Bizge belgili, keyingi jılları Prezidentimiz Shavkat Mirziyoevtiń baslaması menen elimizdiń úsh mıń jıllıq dańqlı tariyx betlerin obektiv, hár tárepleme úyreniw hám ǵalaba en jaydırıwǵa ayrıqsha itibar qaratılmaqta.

Atap aytqanda, elimizdiń rawajlanıw jılnamasında ózinen jarqın iz qaldırǵan belgili ilimpazlar, jazıwshı hám oyshıllar, belgili húkimdar hám áskeriy sárkardalardıń ibratlı ómiri hám jumısın ilim, ádebiyat hám kórkem óner quralları arqalı keńnen sáwlelendiriw, usı tárizde jaslarımızdı ata-babalar miyrasına húrmet hám sadıqlıq, joqarı watansúyiwshilik ruwxında tárbiyalaw jolında áhmiyetli ilajlar ámelge asırılmaqta.
Itibarlı tárepi, bul baǵdarda kino kórkem óneriniń tásirsheń hám tartımlı kúshinen ónimli paydalanıwǵa ayrıqsha áhmiyet qaratılmaqta. Usı maqsette 2024-jıl 5-iyunde Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Kinematografiya tarawın bunnan bılay da rawajlandırıw jáne elimizdiń tariyxına baǵıshlanǵan filmler dúrkinin jaratıwǵa baylanıslı ilajlar haqqında”ǵı qararınıń qabıl etilgenin ayrıqsha atap ótiw kerek.
Usı hújjetke tiykarlanıp “Tiri tariyx” dep atalǵan iri joybar sheńberinde milliy kino kórkem ónerimiz tariyxında birinshi márte kórkem, kórkem-publicistikalıq, qısqa metrajlı, hújjetli, animaciyalıq film hám seriallardan ibarat jámi 54 kino dóretiw ústinde keń kólemli jumıs alıp barılmaqta. Bul filmlerde xalqımızdıń áyyemgi mámleketshilik tariyxı, bay mádeniyatımız, ázeliy qádiriyat hám dástúrlerimiz, dúnya civilizaciyasınıń rawajlanıwına umıtılmas úles qosqan ullı ata-babalarımızdıń kóp qırlı ómiri hám biybaha miyrasın tolıq sáwlelendiriw tiykarǵı wazıypa etip belgilengen.
Bul baǵdarda baslanǵan jumıslar óziniń dáslepki nátiyjelerin bere baslaǵanın atap ótiw kerek. Ótken jılı “Bahadır Jalańtós,” “Maqtımqulı Pıraǵıy,” “Ájiniyaz” kórkem filmleri jaratılıp, tamashagóylerge usınıldı hám jámiyetshiliktiń itibarın tarttı. Házirgi waqıtta jáne bir qatar kartinalardı súwretke túsiriw, montajlaw hám ses jazıw jumısları dawam etpekte.
Usı jıl 20-avgust kúni paytaxtımızdaǵı “Renessans” kino úyinde “Tiri tariyx” baǵdarlaması boyınsha súwretke alınǵan jáne bir keń kólemli kino shıǵarma – “Ullı Ámir hám donna Mariya” tariyxıy kórkem filminiń prezentaciyası bolıp ótti.
Ilajǵa belgili mádeniyat hám kórkem óner ǵayratkerleri, tariyxshı ilimpazlar, dóretiwshi zıyalılar, sırt elli miymanlar, ǵalaba xabar qurallarınıń wákilleri qatnastı.
– Jańa filmniń prezentaciyasına elimizdiń keń jámiyetshiligi, sırt elli miymanlar kelgeninen quwanıshlımız, – dedi Kinematografiya agentligi direktorı wazıypasın atqarıwshı Shuhrat Rizaev. – Prezidentimiz ótken jılı may ayında kino tarawınıń wákilleri menen ushırasıp, Watanımızdıń úsh mıń jıllıq úlken tariyxına baylanıslı filmler jaratıw boyınsha ideyalardı alǵa qoyǵan edi. “Ullı Ámir hám donna Mariya” tariyxıy kórkem filmi de bul baǵdardaǵı dóretiwshilik izleniwlerdiń nátiyjesi bolıp tabıladı.
