Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev aymaqlardıń rawajlanıwı hám xalıqtıń turmısı menen jaqınnan tanısıw, jańa perspektivalı rejelerdi belgilew maqsetinde 1-2-may kúnleri Xorezm wálayatında boldı.

2-may kúni Úrgensh rayonında Xorezm wálayatın ekonomikalıq-sociallıq rawajlandırıw baǵdarındaǵı tiykarǵı wazıypalardı dodalaw boyınsha májilis bolıp ótti.
Prezident Shavkat Mirziyoev Xorezm dańqlı tariyxımız benen jańa reformalar tutasqan kesilispe ekenin atap ótti.
Logistika shınjırınan uzaqta, tábiyǵıy resursları sheklengen bul úlkede ótken jıldı «kishi hám orta biznes jılı» boldı, dep aytıw múmkin. 2024-jılı wálayatta 7 mıń jańa isbilermen jumıs baslaǵan, 47 kárxana kishiden ortaǵa ótken. 1 mıń 700 kárxananıń jumısı tiklengen. Bulardıń nátiyjesinde wálayatta bir jıl ishinde 290 mıń xalıq jumıslı bolǵan.
Biraq aldında áhmiyetli máseleler kóp. Wálayatta kámbaǵallıq dárejesi ele de 12 procent átirapında, 45 mıń puqara jumıssız. Sol ushın hákimler hám orınbasarlar hár bir imkaniyattı joybarǵa aylandırıp, jańa jumıs orınların jaratıw, sanaat, servis, turizm, awıl xojalıǵı, eksport potencialın bunnan bılay da arttırıw zárúrligi aytıldı.
Mámleketimiz basshısı bul tarawlardaǵı imkaniyatlar hám olardı iske qosıw ilajların kórsetip ótti.
Máselen, elimizde turizm eksportınıń potencialı 10 milliard dollar bolsa, sonıń 2 milliard dolları Xorezmge tuwra keledi. Tilekke qarsı, bul tolıq iske qosılmay atır.
Wálayat boyınsha jámi 263 mádeniy miyras esteligi bar. Isbilermenler menen birgelikte olar turistlik orınǵa aylandırılsa, qosımsha dáramat hám jumıs orınları boladı. Sonday-aq, sırt elden tájiriybeli arxeologlardı tartıp, tariyxıy orınlardı anıqlaw hám tiklewge qarjı ajıratıladı.
Xorezmde 40 tan aslam ónermentshilik baǵdarları rawajlanǵan bolıp, turistler ónim tayarlaw procesine de qızıǵadı.
Turizmde awqatlanıw orınları oǵada áhmiyetli. Prezidentimiz milliy taǵamlarımızdı sırt ellerde úgit-násiyatlap atırǵan restoranshılardı qollap-quwatlaw zárúr ekenligin atap ótti. Sırt elde ózbek restoranların shólkemlestiriwde dizimnen ótiw, ruqsatnama hám jumıs júrgiziw menen baylanıslı qárejetlerdiń bir bólegi qaplap beriliwi múmkin.
Miyman orınları hám transport qatnawların kóbeytiw, jańa kewilashar hám tematikalıq orınlardı qurıw, gid hám oficiantlar tayarlaw máselelerine de toqtap ótildi.
Ulıwma, bıyıl jámi 200 million dollarlıq 91 joybardı orınlaw, turizm hám xızmetler tarawında 100 mıń jumıs ornın ashıw wazıypası qoyıldı. 2 million sırt el hám 10 million jergilikli turistti tartıp, turizm eksportın 700 million dollardan arttırıw múmkin ekenligi kórsetip ótildi.
Ekonomika tarawında da imkaniyat kóp. Bıyıl Xorezmde keminde 6 procent ekonomikalıq ósiwdi támiyinlep, jalpı aymaqlıq ónimdi 60 trillion sumnan arttırıw názerde tutılǵan. 265 mıń xalıqtı bánt etip, 104 mıń adamdı kámbaǵallıqtan alıp shıǵıw mólsherlengen.
Máselen, menshiklestiriw baǵdarlamasına tiykarlanıp 2025-jılı wálayatta 41 mámleketlik imarat, 350 gektar jer uchastkası sawdaǵa qoyılmaqta. Bul xızmet kórsetiw, turizm hám óndiris tarawları ushın úlken imkaniyat.
Sońǵı segiz jılda Xorezmde mebel sanaatı 3 esege ósti. Xanqadaǵı 10 gektar jerde mebel islep shıǵarıw zonası shólkemlestirildi. Bul tarmaqtı jáne de rawajlandırıw ushın sırt elden dizayner, marketolog, injener-texnolog alıp kelinedi. Elimizde bul tarawǵa qosımsha túrtki beriw ushın arnawlı baǵdarlama tayarlaw tapsırması berildi.
