Múnásibet

Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń «Málimleme texnologiyaları járdeminde islenetuǵın jınayatlarǵa qarsı gúresiw jumısın jáne de kúsheytiwge qaratılǵan ilajlar haqqında»ǵı qararına qol qoyıldı.
Qarar menen kiberjınayatlardıń erte aldın alıw hám olardı ashıw nátiyjeliligin arttırıw boyınsha ámeldegi nızamshılıq hújjetlerin jetilistiriw hám bir qatar shólkemlestiriw-texnikalıq ilajlardı kóriw belgilendi.

Purvi Pokxarival, Hindstan Milliy kriminalistika ilimleri universiteti direktorı, professor:

– Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń málimleme texnologiyalarınan paydalanǵan halda islenip atırǵan jınayatlardıń aldın alıw baǵdarındaǵı jumıslardıń nátiyjeliligin arttırıwǵa baylanıslı qararı mámleket puqaraların kiber qáwiplerden qorǵaw ushın óz waqtında qabıl etilgen áhmiyetli hújjet bolıp esaplanadı.
Sebebi dúnyada kiberjınayatshılıqtıń ósiw tendenciyası baqlanıp atırǵan dáwirde Ózbekstanda da kompleksli ilajlar qabıllaw zárúrligi payda bolǵan edi.
Mende eń kóp tásir qaldırǵan zat, qarar menen bankler hám tólem shólkemleriniń bank esaplarındaǵı qarıydarlardıń aktivlerin qorǵaw maqsetinde juwapkershiligin arttırıw boyınsha shólkemlestiriw-texnikalıq ilajlar belgilengenligi bolıp esaplanadı. Menińshe, bul maqsetli ilajlar kiberjınayatshılıqtıń erte aldın alıwda kóplegen mámleketler ushın úlgi bolıp xızmet etedi.

CHjan In, Pekin qáwipsizlik industriyası awqamınıń baslıǵı:

– Oraylıq Aziya mámleketlerinde keń kólemli sanlı reformalar ámelge asırılmaqta. Pátler hár qıylı bolıwına qaramastan, bul puqaralar hám ekonomika ushın jańa imkaniyatlar ashpaqta. Biraq, sonıń menen birge, kiberqáwipler menen baylanıslı qáwipler de artıp barmaqta.
Ózbekstanda Qıtay hám regionnıń basqa mámleketleri sıyaqlı sońǵı bes jıl ishinde internet arqalı islengen jınayatlar sanı on eseden aslam artqanı baqlanbaqta. Sonıń ushın Prezident Shavkat Mirziyoevtiń kiberjınayatshılıqqa qarsı gúresti mámleketlik siyasat dárejesine alıp shıǵıw hám bul baǵdardaǵı háreketlerdi jedellestiriw boyınsha jaqında qabıl etken qararı áhmiyetli qádem boldı.
Xalıqtıń sanlı sawatlılıǵın arttırıwǵa qaratılǵan sistema engiziliwi ayrıqsha áhmiyetke iye. Bul keleshekte puqaralardı jańa túrdegi kiberjınayatlardan qorǵawdıń eń nátiyjeli usıllarınan biri bolıp esaplanadı.

Allan Fan (investor, Qıtay) «St. Wonderful International Group Limited» wákili:

– Kiberjınayatshılıqqa qarsı gúres boyınsha qabıl etilgen bul qarar mámlekettiń investiciyalıq hám turistlik imkaniyatına unamlı tásir etetuǵının atap ótiw kerek.
Tınıshlıq hám tatıwlıq ekonomikalıq turaqlılıqtıń tiykarı bolıp esaplanadı. Prezident Shavkat Mirziyoevtiń háreketi menen Ózbekstanda jaratılǵan tınıshlıq hám turaqlılıq ishki hám sırt el investiciyaların tartıwda ayrıqsha orın iyeleydi. Sebebi, investorlar bárqulla óz kapitalın turaqlı, biznes rawajlanıwı ushın qolaylı sharayatlar jaratılǵan aymaqlarǵa qaratıwdı abzal kóredi. Bul bolsa, óz gezeginde, ekonomikanıń ósiwin támiyinleydi.

