Daniyada bir klass xanasında balalar sheńber bolıp otır. Búgin olar ushın ádettegi sabaq – sezimler (empatiya) sabaǵı. Muǵallim soraw beredi: «Sońǵı márte qashan ashıwıń kelgen edi? Sol gezde nelerdi sezindiń?» Balalar gezek penen aytıp berdi – kimdir inisine ashıwı kelgen, kimdir oyında utılıp qapa bolǵan, jáne kimdir dostısı menen urısıp jılaǵan. Muǵallim olardıń sezim-tuyǵıların dodalaydı, olardı túsiniwge hám basqarıwǵa járdem beredi.

Bunday sabaqlardıń maqseti ápiwayı: balalardı óz sezimlerin túsiniwge, basqalardı túsiniwge hám jámiyette sociallıq beyimlesiwdi jaratıwǵa úyretiw.
Ilimiy izertlewler sonı kórsetedi, óz sezimlerin túsinip, basqara alatuǵın insanlar ruwxıy jaqtan bekkemirek boladı, kúshli qatnasıqlar qura aladı hám hátteki bilim alıwda áwmetlirek boladı.
Bizlerde mektepte bunday óz aldına pán joq. Biraq bul haqqında ulıwma sóylesip bolmaydı degeni emes.
Kitap oqıw hám ádebiyat sabaqları sezimlerdi túsiniw ushın ájayıp imkaniyat! Hár bir gúrriń negizinde sezimlerge bay. Qaharman nege bunday jol tuttı! Sol waqıtta ol neni sezdi! Eger sen onıń ornında bolsań, ózińdi qanday sezer ediń! Nege oǵan ashınıp atırsań! Usınday sorawlar balalarǵa kitaptı tek ǵana oqıw emes, onı seziwge, sol arqalı óz sezimlerin úyreniwge imkaniyat beredi.
Hár bir muǵallim, hár bir ata-ana bul «Daniya usılı»n kitap oqıwına alıp kire aladı.
Psixologlardıń aytıwınsha, qorqıw, stress sıyaqlı jaǵdaylardıń kóbeyiwi de mine, usınday sezimlerimizdi túsinbegenligimizden bolıp esaplanadı… Balalıqtan sezimlerdi túsiniwdi balaǵa úyretiw hár bir pedagog yamasa ata-ananıń qolında. Oǵan bolsa eń úlken járdemshi kitap oqıw, ádebiyatqa qızıqtırıw. Úlkenler balalardıń óz sezimlerin túsiniwi ushın da kishkeneler menen kitap oqıwdı ádetke aylandırıwı kerek.

Dinara Mwminova, balalar jazıwshısı

Qaraqalpaqstan xabar agentligi