Házirgi dúnyadaǵı qıyın sharayatta innovaciya hám investiciya tartqan mámleket utıp atır. Bul baǵdarda Xorezmde de rejeler úlken. Sonıń ishinde, bıyıl 900 million dollarlıq 12 iri, 480 aymaqlıq joybar iske qosıladı. 65 túrdegi ónim, 5 túrdegi úskene islep shıǵarılıp, lokalizaciyalaw kólemi 1,7 trillion sumǵa jetkeriledi. 1,5 milliard dollar sırt el investiciyası tartılıp, 510 million dollarlıq eksport etiledi.
Máselen, Qwshkwpir rayonındaǵı 175 gektarda «Ózbekstan – Qıtay texnoparki» shólkemlestirilmekte. Ol jerde 1 milliard dollarlıq 16 investiciyalıq joybar boladı.
Topıraqqalada 10 milliard dollarlıq gaz-ximiya kompleksiniń birinshi basqıshı baslanadı. Onda jılına 2 million tonna 14 túrdegi joqarı qosımsha qunlı bazalıq polimer ónimleri islep shıǵarıladı.
Xorezmde 663 qurılıs materialları kárxanası bolıp, wálayattıń drayver tarmaqlarınan birine aylandı. Endi olardıń ónimleriniń satılıwı finanslıq ilajlar arqalı qollap-quwatlanadı. Tarmaqta 100 million dollarlıq jáne 40 joybar baslanadı.
Slovakiya kompaniyası tárepinen Topıraqqala rayonında 170 million dollar esabınan raps ósimligin jetistiriw hám onnan bioetanol islep shıǵarıw jolǵa qoyıladı.
Awıl xojalıǵı tarmaqlarında 60 million dollarlıq 56 joybar iske qosıladı. 3 mıń 400 gektar jer qayta paydalanıwǵa kirgiziledi. 1 mıń 200 gektar sanaatlasqan miyweli baǵlar shólkemlestiriledi.
Avstriyanıń «Bauer» kompaniyası menen Xorezmde 7,5 mıń gektarda jawınlatıp suwǵarıwdı engiziw rejelestirilgen. Onda fermerlerge usınday texnikalar tayar ornatılıp, lizing tiykarında sumda jıllıq 2,5 procent stavkada 10 jıl múddetke beriledi.
Xorezmli fermerler ózine túser bahanı túsiriw ushın izlenip, traktorǵa zamanagóy «avtopilot» ornatqan. Nátiyjede shigit tolıq anıqlıqta egiledi, sapa artadı. Bul baslamanı qollap-quwatlawǵa jeńillikli kredit beriletuǵını atap ótildi.
Wálayatta egislik jerge suw shıǵarıw ańsat emes. Respublikadaǵı nasoslardıń 21 procenti usı jerde jaylasqan. Olarǵa quyash panelin ornatıp, elektr qárejetin únemlew áhmiyetli ekenligi atap ótildi.
Balıqshılıqtı rawajlandırıw, sútti qayta islew, atızlarda qosımsha ónimler jetistiriw ilajları belgilendi.
Xalıqtıń abadanlıǵın arttırıw maqsetinde dóretiwshilik jumısları da rejelestirilgen. Sonıń ishinde, bıyıl 7 mıń kvartiralı 200 kóp qabatlı turaq jay qurıladı, 1,5 mıń kilometr jol hám 20 kópir ońlanadı. Bul tarawda 20 mıń xalıq jumıs penen támiyinlenedi.
Sociallıq tarawlardı rawajlandırıw wazıypaları da kórsetip ótildi. Medicina mákemeleri hám joqarı texnologiyalı xirurgiyalıq ámeliyatlardı kóbeytip, xalıqtı salamatlandırıw, texnikum hám joqarı oqıw orınlarınıń studentlerin dual bilimlendiriwge qamtıp alıw, jaslardı jumıs penen támiyinlew máselesine ayrıqsha itibar qaratıldı.
Májiliste belgilengen ilajlardı orınlaw rejeleri boyınsha juwapkerlerdiń málimlemesi tıńlandı.
Bunnan soń mámleketimiz basshısı Xorezmdegi «Úrgensh klaster»diń jańa kárxanalarınıń jumısı menen tanıstı.
Klasterdiń shólkemlestirilgenine bes jıl bolǵan. Búgin ol paxta shiyki zatın jetistiriwden baslap tayar kiyim-kenshek tigiwge shekemgi barlıq processlerdi qamtıp alǵan tutas «shınjır». Onıń sistemasında 3 mıń adam jumıs penen támiyinlengen.