David Melikidze, «Uzcard» kompaniyasınıń direktorı:

– Prezident Shavkat Mirziyoev tárepinen kiberjınayatshılıqqa qarsı gúresti kúsheytiw boyınsha qabıl etilgen bul qarar tarawdaǵı tereń reformalar jolında gezektegi qádem boldı.
Biz tólem sisteması operatorı sıpatında bul baslamalardı qollap-quwatlaymız hám bul baǵdardaǵı jumıslarda belsene qatnasıp atırmız. Sonıń ishinde, Ishki isler ministrligi menen birgelikte 13-may kúninen Ferǵana oypatlıǵında sanlı sawatlılıqtı arttırıw boyınsha keń kólemli kampaniyanı baslap atırmız.
Sonday-aq, xalıqtıń xabardarlıǵın arttırıw boyınsha Oraylıq bank penen birgelikte finanslıq ónimlerdi túsiniw hám olardan qáwipsiz paydalanıwdı támiyinlewge qaratılǵan joybardı ámelge asırmaqtamız.
Mámleket, biznes hám puqaralıq jámiyetiniń birgeliktegi háreketleri zamanagóy qáwip-qáterlerge shıdam bere alatuǵın bekkem sanlı infrastrukturanı jaratıwda áhmiyetli faktor boladı.

Sandro Rtveladze «Ipoteka bank» basqarma baslıǵı:

– Ózbekstan Prezidentiniń kiberjınayatshılıqqa qarsı gúresiw boyınsha qararın qollap-quwatlaymız.
Kiberqáwipsizlik zamanagóy jámiyet aldında turǵan tiykarǵı wazıypalardan biri bolıp esaplanadı. Barlıq mámleketlik uyımlar, bankler, operatorlar hám tólem sistemalarınıń háreketlerin birlestiriw arqalı kiberjınayatlardıń aldın alıw hám xalıqtıń sanlı sawatlılıǵın arttırıw múmkin.
Biz hár jılı bir aydı «Kibermádeniyattı rawajlandırıw aylıǵı» sıpatında ótkeriw baslamasın qollap-quwatlaymız. Bul kiberjınayatlardıń aldın alıwǵa xızmet etedi. Sonday-aq, málimleme kampaniyaların, sonıń ishinde, maqsetli onlayn reklama arqalı kúsheytiw áhmiyetli, dep esaplaymız. Aprel ayında «Ipoteka-bank IIM», Oraylıq bank hám TVS menen birgelikte usı baǵdarda keń kólemli reklama kampaniyasın basladı.
Balalar hám ata-analardı sanlı mákanda qorǵaw baslamasın áhmiyetli, dep esaplaymız. Jas óspirim shaxslar ushın bank esapların ashıw boyınsha anıǵıraq qaǵıydalar engiziw hám ata-analardı qáwip-qáterler, sonıń ishinde, balalardı «drop» sxemalarında isletiw sıyaqlı jaǵdaylar haqqında xabardar etiw ideyasın qollap-quwatlaymız. Usı maqsette bank qosımshalarına antivirustı qorǵaw hám arnawlı filtrler ornatıwǵa tayarmız.
Ózbekstannıń Kiberjınayatlar boyınsha Budapesht konvenciyasına qosılıwı baslamasın qollap-quwatlaymız. Bul sanlı dáliller almasıwınıń xalıqaralıq kanallarınan paydalanıw imkaniyatın berip, transshegaralıq aldawshılıqtı tergewdi tezlestiredi. Sonday-aq, Huqıq qorǵaw akademiyası janındaǵı Sanlı tergewler orayın shólkemlestiriw ideyasın qollap-quwatlaymız. «Ipoteka-bank» óz tájiriybesi menen bólisiw, sonıń ishinde, akademiyaǵa jeke maǵlıwmatsız tranzakciyalar, anıqlanǵan aldawshılıq jaǵdayları hám mashinalı skoring tájiriybesin usınıwǵa tayar.
«Ipoteka-bank» kiberjınayatshılıqqa qarsı gúresiw tarawında belsene jumıs alıp baradı. Usı maqsette bankler, fintex kompaniyalar hám mobil operatorlardı bir maydanǵa jıynaymız. Bunnan gózlengen maqset – eń jaqsı ámeliyatlardı usınıw, tájiriybe almasıw hám kiber qáwiplerge qarsı nátiyjeli sheshimlerdi birgelikte izlew.

ÓzA