Qaraqalpaqstan Respublikası Bajıxana basqarmasında ǵalaba xabar qurallarınıń wákilleri ushın baspasóz konferenciyası shólkemlestirilip, onda basqarma baslıǵı Z.Turdaliev hám taraw qánigeleri tárepinen usı jıldıń dáslepki shereginde ámelge asırılǵan ilajlar tuwralı keń túrde maǵlıwmatlar berildi.

Atap ótilgenindey, mámleketimizdiń ekonomikalıq qáwipsizligin támiyinlew maqsetinde bajıxana shegaraları arqalı háreketlenip atırǵan tovar-materiallıq baylıqlardıń bajıxana qadaǵalawın ámelge asırıw, kontrafakt ónimlerdiń kirip keliwiniń aldın alıw, elimizdiń eksportlıq potencialın arttırıw hám importtı optimallastırıw boyınsha isbilermenlik subektlerine hár tárepleme ámeliy járdem beriw baǵdarında bajıxana uyımları tárepinen keń kólemli jumıslar ámelge asırılmaqta.
Tarawǵa zamanagóy málimleme-kommunikaciyalıq texnologiyalardıń keńnen engiziliwi nátiyjesinde, búgingi kúnde bajıxana xızmeti jumıslarınıń nátiyjeliligi artıp, bajıxana qadaǵalawı hám rásmiylestiriwi processleriniń ápiwayılastırılıwı, olarǵa ketetuǵın waqıttıń qısqarıwına, sonday-aq, sapa dárejesiniń artıwına imkaniyat jaratpaqta.
Atap aytqanda, bajıxana komiteti tárepinen ámeliyatqa engizilgen 40 tan aslam interaktiv xızmetler arqalı fizikalıq hám yuridikalıq táreplerge tarawǵa tiyisli ashıq maǵlıwmat hám xızmetlerden paydalanıw múmkinshiligi jaratılǵan.
Qaraqalpaqstan Respublikası Bajıxana basqarması mısalında alıp qaraǵanımızda, 2025-jıldıń basınan berli basqarma tárepinen bahası 53,2 mln. AQSh dollarınan artıq ónimler eksport bajıxana rejimine rásmiylestirildi. Ulıwma bahası 124,1 mln. AQSh dolların quraytuǵın respublikamız sırtqı sawda aylanısınıń 42,8 procenti tovarlar eksportına tuwra keledi.
Respublika aymaǵınan tiykarınan polietilen, ximiya óndirisi ónimleri, iyirilgen jip, farmacevtika ónimleri, tiri haywanlar, azıq-awqat hám miywe-palız eginleri ónimleri, jún, teri hám olardan islengen buyımlar, toqımashılıq ónimleri, shiyshe hám onnan islengen buyımlar, tábiyǵıy qazılmalar, elektrotexnika jáne onıń bólekleri, aǵash hám taxtay, olardan islengen ónimler Túrkiya, Qıtay, Rossiya, Latviya, Qazaqstan, Awǵanstan, Litva sıyaqlı bir qatar mámleketlerge eksportqa jiberildi.
Texnologiyalıq ásbap-úskeneler, metall hám olardan tayarlanǵan buyımlar, ximiya sanaatı ónimleri, elektrotexnika hám onıń awısıq bólekleri, aǵash hám taxtay, awıl xojalıǵı hám azıq-awqat ónimleri, transport jáne onıń awısıq bólekleri, neft hám neft ónimleri sıyaqlı ulıwma bahası 70,9 mln. AQSh dollarına teń ónimler basqarma tárepinen import bajıxana rejimine rásmiylestirildi.
Sonıń menen birge, bıyılǵı jıldıń basınan basqarma tárepinen bajıxana shólkemleriniń óz fiskal wazıypaların ámelge asırıw sheńberinde bajıxana tólemlerinen 96 mlrd. 344 mln. sum pul qarjıları mámleket byudjetine ótkeriliwi támiyinlendi. Bul kórsetkish ótken jıldıń usı dáwirine salıstırǵanda derlik 14 mlrd. sumǵa yamasa 17 procentke kóbeydi.
– Mámleketimiz basshısı hám Húkimetimiz tárepinen isbilermenlik subektlerine básekige shıdamlı ónimlerdi islep shıǵarıw arqalı eksport kólemin arttırıw hám importtı optimallastırıw maqsetinde qabıl etilgen nızam hújjetlerinde belgilengen wazıypalardan kelip shıǵıp, bajıxana uyımları tárepinen usı jıldıń ótken dáwirinde sırtqı ekonomikalıq baylanıs qatnasıwshılarına jámi 102 mlrd. 473 mln. sum muǵdarında bajıxana tólemlerinen jeńillikler qollanıldı,-deydi basqarma baslıǵı Z.Turdaliev.
Yaǵnıy, isbilermenlik subektlerine sırtqı ekonomikalıq jumısların ámelge asırıwı ushın berilgen jeńillikler 25 milliard 196 million sumǵa yamasa 33 procentke arttı.
2025-jıldıń yanvar-fevral ayları dawamında qáwipti basqarıw avtomatlastırılǵan sisteması tárepinen jámi 2197 bajıxana júk deklaraciyası rásmiylestirilgen. Bajıxana tarawına zamanagóy innovaciyalıq baǵdarlamalardıń engiziliwi nátiyjesinde Qaraqalpaqstan Respublikası Bajıxana basqarması arqalı bajıxana qadaǵalawına usınılǵan hám “jasıl koridor”ǵa baǵdarlanǵan 32,5 procent tovarǵa bajıxana qadaǵalawı processleri ámelge asırılmadı. Sonıń nátiyjesinde, hadal isbilermenlik subektleri qollap-kuwatlanıp, tovarlardıń óz mánziline tez muddetlerde jetkeriliwi támiyinlendi.
Esabat dáwirinde, bajıxana tarawına baylanıslı nızamshılıq hújjetleriniń buzılıwı menen baylanıslı 116 huqıqbuzarlıq jaǵdayları anıqlanıp, bahası 9 mlrd. 302 mln. sumlıq tovar-materiallıq baylıqlar ayǵaqlı zat retinde alındı. Sonnan, 4 fakt boyınsha Ózbekstan Respublikası Jınayat kodeksiniń tiyisli statyaları boyınsha jınayat isi qozǵatıldı.
Korrupciyaǵa qarsı gúresiw baǵdarındaǵı jumıslar da sistemalı túrde ámelge asırılmaqta. Bajıxana qadaǵalıwı hám rásmiylestiriliwi processlerinde ashıq-aydınlıqtıń támiyinleniwi tarawǵa engizilgen zamanagóy málimleme sistemaları jumıslarınıń nátiyjesinde insan faktorınıń minimallastırılıwı esabınan ámelge aspaqta.
Qáwipti basqarıw sistemasınıń jetiskenliklerinen tısqarı, xızmetkerlerdiń jumısqa qabıl etiliwi processleriniń de tolıq sanlastırılǵanlıǵı, test juwaplarınıń sistema arqalı avtomatlastırılǵan túrde sol waqıttıń ózinde shıǵarıp beriliwi, barlıǵı pútkil bajıxana sistemasınıń sanlasqanınan hám onıń korrupciyadan awlaq sistemaǵa aylanıwındaǵı áhmiyetli qádemlerden esaplanadı.
Baspasóz konferenciyasında qatnasıwshılar ózlerin qızıqtırǵan sorawlarǵa juwap aldı.

Á.Jiyemuratov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi.