Ózbekstan kishi hám orta biznestiń ekonomikadaǵı úlesin 2025-jılı 55 procentke, 2030-jılı bolsa 60 procentke kóteriwdi gózlemekte. Bul jaqında qol qoyılǵan Prezident pármanında óz kórinisin tapqan.

Tolıq sholıw.
Sońǵı bes jılda kishi hám orta isbilermenlerdiń sanı 2 esege kóbeydi. Olarda 10 million 500 mıń adam – ulıwma bánt xalıqtıń 74 procenti dáramat tawıp, úy- ruw zıgershiligin terbetpekte. Ekonomika kóleminiń yarımınan kóbisi, sanaat hám eksporttıń úshten biri usı taraw wákilleriniń úlesine tuwra kelmekte. Bul sanlardıń ózi mámleketimiz ekonomikası ushın kishi hám orta biznes qanshelli áhmiyetli ekenligin ayqın kórsetip turmaqta. Jaqında mámleketimiz basshısı kishi hám orta biznes wákilleri menen ushırasıwda usı baǵdardı qollap-quwatlaw bunnan bılay da mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri bolatuǵının atap ótti.
– Isbilermenlikti qollap-quwatlaw – biziń strategiyalıq jolımız, – dedi Shavkat Mirziyoev.
Ushırasıwda isbilermenler de shıǵıp sóylep, jumısın keńeytiw, jańa bazarlarǵa kirip barıw, standartlardı úyreniw, brend jaratıw, startaplardı júzege shıǵarıw boyınsha usınısların ayttı.
Sóylesiw juwmaǵında Prezident: «… búgin dodalanǵan, sizlerdiń barlıq usınıs hám baslamalarıńız orın alǵan pármanǵa qol qoyaman. Bul pármannıń barlıq jeńillikleri búginnen qosımsha hújjetlerdi kútpesten tikkeley ámeliyatqa kirgiziledi», – dep atap ótip, juwapkerlerge tiyisli tapsırmalar bergen edi.
Wáde etilgen hújjet: «Kishi hám orta biznestiń ekonomikadaǵı ornın arttırıw ilajları haqqında»ǵı Prezident pármanı qabıl etildi.
Pármanǵa muwapıq, 2025-jılı kishi hám orta biznesti rawajlandırıwdıń tiykarǵı maqsetli kórsetkishleri etip tómendegiler belgilendi, sonıń ishinde:
– kishi hám orta biznestiń jalpı ishki ónimdegi úlesin 55 procentke, sanaatta – 34 procentke, eksportta – 34 procentke hám xalıqtıń bántligin támiyinlewde 75 – procentke jetkeriw;
-keminde 600 kishi hám orta biznes subektleriniń irileniwine járdem beriw arqalı olardı «chempion» isbilermenlerge aylandırıw;
– 100 den kóp jumısshısı bar isbilermenlik subektleriniń sanın 4 mıńǵa jetkeriw.
Ayırım isbilermenlerge girewsiz kreditler beriledi
2025-jıl 1-maydan baslap tómendegi mexanizmler engiziledi:
-ózin- ózi bánt etken shasxlar jeke tártiptegi isbilermen (JTI) yamasa yuridikalıq shaxs sıpatında mámleketlik dizimnen ótkerilgende mámleketlik bajı óndirilmeydi;
– óz jumısın tiyislisinshe JTI, mikrofirma yamasa kishi kárxana kategoriyasına shekem irilendirgen ózi-ózin bánt etken shaxslar hám isbilermenlerge Shańaraqlıq isbilermenlikti rawajlandırıw baǵdarlaması sheńberinde 50 million sumǵa shekem, Kishi biznesti úzliksiz qollap-quwatlaw kompleksli baǵdarlaması sheńberinde – 150 million sumǵa shekem girewsiz kreditler beriledi;
– óz jumısın tiyislisinshe orta yamasa iri biznes kategoriyasına shekem irilendirgen isbilermenlerge – 1 jıl dawamında QQS summasınıń ornın qaplaw (qaytarıw) 7 kún múddette tezlestirilgen tártipte ámelge asırıladı.
