Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudı plenumınıń májilisi bolıp ótti. Onda sudyalar, Bas prokuror, Shańaraq hám hayal-qızlar komitetiniń baslıǵı, Konstituciyalıq sud hám Sudyalar associaciyasınıń baslıqları, Senat aǵzaları, Ombudsman, Balalar ombudsmanı wákilleri, Korrupciyaǵa qarsı gúresiw agentliginiń direktorı hám Sudyalar joqarı keńesi, Advokatlar palatası, mápdar ministrlikler hám uyımlar, huqıq qorǵaw uyımlarınıń juwapker xızmetkerleri, huqıqtanıwshı ilimpazlar qatnastı.

Joqarǵı sud baslıǵı B.Islamov basshılıq etken májiliste Joqarǵı sud plenumınıń bir qatar qararları kórip shıǵıldı.
2022-jıl 13-aprelden “Tólemge uqıpsızlıq haqqında”ǵı nızam kúshke kirdi. Jańa nızam zamanagóy tólewge uqıpsızlıq institutınıń huqıqıy tiykarların belgilep berdi.
Nızamnıń birdey tallanıwın támiyinlew, tólemsizlik haqqındaǵı is júrgiziwdiń barlıq qatnasıwshılarınıń nızamlı máplerin qorǵaw maqsetinde “Ekonomikalıq sudlar tárepinen Ózbekstan Respublikasınıń “Tólemge uqıpsızlıq haqqında”ǵı nızamı normaların qollanıwdıń ayırım máseleleri haqqında”ǵı plenum qararı islep shıǵıldı.
Májiliste qabıl etilgen plenum qararında sudtıń wazıypaları islerdiń hár tárepleme hám qalıs kórip shıǵılıwın, tiklew tártip-qaǵıydalarınıń jedel qollanılıwın, huqıqlardan óz mápine paydalanıwın (bankrotlıq yaki jalǵan bankrotlıqtı jasırıw) saplastırıw hám is júrgiziwdiń barlıq basqıshlarında processual ádillikti támiyinlewden ibarat ekenligi boyınsha túsindiriwler berilgen.
2024-jıl 21-noyabrde “Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine sanlı dáliller menen islesiw sistemasın jetilistiriwge qaratılǵan ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında”ǵı nızam qabıl etildi. Usı tiykarda sanlı dáliller túsinigi, sanlı dálillerdi jıynaw, usınıw, bekkemlew, kózden ótkeriw, tekseriw hám bahalaw, olardı saqlaw, qaytarıw jáne joq etiw tártibin belgileytuǵın normalar ámeliyatqa kirgizildi.
Usıǵan muwapıq, ádil sudlawdı ámelge asırıwda materiallıq hám processual huqıq normalarınıń durıs qollanılıwın támiyinlew, sudlarda birden-bir ámeliyattı qáliplestiriw maqsetinde “Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudı plenumınıń 2018-jıl 24-avgusttaǵı “Dálillerdiń optimallıǵına baylanıslı jınayat-processual nızam normaların qollanıwdıń ayırım máseleleri haqqında”ǵı qararına ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında”ǵı qararı islep shıǵıldı.
Májiliste qabıl etilgen bul qarar sud hám tergew uyımları tárepinen sanlı dálillerdi durıs hám nızamlı túrde qollanıw tártibin belgilew jáne sanlı hám elektron maǵlıwmatlar tiykarında maqul hám maqul emes dáliller túsinigin jáne de keńeytiw kózqarasınan úlken áhmiyetke iye bolıp esaplanadı.
2025-jıl 9-apreldegi “Shańaraq hám hayal-qızlardı qollap-quwatlaw sistemasınıń jetilistiriliwi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında”ǵı nızam menen Shańaraq kodeksine qosımsha kirgizildi. Oǵan muwapıq, nekeden ajıratıw haqqındaǵı islerdi kórip shıǵıwda sud shańaraqlıq (turmıslıq) zorlıqtan jábirlengen shaxstıń talabı boyınsha jarasıw ushın múddet tayınlamaydı.
Bunnan tısqarı, Turaq jay kodeksi jańa norma menen tolıqtırılıp, oǵan bola, turaq jaydan paydalanıw haqqındaǵı kelispewshilikler kórip shıǵılıp atırǵanda, sud táreplerdiń kelisimine tiykarlanıp, turaq jay múlk iyesiniń baslamasına bola, turaq jayǵa májbúriy tártipte kirgizilip atırǵan tárepti turaq jay múlk iyesine tiyisli teńdey sharayatlarǵa iye bolǵan basqa turaq jayǵa kirgiziw yaki ijaraǵa alınǵan turaq jay ushın ijara haqısın tólew minnetlemesin múlk iyesine júklewi múmkin.
Usı múnásibet penen Shańaraq hám turaq jay kodeksine kirgizilgen jańa normalardı ámeliyatta qollanıw boyınsha “Shańaraq hám hayal-qızlardı qollap-quwatlaw sistemasınıń jetilistiriliwi nátiyjesinde Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine qosımshalar hám ózgerisler kirgizilgenligi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikası Joqarǵı sudı plenumınıń ayırım qararlarına ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında”ǵı plenum qararı islep shıǵıldı.
Qarar menen 2011-jıl 20-iyuldegi “Sudlar tárepinen nekeden ajıratıwǵa baylanıslı isler boyınsha nızamshılıqtı qollanıw ámeliyatı haqqında”ǵı hám 2001-jıl 14-sentyabrdegi “Turaq jay kelispewshilikleri boyınsha sud ámeliyatı haqqında”ǵı plenum qararlarına tiyisli ózgerisler hám qosımshalar kirgizildi.
Qabıl etilgen qarardaǵı túsinikler keleshekte nızamshılıq normaların durıs hám bir túrde qollanıwǵa xızmet etip, ádil sudlawdı ámelge asırıw, ádil qararlar qabıl etiw arqalı hayal-qızlar hám múlk iyeleriniń nızam menen qorǵalatuǵın huqıqları menen máplerin qorǵawǵa xızmet etedi.

ÓzA