2025-jıl 26-fevralda «Ózbekstan Respublikasında puqaralardıń hújdan erkinligin támiyinlew hám diniy tarawdaǵı mámleketlik siyasat koncepciyasın tastıyıqlaw haqqında»ǵı nızam kúshke kirdi.

Koncepciyada Ózbekstan Respublikasında diniy tarawdaǵı mámleketlik siyasattıń maqseti, tiykarǵı wazıypaları hám principleri kórsetildi.
Sonıń ishinde, diniy tarawdaǵı mámleketlik siyasattıń maqseti – puqaralardıń hújdan erkinligine bolǵan huqıqların ámelge asırıw ushın teńdey sharayatlar jaratıw bolıp esaplanadı. Túrli dinlerge baylanıslı diniy shólkemler arasında óz-ara kelisim hám húrmet ornatılıwına járdem beriw, konfessiyalararalıq tatıwlıqtı bekkemlew, jámiyette diniy keńpeyillik hám dúnyalıq támiyinlenedi.
Diniy tarawdaǵı mámleketlik siyasattıń tiykarǵı wazıypalarına jınısı, rasası, milleti, tili, dini, isenimi, sociallıq kelip shıǵıwı, jámiyetlik dárejesine qaramastan, puqaralardıń erkinligin hám nızam aldında teńligin támiyinlew hám konstituciyalıq huqıq hám erkinlikleri kemsitiliwine jol qoymaw ilajların kóriw kiredi.
Kóp milletli hám kóp konfessiyalı Ózbekstan xalqınıń birligi hám awızbirshiligi, úrp-ádetlerine húrmet ruwxı bekkemlenedi, olardıń rawajlanıwı ushın teńdey sharayatlar jaratıladı.
Puqaralardıń jámiyetlik turmısta belsene qatnasıwı ushın teń huqıqıy sharayatlar jaratıladı. Olardıń dinge qatnasıǵına qaramastan, diniy kózqaraslardı májbúriy sińdiriwge jol qoymaǵan halda, olardıń hújdan erkinligine bolǵan konstituciyalıq huqıqların ámelge asırıwı ushın sharayatlar jaratıladı.
Mámleket óziniń ishki hám sırtqı siyasatın ámelge asırıwda konstituciyalıq normalarǵa muwapıq dúnyalıqqa súyenedi. Konstituciyalıq normalarǵa muwapıq, mámleketlik basqarıw uyımları, Ózbekstan Respublikası Qurallı Kúshleri hám huqıq qorǵaw uyımları, puqaralardıń ózin-ózi basqarıw uyımları, puqaralıq jámiyeti basqa institutlarınıń jumısı, sonday-aq, sociallıq qatnasıqlardı dúnyalıq tiykarında tártipke salınıwın támiyinleydi.
Jámiyette diniy keńpeyillik hám nızamlılıqtı qáliplestiriw baǵdarında puqaralardıń belsene puqaralıq poziciyasın bekkemlew boyınsha izbe-iz ilajlar ámelge asırıladı.
Mámleketlik xızmetkerlerdiń óziniń kásiplik jumısında hám funkcional wazıypalardı orınlawda bir dinge yamasa isenimge ústinlik beriw yaki birde-bir dindi yamasa isenimdi kemsitiwge jol qoymaydı.
Dúnya ilimi, mádeniyatı, kórkem óneri hám ádebiyatınıń aldınǵı jetiskenliklerinen qanaatlanǵan halda mámlekettiń ilimi hám mádeniyatı rawajlandırıladı.
Puqaralardıń huqıqları, erkinlikleri hám nızamlı máplerine, xalıqtıń densawlıǵına, jámiyetlik ádep-ikramlılıqqa, jámiyetlik qáwipsizlikke hám jámiyetlik tártipke qáwip tuwdıratuǵın radikallasıwǵa qarsı gúresiw, ekstremizm hám terrorizm ideyalarınıń tarqatılıwına jol qoyılmaydı.
Diniy tarawdaǵı mámleketlik siyasat nızamlılıq, hújdan erkinligi, dinniń mámleketten ajıratılǵanlıǵı, teńlik, erkin tańlaw, dinleraralıq qarım-qatnas hám óz-ara túsinisiw principlerine súyenedi.
Nızamlılıq principine muwapıq, diniy tarawdaǵı mámleketlik siyasat Konstituciyaǵa hám nızamlılıq hújjetlerine muwapıq ámelge asırıladı.
Mámleketlik uyımlar hám olardıń mápdar shaxsları tárepinen qabıl etilgen qararlardıń Konstituciyaǵa hám nızamshılıq hújjetlerine qarsı bolmawı támiyinlenedi.
Hújdan erkinligi principine bola Ózbekstan Respublikasında barlıq shaxslar ushın din hám isenim erkinligi kepillenedi.
Puqaralar qálegen dinge iseniw, isenimdi ózgertiw yamasa hesh qanday dinge isenbew huqıqınan erkin paydalanadı. Diniy kózqaraslardı yamasa dinge isenbewdi májbúriy sińdiriwge jol qoyılmaydı.
Puqaralardıń huqıqların olardıń belgili diniy doktrina qatnasıǵına qarap sheklewge, tikkeley yamasa turaqlı emes ústinlik beriwge, olardıń diniy isenimi bar yamasa joq ekenligi menen baylanıslı sezimlerin kemsitiwge jol qoyılmaydı.

