Astanada ótkerilgen xalıqaralıq forum (AIF – 2025)da 600 ge shamalas sırt elli miymanlar, sonıń ishinde, jetekshi siyasatshılar, xalıqaralıq shólkemler, korporaciyalar, investorlar hám ilimiy jámiyetshilik wákilleri qatnastı.

Forum baǵdarlamasına bola, zamanımızdıń tiykarǵı mashqalaların qamtıp alǵan jalpı májilis, dodalaw hám sóylesiwlerge tiykarlanǵan onlaǵan sóylesiw maydanshaları shólkkemlestirildi. Ilajdıń ashılıw máresiminde Qazaqstan Prezidenti Qasım-Jomart Toqaev, Ruanda, Shıǵıs Makedoniya prezidentleri, basqa mámleketlerdiń bas ministrleri, orınbasarları, xalıqaralıq shólkemlerdiń wákilleri qatnastı.
Ilaj jetpisten aslam mámleketten kelgen jetekshi málimleme agentlikleri, telekanallar hám basqa ǵalaba xabar qurallarınıń xızmetkerleri tárepinen sáwlelendirip barıldı.
Forumda shıǵıp sóylegen BMShtıń segizinshi basshısı Pan Gi Mun klimat ózgeriwi, qorshaǵan ortalıqtıń kriziske ushırawı hám ekonomikalıq ótiw dáwiri keltirip shıǵaratuǵın úlken mashqalalardı hesh bir mámlekettiń ózi sheshe almaytuǵının atap ótti. Shegaralar hám siyasattan shıǵıp ketetuǵın birden-bir regionallıq juwap ilajların kóriw zárúr ekenligin atap ótti.
– Biz Oraylıq Aziyada, ásirese, aprel ayında bolıp ótken Samarqand klimat forumındaǵı tariyxıy tilekleslikten soń rawajlanıp atırǵan jasıl birge islesiwdi joqarı bahalaymız, – dedi P.Mun.
Astana xalıqaralıq forumında Ózbekstan delegaciyası da qatnastı. Forumdaǵı dodalawlarda Ózbekstannıń regionallıq birge islesiw, energetika qáwipsizligi hám klimat ózgeriwine qarsı gúresiwdegi roli ayrıqsha atap ótildi.
Forumda qayta tikleniwshi energiya dáreklerine ótiw, transshegaralıq birge islesiw hám suw resursların nátiyjeli basqarıw sıyaqlı temalar dodalandı. Ózbekstannıń bul tarawlardaǵı baslamaları regionallıq turaqlılıqqa úles qosatuǵını atap ótildi.
Forum sheńberinde ótkerilgen brifingte Qazaqstan Respublikası Sırtqı isler ministriniń orınbasarı Alibek Quantirov Oraylıq Aziya regionındaǵı awızbirshilik mámleketler basshılarınıń siyasiy erk-ıqrarı nátiyjesi ekenin atap ótti.
Ózbekstan hám Qazaqstannıń birge islesiw baylanısların qalay bahalaysız?” degen sorawımızǵa A.Quantirov eki mámleket arasındaǵı isenimli birge islesiw baylanısları joqarı dárejede ekenin tán alıp, ózbek kásipleslerimiz benen oǵada tıǵız birge islesiwdi dawam ettirip atırmız,” dep juwap berdi.
Abıraylı ánjumanda Qazaqstan Respublikası sanlı rawajlanıw, innovaciyalar hám aerokosmoslıq sanaat ministri Jaslan Madiev penen de sáwbetlestik.
– Ózbekstan menen birge islesiwimiz oǵada jaqsı rawajlanbaqta, – dedi J.Madiev. – Kremniy oypatlıǵında birgeliktegi IT-parklerimiz bar, jaqında Dubayda da birgeliktegi IT-park shólkemlestiriw haqqında járiyaladıq. Biz hár qıylı xalıqaralıq forumlar hám kórgizbelerde qatnasıp, startaplarımız, texnologiyalıq kompaniyalarımızdı birgelikte kórsetip kelmektemiz. Biz turaqlı tájiriybe almasıp atırǵanımızdıń nátiyjesinde venchur fondlar shólkemlestirip atırmız, birgelikte ekonomikalarǵa investiciyalar kirgizip atırmız. Jaqında Ózbekstanda bolıp, kásipleslerimiz benen transshegaralıq telekommunikaciya xızmetlerin jáne de jetilistiriw, Ózbekstan hám Qazaqstan IT kompaniyalarınıń xızmetlerin dúnya bazarına alıp shıǵıw, xızmetler eksportın arttırıw hám eki mámleket texnoparkleri arasında nátiyjeli birge islesiwdi jáne de keńeytiwdi dodaladıq hám áhmiyetli kelisimlerge eristik.
«AIF – 2025» sheńberinde Strategiyalıq reformalar agentligi direktorı Bahodir Rahmatov Qazaqstan Respublikasınıń Strategiyalıq rejelestiriw hám reformalar agentligi baslıǵı Aset Irgaliev penen ushırastı.
2024-jılı eki Agentlik arasında qol qoyılǵan Birgeliktegi háreketler rejesiniń orınlanıwı boyınsha pikir alısıldı. Tárepler erisilgen nátiyjelerdi joqarı bahalap, eki tárepleme birge islesiwdi jańa pátte dawam ettiriw tilegin bildirdi.
Forum sheńberinde Bahodir Rahmatov hám Qazaqstan Milliy banki baslıǵınıń keńesgóyi – sanlı transformaciya basshısı Binur Jalenov penen ushırastı. Onda Ózbekstan Respublikası Oraylıq banki baslıǵınıń orınbasarı Sadir Meliboev ta qatnastı. Onda elektron tólemlerdiń úlesin arttırıw perspektivaları, milliy tólem sistemaların rawajlandırıw hám sanlı texnologiyalardı bank infrastrukturasına integraciyalaw máseleleri dodalandı. Tárepler turaqlı rawajlanıw jolında qarjı tarawında sanlı transformaciyanı tereńirek alıp barıw boyınsha tájiriybe almasıw hám birgeliktegi kózqaraslardı islep shıǵıwǵa qızıǵıwshılıq bildirdi.
Astana xalıqaralıq forumı juwmaqlandı. «AIF – 2025» xalıqaralıq birge islesiwdi bekkemlew, globallıq mashqalalardı dodalaw hám olarǵa sheshim tabıwda áhmiyetli rol atqardı.

N.Abduraimova, ÓzA