«CHempion» isbilermenler dizimi boladı
Tez hám joqarı pátlerde ósip atırǵan isbilermenlerdi «chempion» isbilermenlerge aylandırıw baǵdarlaması sheńberinde «chempion» isbilermenlerge aylandırılatuǵın shólkemlerdiń dizimi qáliplestirilip, oǵan tómendegi normalarǵa juwap beretuǵın isbilermenler kirgiziledi:
-rayon (qala) dárejesinde – hár bir rayon (qala)da keminde 2 den jıllıq aylanısı 10 milliard sumnan joqarı bolǵan hám 50 den aslam jumıs ornı jaratqan isbilermenlik subektleri;
– Qaraqalpaqstan Respublikası, wálayatlar hám Tashkent qalasında – hár bir aymaqta keminde 5 den jıllıq aylanısı 100 milliard sumnan joqarı bolǵan hám 500 den aslam jumıs ornın jaratqan isbilermenlik subektleri;
– respublika dárejesinde – jıllıq aylanısı 1 trillion sumnan joqarı bolǵan hám 5 mıńnan aslam jumıs ornın jaratqan isbilermenlik subektleri.
Qaraqalpaqstan Respublikasında jańa isbilermenlerge girew támiynatına qarap kredit beriledi
Pármanǵa muwapıq, Qaraqalpaqstan Respublikasında shańaraqlıq isbilermenlikti rawajlandırıw baǵdarlaması sheńberinde jańadan kishi hám orta biznes subektlerine olardıń girew támiynatınan kelip shıǵıp kredit ajıratıwǵa ruqsat beriledi.
Sonday-aq, kishi biznesti úzliksiz qollap-quwatlaw kompleksli baǵdarlaması sheńberinde Sociallıq qorǵawdıń birden-bir reestrinde turǵan jumıssız puqaralardı jumıs penen támiyinlegen kishi hám orta biznes subektlerine bul puqaralar ushın shólkemlestirilgen hár bir jumıs ornına qosımsha túrde 10 million sumnan, 10 hám onnan kóp usınday jumıs orınların shólkemlestirgen subektlerge 100 million sumǵa shekemgi 3 jılǵa shekem múddette jıllıq 14 procent stavkada aylanıs qarjılardı tolıqtırıw ushın kredit ajıratıw ámeliyatı jolǵa qoyıladı.
Aymaqlarda kishi hám orta sanaat kárxanaların rawajlandırıw boyınsha joybar ofisleri shólkemlestiriledi
2025-jıl 1-maydan 20 rayonda Sanaattı jedel rawajlandırıw boyınsha joybar ofisleri shólkemlestiriledi. Onda joybar ofisleri Tashkent qalasınan tısqarı, barlıq aymaqlarda (1/2 rayonda) shólkemlestiriledi. Olarǵa sırt el injeneri, texnologi, dizayneri, buxgalteri hám marketologları alıp kelinedi. Bul maqsetlerge usı jıldıń ózinde 100 milliard sum ajıratıladı.
Joybar ofisleri kárxanalarǵa ózine túser bahasın túsiriw, sapa hám texnologiyanı jaqsılawǵa, olardı irilendirip, sanaat dárejesine alıp shıǵıwǵa járdem beredi.
Ózin-ózi bánt etken shaxslar shuǵıllanıwı múmkin bolǵan jumıslardıń dizimi tastıyıqlandı
Párman menen 2026-jıl 1-yanvardan baslap ózin-ózi bánt etken shaxslar shuǵıllanıwı múmkin bolǵan jumıs (jumıslar, xızmetler) túrleriniń dizimi tastıyıqlandı. Onda jumıstıń 72 túri kórsetilgen bolıp, dizim menen hújjettiń 2-qosımshasında tanısıwıńız múmkin.
Isbilermenlikke endi qádem taslaǵanlar ushın «birinshi imkaniyat» principi engiziledi
Jańa isbilermenler «ayaqqa turıp alıwı» ushın, ásirese, olar jumıs baslaǵan birinshi jılda qollap-quwatlaw oǵada áhmiyetli. Máselen, sońǵı úsh jılda 17,5 mıń kárxana shólkemlestirilgenine bir jıl tolmastan saplastırılǵan.
