Jenevada BMShtıń qorshaǵan ortalıqtı plastikalıq shıǵındıdan qorǵaw boyınsha konferenciyası bolıp ótpekte, dep xabar bergen Euronews.

Evropada jelim ónimleriniń tórtten úsh bólegi tiykarınan qadaqlanbaytuǵın qurılıs, mebel, toqımashılıq hám turmıslıq elektronika sıyaqlı baǵdarlarda qollanıladı. Batıs Evropada jıllıq ortasha paydalanıw adam basına shama menen 150 kilogramm. Bul belgilengen normadan eki esege kóp, degeni. Ekonomikalıq birge islesiw hám rawajlanıw shólkeminiń maǵlıwmatına bola, 2040-jılǵa barıp eski materik boyınsha jelim ıdıstan paydalanıw 101,2 million tonnaǵa jetedi.
Házirgi kúnlerde Jenevada bolıp ótip atırǵan BMSh konferenciyasında dúnya mámleketleri plastikalıq pataslanıw, sonıń ishinde, teńizge bunday shıǵındınıń taslanıwına qarsı gúresiwge qaratılǵan kelisim dodalanbaqta. Temanıń tiykarǵı tárepleri sıpatında bir mártelik ıdıs islep shıǵarıwdı qısqartıw, plastmassada ushırasatuǵın eń zıyanlı ximiyalıq elementlerdi qadaǵan etiw, jelim ónimlerdi joybarlaw boyınsha universal instrukciya islep shıǵıw hám bunday baslamalardı qarjılandırıw atap ótilgen.
Bir topar neft qazıp alıwshı mámleketler, sonıń ishinde, Rossiya hám Saudiya Arabstanı bul usınıslarǵa qarsı shıqpaqta. Yaǵnıy, óndiristi qısqartıw emes, al shıǵındı menen baylanıslı mashqalanı sheshiw hám zıyanlı ónimlerdi qayta islewge qaratılǵan háreketti kúsheytiwdi másláhát etpekte. Hár jılı dúnya júzi boyınsha 460 million tonna plastikalıq ónim islep shıǵarıladı hám bul muǵdardıń 81 procenti bir jıldan az waqıt ishinde shıǵındıǵa aylanadı. Shıǵındınıń bolsa tek ǵana 9 procenti qayta islenedi, besten biri tábiyatqa taslansa, qalǵan yarımı shıǵındı.
Evropada shıǵındıǵa shıqqan jelim ónimleriniń tek ǵana 10 procenti qayta islenedi eken. 2040-jılǵa barıp qayta islenbegen plastikalıq shıǵındı 47 procent, qorshaǵan ortalıqqa jelim ıdıs tarqalıwı bolsa eki esege kóbeyiwi boljanbaqta.
Házirgi kúnlerde Evropa Awqamı aymaǵında plastikalıq shıǵındınıń qorshaǵan ortalıqqa bile tura shıǵarılıwı 9 procentke kóbeygen. Qurǵaqlıqtan túsetuǵın teńiz shıǵındısınıń derlik 85 procenti plastikalıq ıdıs. Bul suw jánlikleri hám teńizden azıqlanatuǵın insan salamatlıǵı ushın qáwip tuwdıradı. Qorshaǵan ortalıqtı pataslawdan tısqarı, plastikalıq ónim islep shıǵarıwshılar da klimat ózgeriwine sezilerli dárejede unamsız tásir kórsetpekte.
EAda plastikalıq ónim islep shıǵarıw menen baylanıslı jıllıq shıǵındı muǵdarı shama menen 13,4 million tonna karbonat angidrid shıǵaradı. Bul tek ǵana plastikalıq ónim islep shıǵarıwdıń tábiyatqa keltirip atırǵan zıyanı…

Kenja Bekjonov, Anvarxwja Ahmedov, ÓzA