Dinniń mámleketten ajıratılǵanlıǵı principi – diniy shólkemler hám mámleketlik uyımlar óz-ara bir-biriniń jumısına aralaspawı, mámleketlik diniy shólkemlerge mámlekettiń qandayda bir wazıypaların júklemew, diniy shólkemlerdiń mámleketlik funkciyalardı ámelge asırıwına jol qoymawına baylanıslı qaǵıydalardı názerde tutadı.
Bul princip diniy kózqaraslarǵa qaramastan, konstituciyalıq huqıqıy sistema (xuqıq normaları hám olardı qollanıw), demokratiya, dúnyalıq, erkinlik, teńlik, insanıylıq, jámiyetlik ádillik hám awızbirshilik, insan huqıqları ideyalarına súyenedi.
Teńlik principine muwapıq, puqaralar jınısı, rasası, milleti, tili, dini, isenimi, sociallıq kelip shıǵıwı hám sociallıq dárejesine qaramastan, nızam aldında teńdey bolıp, birdey huqıq hám erkinliklerine iye boladı.
Puqaralarǵa qanday da bir dinge iseniwi yamasa isenbewinen kelip shıǵıp jeńillikler beriwge yamasa olardan ayırıwǵa jol qoyılmaydı.
Nızamlar diniy isenimine yamasa qanday da bir dinge isenbewine qaramastan, barlıq puqaralarǵa birdey qollanıladı.
Erkin tańlaw principine bola, puqara dinge, dinge iseniwge yamasa isenbewge, ibadatlarda, diniy ilajlar hám máresimlerde qatnasıwǵa yamasa qatnaspawǵa, diniy bilim alıwǵa óz múnásibetin belgilep atırǵanda onı anaw yamasa mınaw túrde májbúrlewge jol qoyılmaydı.
Dinleraralıq qarım-qatnas hám óz-ara túsinisiw principi tiykarında túrli dinlerge isenetuǵın yamasa qanday da bir dinge isenbeytuǵın puqaralar, túrli konfessiyalarǵa baylanıslı shólkemler óz-ara diniy keńpeyillik, kelisim, húrmet hám óz-ara túsinisiw tiykarında qarım-qatnas ornatadı.
Mámleket túrli dinlerge isenetuǵın yamasa hesh qanday dinge isenbeytuǵın puqaralar, túrli konfessiyalarǵa baylanıslı diniy shólkemler arasında óz-ara kelisim hám húrmet , keńpeyillik ruwxı ornatılıwın támiyinleydi.
Radikallasıwǵa, ekstremizmge, terrorizmge, túrli dinlerge baylanıslı isenimlerdi bir-birine qarama-qarsı qoyıwǵa hám keskinlestiriwge, usı tiykarda puqaralardıń tatıwlıǵın buzıwǵa, túrli konfessiyalar ishinde hám basqa konfessiyalar arasında dushpanlıq oyatıwǵa qaratılǵan háreketlerge jol qoyılmaydı.

N.Abduraimova, ÓzA