20-fevral kúni Tashkent qalasında Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń tórtinshi jalpı májilisi óz jumısın basladı.
Onda Senat, húkimet aǵzaları, ministrlik hám uyımlardıń wákilleri, jergilikli Keńeslerdiń deputatları, Senat janındaǵı Jaslar parlamenti aǵzaları hám ǵalaba xabar qurallarınıń xızmetkerleri qatnastı.

Videokonferencbaylanıs túrinde ótkerilgen jalpı májilisti Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatı Baslıǵı Tanzila Norboeva alıp bardı.
Jalpı májilis Senattıń YouTube tarmaǵındaǵı beti arqalı tikkeley sáwlelendirip barıldı.
Senattıń tórtinshi jalpı májilisiniń birinshi kúninde dáslep «Ózbekstan Respublikasında puqaralardıń hújdan erkinligin támiyinlew hám diniy tarawdaǵı mámleketlik siyasat koncepciyasın tastıyıqlaw haqqında»ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Mámleketimiz turmısınıń barlıq tarawlarında keń kólemli reformalar ámelge asırılıp, jámiyetti jańalaw jolında túpkilikli ózgerisler júz bermekte. Bul iygilikli ámeller diniy hám milliy qádiriyatlarımızdı jáne de joqarılatıw baǵdarında da áhmiyetli orın iyelemekte.
Tariyxıy estelikler, múbárek zıyarat orınlarınıń abadanlastırılıwı, meshit hám medreseler jumısınıń jolǵa qoyılıwı, ózbek xalqı hám Ózbekstanda jasawshı hár qıylı millet wákilleriniń milliy hám diniy máresimleri, sonday-aq, dástúriy bayramlarınıń ótkerilip atırǵanı onıń anıq dálili bolıp esaplanadı.
Itibarlısı, keyingi jılları Ózbekstan puqaraları ushın Haj kvotası 3 esege arttırılıp, Umra zıyaratına kvotalar tolıq biykar etildi. Ullı ata-babalarımızdıń diniy-aǵartıwshılıq potencialın dúnyaǵa tanıtıw maqsetinde Ózbekstan xalıqaralıq islam akademiyası, Ózbekstan Islam civilizaciyası orayı, Imam Buxariy, Imam Moturudiy, Imam Termiziy xalıqaralıq ilimiy-izertlew orayları shólkemlestirilip, óz jumısın kórsete basladı.
Senatorlar tárepinen maqullanǵan nızam hám Koncepciya menen puqaralardıń hújdan erkinligi huqıqın támiyinlew hám Ózbekstan Respublikası dúnyalıq mámleket ekenligine baylanıslı konstituciyalıq qaǵıydalardı júzege shıǵarıwǵa hám diniy tarawdaǵı mámleketlik siyasattıń maqseti, wazıypaları, principleri, tiykarǵı baǵdarları hám olardı ámelge asırıw mexanizmleri belgilenbekte.
Sonday-aq, bul hújjet penen belgilenip atırǵan tiykarǵı wazıypalardıń orınlanıwı ústinen nátiyjeli parlament qadaǵalawın ámelge asırıw maqsetinde parlament komissiyası shólkemlestiriliwi názerde tutılmaqta.
Koncepciyanıń qabıl etiliwi diniy keńpeyillik hám konfessiyalararalıq tatıwlıqtı támiyinlewge tiykarlanǵan qatnasıqlar modelin rawajlandırıwdıń shólkemlestiriw-huqıqıy tiykarları jetilisiwine, jámiyette tatıwlıq, sociallıq awızbirshilik hám tilekleslik ortalıǵı bekkemleniwine xızmet etedi.
Nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Bunnan soń jalpı májiliste «Isbilermenlik subyektlerin qarjılay qollap-quwatlaw sistemasınıń jetilistiriliwi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında»ǵı nızam dodalandı.
Nızamda bazar qatnasıqların jáne de rawajlandırıw sharayatlarında isbilermenlik subyektlerin qarjılandırıwdıń jańasha hám qolaylı quralların islep shıǵıw, ásirese, isbilermenlik subyektlerine kepillik túrinde járdem kórsetiw tarawın keńeytiw, bank kreditlerine qolaylı bolǵan pul talapnamasınan basqa shaxs paydasına waz keshiw esabınan qarjılandırıw mexanizmlerin jetilistiriwge qaratılǵan normalar belgilenbekte.
