Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev 7-aprel kúni Parlamentleraralıq awqamnıń 150-yubiley Assambleyasınıń ashılıwında shıǵıp sóyledi.

Ánjumanǵa 140qa shamalas másleketten 2 mıńnan aslam delegatlar qatnaspaqta.
Óz qatarına 181 milliy parlament hám 15 regionallıq awqamdı birlestirgen Awqamnıń Assambleyası birinshi márte Oraylıq Aziya regionında bolıp ótpekte.
Sóziniń basında Ózbekstan Prezidenti keyingi jıllarda dúnyanıń túrli regionlarında qurallı soqlıǵısıwlar, ekologiyalıq hám texnogen apatshılıqlar, ekonomikalıq krizisler, «sawda urısları», terrorizm hám ekstremizm qáwipleri barǵan sayın kúsheyip atırǵanın atap ótti.
– Bunday oǵada awır sharayatta dúnyada tınıshlıqtı saqlaw, jámiyetlik rawajlanıwdı hám ádillikti támiyinlewde parlamentlerdiń qatnasıwın hám tásirin arttırıwdı zamannıń ózi talap etpekte, – dedi Prezident.
Ózbekstannıń baslaması menen gezektegi Assambleya «Sociallıq rawajlanıw hám ádillik ushın parlament háreketi» atamasında ótkerilip atırǵanın atap ótiw kerek.
Tallawlarǵa bola, keyingi otız jılda jalpı ishki ónimniń kólemi 4,5 esege artqan. Biraq adamzattıń kámbaǵal qatlamlarınıń dáramatları derlik ózgermegen. Eger bul tendenciya saqlanıp qalsa, 2030-jılǵa barıp dúnya xalqınıń 575 millionı gedeylikte ómir súredi. 84 million bala bolsa bilim alıw imkaniyatınan ayırıladı.

