǵana óz mápin qanaatlandırıw quralı. Olar ushın barǵan mámlekettin úrp-ádetleri, tártip-intizamı hám hátte átiraptaǵılardıń waqtı da áhmiyetsiz bolıp kórinedi. Biraq bunday jaǵdaylar tek ǵana jeke abırayǵa emes, al pútkil millettiń júzine daq túsiredi.
Sayaxat mádeniyatı – bul bárinen burın tárbiya hám juwapkershilik máselesi. Ol adamlardıń ishki dúnyasın, ulıwma dárejesin hám mádeniy dárejesin kórsetedi. Eger biz hár bir sayaxattı tek ǵana tásir ushın emes, al ózimizdi durıs kórsetiw imkaniyatı sıpatında qabıl etsek, sonda ǵana basqalarda jaqsı pikir qaldıramız.
Sebebi sayaxatshı – ol tek jeke jolawshı emes. Ol pútkil millettiń júzin kórsetiwshi elshi de.

Nigora Rahmonova, ÓzA