Atap aytqanda, bul nızamǵa bola faktoring obyekti sıpatında yuridikalıq shaxsqa yamasa isbilermenlik subyektine kelip shıǵatuǵın pul talapnamasın belgilew, pul talapnamasınan basqa shaxstıń paydasına waz keshiw boyınsha qadaǵan etiwdi buzǵanı ushın juwapkershilikti biykarlaw hám qarıydardıń kontragenti rezident emes bolǵanda faktoring operaciyaların sırt el valyutasında ámelge asırıwǵa ruqsat beriledi.

Sonıń ishinde, isbilermenler xızmetkerlerdiń sanın jasırǵanı, tovarlardı májbúriy sanlı markirovkalaw qaǵıydaların buzǵanı hám fiskal belgilerdi sáwlelendirmew sıyaqlı bir huqıqbuzarlıq ushın hám qarjılay járiymaǵa, hám hákimshilik járiymaǵa tartılıwı múmkin.
Bul jaǵdaylardıń aldın alıw maqsetinde salıq hákimshiliginiń jáne de jetilistiriliwine qaratılǵan ózgerisler kirgiziw, sonday-aq, sırtqı sawda operaciyaları boyınsha aktivlerdiń nızamda belgilengen múddetlerde repatriaciyalanıwın támiyinlewge baylanıslı talaplardı qayta kórip shıǵıw zárúrligi payda bolmaqta.
Joqarıdaǵı jaǵdaylardı saplastırıw maqsetinde bul jaǵdaylarda qollanılatuǵın úsh basqıshlı 50 procentlik járiyma qollanıw tártibi biykar etilmekte. Onıń ornına qaytpaǵan aktivlerdiń 20 procenti muǵdarında bir mártelik qarjılay járiymanı qollanıw tártibi engizilmekte.
Bul nızamda joybarlastırıw, ásbap-úskeneler hám awısıq bóleklerdi jetkerip beriw, ásbap-úskenelerdi ornatıw hám qurılıs-montajlaw jumısları menen baylanıslı bolǵan jumıslardı orınlaw (xızmetlerdi kórsetiw) boyınsha investiciyalıq joybarlar sheńberinde dúzilgen kontraktlarda belgilengen múddet 180 kúnnen artıq bolsa, bul kontrakttaǵı múddetler qollanılıwı názerde tutılmaqta.
Dodalanǵan nızam menen salıq tarawındaǵı huqıqbuzarlıqlar ushın qollanılatuǵın huqıqıy tásir ilajlarınıń huqıqbuzarlıq háreketine proporcionallıǵın támiyinlew arqalı isbilermenlik subyektleri bir huqıqbuzarlıq ushın bir neshe márte juwapkershilikke tartılıwınıń aldın alıw belgilenbekte.
Nızamnıń qabıl etiliwi nátiyjesinde salıq hákimshiligi jáne de jetilistirilip, normalar ámeliyatta eki túrli talıqlanıwınıń aldı alınadı hám birdey qollanılıwı támiyinlenedi.
Sonday-aq, salıqqa baylanıslı huqıqbuzarlıqlar ushın juwapkershilik ilajları liberallastırıladı, bul, óz gezeginde, isbilermenlik subyektleriniń huqıqları nátiyjeli qorǵalıwına hám artıqsha qárejetleriniń azaytılıwına xızmet etedi.
Dodalawdan soń bul nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Sonıń menen birge, Senattıń jalpı májilisinde «Jer uchastkalarınan paydalanıw tártibiniń jetilistiriliwi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında»ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Mámleketimizde jer uchastkalarınan paydalanıw tártibin jetilistiriw, qorshaǵan ortalıqtı qorǵawdı kúsheytiw, ekologiyalıq jaǵdaydı jaqsılaw, jasıl maydanlardı keńeytiw arqalı xalıqqa qolaylı ekologiyalıq sharayat jaratıw boyınsha izbe-iz ilajlar ámelge asırılmaqta.
Sonıń menen birge, házirgi waqıtta jer hám qala qurılısı haqqındaǵı nızamshılıq, qala qurılısı reglamentleriniń talaplarına ámel etiliwin támiyinlew, jerden paydalanıwshılar, ijarashılar hám múlk iyeleriniń jer uchastkalarınan paydalanıw tártibi haqqındaǵı xabardarlıǵın arttırıw maqsetinde jer uchastkalarınan ruqsat etilgen paydalanıw túrlerin anıqlastırıw zárúrligi payda bolmaqta.
Sonday-aq, respublikada dem alıw baǵları, parkler, seyil etiw orınlarınıń aymaqların hám olarda egilgen tereklerdiń qorǵalıwın kúsheytiw, usı aymaqlarda imarat hám obyektler qurılısınıń aldın alıw ilajların kóriw kerek.