Bul baǵdarda mámleketlerdiń wákillikli uyımları arasında kóp tárepleme birge islesiwdi jolǵa qoyıw hám bunnan bılay da keńeytiw ulıwmalıq rawajlanıwǵa múnásip úles qosatuǵını atap ótildi.
Prezidentimizdiń atap ótkenindey, «Ózbekstan – 2030» strategiyasında parlament institutın rawajlandırıw áhmiyetli wazıypa sıpatında belgilengen. Keyingi jıllarda nızam shıǵarıwshı hákimiyattıń jámiyetlik hám mámleketlik turmıstaǵı ornın arttırıwǵa qaratılǵan 20 dan aslam nızamları qabıl etildi.
Oliy Majlis Nızamshılıq palatasınıń tolıq wákillikleri 5 ten 12 ge, Senattıń wákillikleri bolsa 14 ten 18 ge jetkerildi. Prezidenttiń bir qatar wákillikleri nızam shıǵarıwshı hákimiyatqa ótkerildi.
Milliy parlamentimizde hayal-qızlardıń úlesi búgingi kúnde 38 procentke jetti. 2021-jılı Oliy Majlis palatalarınıń janında birinshi márte jaslar parlamentleriniń jumısı jolǵa qoyıldı.
Ózbekstan parlament baǵdarında globallıq áhmiyetke iye bolǵan bir qatar baslamalardı alǵa qoymaqta. BMSh Bas Assambleyasınıń «Turaqlı rawajlanıw maqsetlerine erisiwdi jedellestiriwde parlamentlerdiń rolin kúsheytiw haqqında»ǵı rezolyuciyası qabıl etildi.
Ózbekstan wákilleri Aziya Parlamentleri Assambleyası, Oraylıq Aziya parlamentleri forumı, Evropada qáwipsizlik hám birge islesiw shólkeminiń Parlament Assambleyası, Ǵárezsiz Mámleketlerdiń Doslıq Awqamı Parlamentler Assambleyası hám basqa da platformalarǵa belsene qatnaspaqta.
Mámleketimiz basshısı parlamentleraralıq birge islesiwdiń áhmiyetli baǵdarların kórsetip ótti.
Dúnyanıń hár qıylı regionlarındaǵı kelispewshilikler globallıq hám regionallıq tınıshılıqqa hám qáwipsizlikke qáwip salıp atırǵanı atap ótildi. Ózbekstan hár qanday qarama-qarsılıqlardı tek ǵana diplomatiyalıq hám tınısh sóylesiwler jolı menen sheshiwdiń tárepdarı ekeni atap ótildi.
Bunday máselelerde xalıqaralıq huqıqtıń ulıwma tán alınǵan normaları, Birlesken Milletler Shólkeminiń Rejesi hám rezolyuciyaları tiykarında sheshim tabıw áhmiyetli.
Usı mániste, Ózbekstan Birlesken Milletler Shólkemin universal hám uqsası joq birden-bir global struktura sıpatında tán aladı.
Ózbekstan jetekshisi klimat ózgerisleri bárqulla dıqqat orayında bolıwı kerek ekenligin atap ótti. Parij kelisimi sheńberinde hám uglerod neytrallıǵına erisiw baǵdarında alınǵan minnetlemeler tolıq orınlanıwı áhmiyetli ekenligi atap ótildi.
Hayal-qızlardıń huqıqların bekkem qorǵaw jámiyetlik rawajlanıwdıń tiykarǵı shártlerinen biri bolıp tabıladı. Dúnya kóleminde hayal-qız deputatlardıń úlesi 1995-jıldaǵı 11,3 procentten bıyılǵı jılǵa kelip 27,2 procentke kóterilgen.
Sońǵı jılları mámleketimizde BMSh institutları hám Parlamentleraralıq awqam menen birgelikte Aziya hayal-qızlar forumı hám Jáhán parlamentleri hayal-qız basshıları sammiti nátiyjeli ótkerildi.
Ózbekstannıń baslaması menen alǵa qoyılıp atırǵan BMSh Bas Assambleyasınıń “Aziya hayal-qızlarınıń sociallıq-ekonomikalıq, siyasiy-huqıqıy hám mádeniy-gumanitarlıq belsendiligin arttırıw haqqında”ǵı rezolyuciyası qollap-quwatlanatuǵınına úmit bildirildi.
Jaslardıń parlament jumısı menen bir qatarda jámiyetlik turmıstıń barlıq tarawlarında tolıq qatnasıwı ushın olardıń huqıqları menen imkaniyatların keńeytiw oǵada áhmiyetli másele bolıp esaplanadı. Sol sebepli milliy parlamentler hám Awqam jumısına jaslardı jedel tartıw zárúr ekenligi atap ótildi.
Parlamentleraralıq awqam sisteması sheńberinde Jaslar parlamentleri global platformasın shólkemlestiriw hám onıń shólkemlestiriw forumın Ózbekstanda ótkeriw usınıs etildi.
Hár bir insannıń sociallıq qorǵawǵa bolǵan huqıqların támiyinlew, xalıqaralıq standart hám normalar tiykarında sapalı xızmetler kórsetiw de tiykarǵı másele ekeni atap ótildi.
Ózbekstan Prezidenti ánjuman qatnasıwshıların usı jılı sentyabr ayında mámleketimizde bolıp ótetuǵın kámbaǵallıqtı qısqartıwǵa baǵıshlanǵan xalıqaralıq konferenciyanıń jumısında qatnasıw ushın mirát etti.
Mámleketimiz basshısı jasalma intellekt tarawında sistemalı birge islesiwdi kúsheytiwdi búgingi zamannıń ózi talap etip atırǵanın atap ótti. Jasalma intellektten paydalanıw etikası boyınsha úlgi nızam islep shıǵılsa, bul innovaciyalıq huqıqıy tiykar tarawdı nátiyjeli tártipte salıwda barlıq mámleketler ushın ózine tán úlgi boladı.
Bildirilgen barlıq usınıs hám baslamalar Parlamentleraralıq awqamnıń Strategiyası maqsetlerine tolıq sáykes ekeni atap ótildi.
Sóziniń juwmaǵında Ózbekstan Prezidenti yubiley Assambleya jumısına hám qatnasıwshılarına úlken jetiskenlik hám tabıslar tiledi.

ÓzA