Isbilermen 8 mıń 500 gektar maydanda jetistirilgen paxtanı 100 procent qayta isleydi. Bunıń ushın paxta tazalaw hám may zavodları bar.
Usı kúnlerde klasterdiń jip iyiriw hám gezleme toqıw quwatlılıǵı arttı. Qosımsha investiciya esabınan jáne eki kárxananıń jumısı jolǵa qoyıldı. Germaniya, Yaponiya hám Túrkiyadan zamanagóy úskeneler alıp kelinip ornatıldı.
Kárxanada oqıw-tájiriybe orayı shólkemlestirilgen. Tigiwshi hám dizayner-qánigeler dáslep usı jerde oqıtılıp, keyin jumısqa jiberiledi.
Bulardıń nátiyjesinde óndiris kólemi sezilerli dárejede arttı. Jılına 10 mıń 800 tonna átirapında iyirilgen jip hám 3 million dana tigiwshilik ónimlerin tayarlaw quwatlılıǵı jaratıldı.
Prezident Shavkat Mirziyoev jańa fabrikalarda bolıp, jumıs procesin, tayar ónimlerdi kózden ótkerdi. Tigiwshi hayal-qızlar menen sáwbetlesti. Olardıń aylıq miynet haqıları, miynet sharayatları menen qızıqtı.
Bul jerde tayarlanıp atırǵan joqarı sapalı kiyim-kensheklerdiń úlken bólegi eksportqa baǵdarlanadı. Kárxananıń jıllıq eksport potencialı 28 million dollar átirapında.
Ónimlerdiń túri hám sapasın kóbeytip, eksport kólemin keńeytiw, energiyanı únemlew arqalı ónimniń ózine túser bahasın azaytıw boyınsha usınıslar berildi.
Mámleketimiz basshısı Shavkat Mirziyoev Úrgensh qalasında qurılǵan Kásiplik kónlikpeler regionallıq orayın barıp kórdi.
Kompleks Koreya xalıqaralıq birge islesiw agentligi – KOICAnıń 9 million dollarlıq grant qarjıları esabınan qurılǵan. Zamanagóy kásipler ushın zárúr úskeneler, simulyaciyalıq úskeneler alıp kelinip ornatılǵan. Bul jerde avtomobillerge texnikalıq xızmet kórsetiw, kepserlew, júk kóteriw mashinistligi, elektron hám turmıslıq texnika ońlaw, mebel qurılısı, shashtárezlik hám kosmetologiya, mobilografiya hám miymanxana xızmetleri kórsetiledi.
– Úrgensh aeroportın Inchon aeroportı menen sheriklikte dúnya dárejesine alıp shıǵamız. Úlken turizm orayları, miymanxanalar qurıp atırmız. Endi sırt elli turistlerdiń kóp keliwi ushın xızmet te xalıqaralıq dárejede bolıwı kerek. Olar tariyxımız, tábiyatımız ushın keledi, servis jaqsı bolsa, quwanıp ketedi. Bunda kóp nárse xızmet kórsetiwshilerdiń múnásibeti, etikası, dárejesine baylanıslı. Sonıń ushın bul imkaniyattan paydalanıp, kásipti jaqsı úyreniń. Keleshekte ózińiz de isbilermen bolıwǵa háreket etiń, – dedi Shavkat Mirziyoev.
Orayda Migraciya agentligi jáne Koreyanıń Hyundai hám Germaniyanıń SBH West penen birgelikte elektromobillerge xızmet kórsetiw qánigeligi de jolǵa qoyılǵan. Bul bolsa ishki hám sırtqı miynet bazarınıń talaplarına sáykes kadrlar jetistiriw imkaniyatın beredi.
Xalıqaralıq birge islesiw keń jolǵa qoyılǵan. Usı jıldıń yanvar ayında oraydıń basqarıw xızmetkerleri Koreya Respublikasında 2 háptelik oqıw kursların tamamlap qaytqan. Házirgi waqıtta bolsa bul mámlekette 20 dan aslam oqıtıwshı hám ustazlar tájiriybe arttırmaqta.
Mámleketimiz basshısı maman kásiplik tayarlawdı sanaatlastırıw, ulıwma, mámlekettiń rawajlanıwınıń tiykarı ekeni atap ótildi. Ámeliyat úskenelerinen nátiyjeli paydalanıw, sabaq smenaların aqılǵa uǵras shólkemlestirip, kóbirek jaslardı oqıtıw boyınsha kórsetpeler berildi.
Sonıń menen Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Xorezm wálayatına saparı juwmaqlandı.

Ziyodulla JONIBEKOV,
Ikrom AVVALBOEV,
Ahmadjon ShOKIROV,
ÓzAnıń arnawlı xabarshıları