Endi párman menen kishi hám orta biznes subektleri ushın ápiwayılasqan hákimshilik tártip-qaǵıydalar engizilmekte.
Oǵan muwapıq, 2025-jıl 1-iyulden 2028-jıl 1-yanvarǵa shekem kishi hám orta biznes subektlerine jańa minnetlemeler júklewdi názerde tutatuǵın normativlik-huqıqıy hújjetlerdi qabıl etiwge moratoriy járiyalanadı.
Sonıń menen birge, isbilermenlik subektlerine jańa tártipke salıw quralların belgilewdi yamasa ámeldegilerin kúsheytiwdi názerde tutatuǵın normativlik-huqıqıy hújjetlerge «birden-bir sánede birden-bir qaǵıydalar» principi qollanıladı hám bul normalaradıń kúshke kiriw sánesi 1-yanvar yamasa 1-iyul etip belgilenedi.
Eń áhmiyetlisi bolsa, 2025-jıl 1-iyulden 2028-jıl 1-yanvarǵa shekem «Birinshi imkaniyat» principi engiziledi hám onıń sheńberinde birinshi jumıs jılı dawamında sawda hám isbilermenlik tarawlarına baylanıslı hákimshilik huqıqbuzarlıqlardı birinshi márte islegen kishi isbilermenlik subektleri hákimshilik juwapkershilikten azat etiledi.
Kárxananı óziniń qálewi menen saplastırıwda jańa tártip
2025-jıl 1-sentyabrden baslap tómendegi normalarǵa bir waqıttıń ózinde juwap beretuǵın kishi hám orta biznes subektleriniń jumısın óziniń qálewi menen saplastırıwda salıq tekseriwi ótkerilmeydi:
– sońǵı úsh jılda tovarlardı (xızmetlerli) realizaciyalawdan alınǵan ulıwma dáramatı 10 milliard sumnan artpaǵan;
– byudjet hám kreditorlar aldında qarızdarlıǵı bolmaǵan hám turaqlı túrde salıq esabatların berip atırǵan;
– «Qáwipti analizlew» elektron sistemasında huqıqbuzarlıqqa qol urıw qáwipi tómen dárejede kórsetilgen.
Kishi biznes ushın bes jıllıq strategiya
«Onı xalıqaralıq qarjı shólkemleri de qollap-quwatlap, jańa biznes baǵdarları boyınsha aldınǵı tájiriybe, innovaciya, texnologiya hám xalıqaralıq standartlardı engiziwde járdem beriwine, onıń ushın házirdiń ózinde 470 million dollar resurs ajıratıwǵa tayar» degen edi mámleketimiz basshısı taraw wákilleri menen ushırasıwda.
Pármanǵa qosımsha etilgen strategiyaǵa bola, usı strategiyanı ámelge asırıw nátiyjesinde 2030-jılǵa shekem tómendegi nátiyjelerge erisiw kútilmekte:
– kishi hám orta biznestiń JIÓdegi úlesin – 60 procentke, sanaatta – 40 procentke, eksportta – 35 procentke, xalıqtıń bántligin támiyinlewde – 78 procentke jetkeriw;
– hár 1000 adamǵa tuwra keletuǵın jumıs kórsetip atırǵan kishi biznes subektleriniń sanın 19 ǵa jetkeriw;
– jumısshılardıń sanı 100 den joqarı bolǵan kárxanalardıń sanı 5 mıńǵa, 10 adamnan joqarı bolǵan kishi hám orta biznes subektleriniń úlesin 11 procentke jetkeriw;
-Jáhán bankiniń “B-Ready” esabatında hám BMShtıń Elektron húkimetti rawajlandırıw indeksi reytinginde top-50 hám Global startap ekosisteması (Global startup ecosystem index) indeksi reytinginde top-75 mámleketler qatarınan orın alıw.
Belgilengen maqsetli kórsetkishlerge hám strategiyadan kútilip atırǵan nátiyjelerge tolıq erisiledi dep oylaymız. Onıń ushın zárúr resurslar hám imkaniyatlar jumsalmaqta.

Umidjon Qurbonov, ÓzA