Kinematografiya agentliginiń buyırtpası tiykarında “Ózbekfilm” kinokoncerni hám Túrkiyanıń “Kanguru” kinokompaniyası menen birgelikte súwretke alınǵan bul filmde Saqıpqıran Ámir Temurdıń ómiri hám jumısınıń usı waqıtqa shekem kópshilikke belgisiz bolǵan ibratlı tárepleri haqqında sóz etiledi.
Pútkil dúnyaǵa belgili óz dáwiriniń siyasiy-ekonomikalıq, sociallıq-mádeniy turmısına úlken tásir kórsetken ullı Ámir Temur haqılı túrde insaniyat tariyxındaǵı eń belgili mámleketlik ǵayratkerlerden biri, jeńilmes sárkarda, danıshpan dóretiwshi, ilim hám mádeniyattıń qáwenderi sıpatında tán alınadı.
Sonıń ushın ullı babamız haqqında dúnyanıń túrli mámleketlerinde kóplegen ilimiy hám kórkem kitaplar, pesa hám filmler, súwretlew óneri shıǵarmaları jaratılǵan. Ózbek hám túrk kino sheberleri tárepinen súwretke alınǵan jańa filmde de Saqıpqıranniń mine usınday ibratlı pazıyletleri, “Kúsh – ádillikte” degen turmıslıq principti bekkemlew jolındaǵı is-háreketleri, onıń tábiyatına tán bolǵan sheksiz kúsh-ǵayrat penen birge keshirimlilik, keńpeyillik, miyrim-shápáát sıyaqlı ózgeshelikler tásirsheń kórkem qurallar arqalı ashıp berilgen.
Belgili jazıwshı Xayriddin Sultan scenariyi tiykarında jaratılǵan “Ullı Ámir hám donna Mariya” kórkem filmi bárinen burın quramalı syujet liniyası, temanıń original talqılanıwı, tariyx hám búgingi kúnniń waqıyaların úylesimli hám birgelikte kórkem sáwlelendiriwi, dramalıq intrigalarǵa baylıǵı menen tamashagóylerdiń dıqqatın tartadı.
Film waqıyaları bir waqıttıń ózinde eki parallel bagdarda jedel rawajlanıp baradı. Onda uzaq ótmish hám zamanagóy turmıs kórinisleriniń tákirarlanbas súwretleri bir-birin tábiyǵıy túrde tolıqtıradı. Kinonı tamasha etken aǵartıwshı tamashagóy insannıń ruwxıy dúnyasınıń sheksiz hám sırlı shegaraları haqqında, áwladlar arasındaǵı tıǵız baylanıslar, bul dúnyada qashanlardur júz bergen bir waqıya-hádiyseniń hesh qashan izsiz ketpewi haqqında filosofiyalıq oylarǵa batadı.
Súwretke alıw jumısları Túrkiya hám Ózbekstan aymaǵında alıp barılǵan bul iri xalıqaralıq dóretiwshilik joybardıń tabıslı ámelge asırılıwında jáne kóplegen jergilikli hám sırt el kino qánigeleri, xudojnik hám operatorlar, dizaynerler, kompyuter grafikası sheberleri, prodyuser hám kaskadyorlardıń da múnásip xızmetleri bar.
Bul film “Qor qwynida lola”, “Orzu ortida”, “CHashma”, “Afǵon,” “Faridanineg ikki ming qwshiǵi”, “Evrilish” sıyaqlı kino shıǵarmaları menen tanılǵan talantlı kinorejissyor, Ózbekstanda xızmet kórsetken mádeniyat xızmetkeri Yolqin Twychiev tárepinen súwretke alınǵan.
Bir sóz benen aytqanda, mámleketimiz ǵárezsizliginiń 34 jıllıq bayramına múnásip sawǵa sıpatında jaratılǵan “Ullı Ámir hám donna Mariya” kórkem filmi milliy kino kórkem ónerimizdiń rawajlanıwında jańa bet ashatuǵınına gúman joq.

Nazokat Usmonova,
ÓzAnıń xabarshısı