Búgingi kúnde “telegram” dúnyadaǵı eń belgili sociallıq tarmaqlardan biri bolıp esaplanadı. Búgin “telegram” sociallıq tarmaǵınıń jaratılǵanına 12 jıl toldı. Telegramnıń tiykarǵı jetiskenligi – sırlılıqqa bolǵan talapta bolǵan. 2013-jıldıń gúzinde Saudiya Arabstanı hám Persiya qoltıǵı janındaǵı basqa da mámleketlerde “telegram” sociallıq tarmaǵı haqqında gáp-sózler kóbeydi. Sonda belgili arab blogeri Xolid App Store’da jańa ájayıp messendjer payda bolǵanı haqqında bir neshe postlarda atap ótedi.

Telegramnıń reklaması onıń sırlılıǵında bolǵan. Durov hesh kim olardıń jazıspaların kóre almaytuǵının atap ótip, paydalanıwshılarda isenimdi qayta oyatadı.
2014-jılı “telegram” múnásip túrde Evropadaǵı eń tez ósip atırǵan startapqa aylandı. 2015-jılǵa kelip “telegram”nan paydalanıwshılar sanı 100 millionnan astı.
Telegramnıń rawajlanıwında jáne bir insannıń da óz úlesi bar desek asıra aytqan bolmaymız. Eduard Snouden burınǵı MRB agenti. Ol 2013-jılı AQShtan qashıp Rossiyaǵa keledi hám baspana soraydı. Bunıń sebebi ol húkimettiń adamlar ústinen alıp baratuǵın turaqlı baqlawların járiyalaydı. Telegramnıń dańqqa erisiwine sol waqıttaǵı jaǵday – sırlılıqqa bolǵan talap sebep boladı.
Telegram tiykarınnıń salıwshısınıń aytıwınsha, 12 jıl ishinde “tek awız-eki sóz sebepli” 800 millionnan aslam belsendi paydalanıwshıǵa iye bolǵan. “Jıllar dawamında kóplegen jańalanıwlar hám jaqsılanıwlar menen Telegram zamanagóy xabar almasıw tájiriybesi qanday bolıwı kerek ekenligin qayta belgilep berdi. Ótken on jıllıq tolqınlandırıwshı ótken bolsa da, keyingi 12 jıl Telegram óziniń haqıyqıy potencialın ashıp beretuǵın waqıt boladı”, dep jazadı milliarder.
Usı jerde xakerler Telegram ushın qay dárejede qáwipli? degen soraw tuwıladı. Xakerler Telegramnan shıǵıp ketken maǵlıwmatlardı hár qıylı usıllarda bilip alıwı múmkin. Telegram qáwipli xakerler hám kiberjınayatshılarǵa óz jumısların avtomatlastırıw ushın keń imkaniyatlardı usınıwı múmkin. Telegram botları islep shıǵıwshılarǵa platformada úshinshi tárep qosımshaların iske túsiriw imkaniyatın beredi. Ádette, kompaniyalar reklama hám marketing kompaniyaları ushın bul texnologiyadan paydalanadı. Xakerler botlardan sayada turıp óz operaciyaların orınlaw ushın paydalanıwı hám óz tásirin chatlar hám toparlarǵa ańsatıraq tarqatıwı múmkin. Biraq Telegram qaraqshılıq penen shuǵıllanıwshı mashqalalı toparlardı jabıwda ádewir qızıǵıwshılıq kórsetip atırǵanın da aytpawǵa bolmaydı. Kompaniya turaqlı túrde paydalanıwshılar arasında avtorlıq huqıqı menen qorǵalatuǵın materiallardı almasatuǵın hár qanday topar yamasa kanallardı jabadı.
Mámleketlik uyımlar ushın “telegram”nan paydalanıw qáwipsiz be?
Álbette, qáwipsizlik kózqarasınan Telegram kóplegen ústinliklerge iye bolıwına qaramastan, tilekke qarsı, mámleketlik uyımlarda isleytuǵın paydalanıwshılar ushın pútkilley qáwipsiz sociallıq tarmaq emes. Bul qosımsha mámleketlik uyımlar arasında óz-ara jasırın xabarlar almasıp atırǵan waqıtta hár túrli xakerler hújimlerine ushırawı múmkin. Usınday jaǵdaylardıń aldın alıw ushın mámleketlik uyımlardıń paydalanıwshıları qosımshanı ilajı bolǵanınsha qáwipsizlik qaǵıydalarına ámel etken halda paydalanıwı maqsetke muwapıq.

M.Turdalieva, A.Ahmedov, ÓzAnıń xabarshıları