Búgingi kúnde balalar ushın islep shıǵarılıp atırǵan multfilmler, animaciyalıq filmler, kórsetiwler hám shoular san jaǵınan kóbeygen sayın olardıń mazmunı hám sapası da túrlishe bolıp barmaqta. Tilekke qarsı, házirgi kóplegen multfilmlerde tek ǵana ashıq kiyiniw usılı, hádden tıs shoqlıq yamasa máni jaǵınan tiykarınan úlkenlerge qaratılǵanı balalardıń sanasına hám psixologiyasına unamsız tásir etpekte. Buǵan itibar bermegen ata-analar bolsa perzentleriniń keleshegin qáwipke qoyıwı múmkin.

Hár bir bala kórgenin tákirarlaydı. Ásirese, 2 jastan 10 jasqa shekemgi dáwirde bala sanasında kórgen kórinisleri tereń iz qaldıradı. Sonıń ushın multfilmler ápiwayı kewil ashar qural emes, balanıń dúnyaǵa kózqarası, ádep-ikramlılıq qádiriyatları, qarım-qatnas mádeniyatı, hátteki sóz baylıǵına tikkeley tásir etedi.
Kópshilik zamanagóy multfilmlerde urıslar, jarılıwlar, shawqımlı saxnalar tiykarǵı orındı iyeleydi. Bala bunday saxnalardı kórip, mashqalalardı zorlıq penen sheshiw durıs, degen juwmaqqa keledi. Ayırım multfilmler bolsa haqıyqatlıq hám qıyal arasındaǵı shegaranı joǵaltadı. Real turmısta bolmaǵan imkaniyatlar arqalı bala sanasında nadurıs kózqaras qáliplesedi. Jáne bazı bir multfilmlerde ata-ana obrazlarınıń abırayı tómenletiliwi baqlanadı. Sonıń menen birge, ózimshil, hesh qanday bilim hám kónlikpelerge iye bolmaǵan qaharmanlar dúnyanı qutqarǵan sıpatında tán alınadı.
Durıs, jámiyetimizdegi hár bir ata-ana balalar psixologi emes. Zamanagóy dúnyada, jumıs hám shańaraq arasında waqıt bólistiriw júdá úlken mashqala bolıp qalmaqta. Sebebi, ata-analar barlıq waqıtta da perzentleri menen birge waqıt ótkere almaydı hám balalardıń kewlin alıwı ushın bir nárseler menen jalǵız qaldırıwǵa májbúr boladı. Televizor yamasa gadjetlerde multfilm yamasa hár qıylı animaciyalıq filmlerde norma hám tańlaw shegarası bolsa, úlken zıyan keltirmeydi, álbette.
Mısalı, shańaraqtaǵı úlkenler balalar neni baqlap atırǵanın qadaǵalawǵa alıwı lazım. Sebebi, tábiyiy áhmiyetke iye bolǵan hár qanday súwretleniw tek ǵana qızıqlı kóriw quralı emes, al ata-analar ushın tárbiyada járdemshi wazıypasın da atqaradi. Mısalı, diniy bilim hám tárbiya tiykarında jaratılǵan multfilmler balada isenim, sabır, páklik, hadallıq sıyaqlı sıpatlardı rawajlandıradı. Olar iyman, jaqsılıq hám Quranı kárim qıssaları tiykarında tayarlanǵan bolıp, balaǵa erte jasınan-aq ádep-ikramlılıq normaların sińdiredi.
Tárbiyalıq hám ádep-ikramlılıq xarakterge iye multfilmler balaǵa hadallıq, miyrim-shápáát, sabır-taqat, ata-anaǵa húrmet, tuwrılıq, miynetke bolǵan muhabbat sıyaqlı insanıylıq pazıyletlerdi úyretedi. Bala qatnasıq mádeniyatı, taza júriw, járdem beriw sıyaqlı ádep-ikramlılıqlardı usı arqalı ózlestiredi.
Milliy qádiriyatlar tiykarındaǵı multfilmler bolsa perzentlerimizdi milliy qádiriyatlarımız, úrp-ádetlerimiz, xalıq ertekleri hám ullı ata-babalarımızǵa húrmet ruwxında tárbiyalaydı. Olar aramızdaǵı ullı adamlar, ata-anaǵa húrmet, tınıshlıq hám doslıq haqqında gúrriń etedi.
Zamanagóy texnologiyalar ásirinde balanı ekranlardan tolıq qorǵaw qıyın. Biraq ata-analar multfilm tańlawda juwapkershilikli bolsa, perzentiniń ádep-ikramlılıq hám ruwxıy salamatlıǵına zıyan jetkermegen halda saqlap qalıwı múmkin. Bala kórgenin emes, kórgeninen qanday juwmaq shıǵarǵanın turmısta sáwlelendiredi. Solay eken, oǵan ne kórsetip atırǵanıńızdı jaqsılap oylanıp kóriń.

ÓzA