Nızam menen jer uchastkalarınan ruqsat etilgen paydalanıw túrleri engiziliwi, xalıqtıń mádeniy-turmıslıq talapların qanaatlandırıw hám dem alıwı ushın paydalanılatuǵın jerlerdi menshiklestiriw yamasa uzaqlastırıw, aymaqların qısqartıw, olarda imarat hám obyektler qurıw qadaǵan etiliwi qatań belgilenbekte.
Bul sheklewlerdi buzǵanı ushın jınayıy juwapkershilik kúsheytiliwi, botanika baǵların menshiklestiriw hám olardıń aymaqlarında qurılıstı ámelge asırıw qadaǵan etilgen haldada botanika baǵlarınıń qorǵalatuǵın tábiyǵıy aymaqlar dizimine kirgiziliwin názerde tutıwshı ózgerisler hám qosımshalar kirgizilmekte.
Atap aytqanda, nızam menen Jer kodeksi óz aldına bap menen tolıqtırılıp, jer uchasktalarınan ruqsat etilgen paydalanıw sistemasın engiziw, olardı belgilew hám ózgertiw tártibi qollanılmaqta.

Senatorlardıń atap ótkenindey, nızamnıń qabıl etiliwi jer resurslarınan aqılǵa uǵras paydalanıw hám basqarıw nátiyjeliligin arttırıw, jer fondınıń barlıq kategoriyalarındaǵı jer uchastkaların bazar hám kadastr bahalaw sapasın jaqsılaw, jerden paydalanıwshılar, ijarashılar hám jer uchastkaları múlk iyeleriniń jer uchastkalarınan ruqsat etilgen paydalanıw túrleri boyınsha xabardarlıǵın hám tarawda qadaǵalaw nátiyjeliligin arttırıwǵa xızmet etedi.
Sonday-aq, mádeniy dem alıw orınları hám olardıń aymaqların saqlap qalıw, botanika baǵları hám olardıń jerlerin uzaqlastırıw, aymaǵında imarat-obyektler qurıw yamasa qurılıs astı maydanların keńeytiwdi qadaǵan etedi hám lawazımlı shaxslardıń juwapkershiligin arttıradı.
Dodalaw sońında nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Senattıń jalpı májilisinde «Qurılıs maydanlarında shań hám qum elementleriniń hawaǵa kóteriliwin saplastırıwǵa baylanıslı májbúriy talaplar belgileniwi múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodeksine qosımshalar hám ózgerisler kirgiziw haqqında»ǵı nızam da dodalandı.
Atap ótilgenindey, qurılıs hám urbanizaciya kólemleriniń keńeyiwi, qurılıs obyektleriniń maydanlarınan shań hám qum elementleriniń samal arqalı hawaǵa kóteriliwi nátiyjesinde atmosfera hawası tómenlemekte.
Statistikalıq maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda respublikamızda 500 kvadrat metrlik ashıq qurılıs maydanınan jılına 50 tonnaǵa shekem shań hám qum hawaǵa kóteriledi.
Negizinde, qurılıs aymaqları, oǵan kirip-shıǵıw jollarında shań hám qum elementleriniń hawaǵa kóteriliwin saplastırıw boyınsha májbúriy talaplar (shańdı bastırıw ushın aspa jawınlatıw hám suw úplegishlerden paydalanıw) qala qurılısı qaǵıydalarına kirgizilgen.
Biray milliy nızamshılıqta atmosfera hawasın qorǵaw talapları hám qala qurılısı qaǵıydaları sheńberinde mine, usı qurılısta shańnıń hawaǵa kóteriliwine jolǵa qoyǵanı ushın anıq juwapkershilik názerde tutılmaǵan.
Sol sebepli jaǵday qurılıs maydanlarında atmosfera hawasın qorǵaw talapların buzǵanı ushın qurılıs shólkemleriniń lawazımlı shaxslarına juwapkershilik belgileniwin talap etpekte.
Senatorlar tárepinen kórip shıǵılǵan nızam menen Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodeks usı túrdegi huqıqbuzarlıq ushın juwapkershilikti belgilewshi statya menen tolıqtırılmaqta.
Endigiden bılay ólshemi 500 kvadrat metr hám onnan artıq bolǵan qurılıs maydanında, oǵan tutas bolǵan aymaqta hám onnan shıǵıw jollarında shań hám qum elementleriniń hawaǵa kóteriliwin saplastırıwǵa baylanıslı májbúriy talaplardı buzıw yamasa usı aymaqlarda pataslandırıwshı zatlardıń jol qoyılatuǵın sheńberdegi normativlerden artıq dárejede atmosfera hawasına shıǵarılıwına jol qoyıw lawazımlı shaxslarǵa bazalıq esaplaw muǵdarınıń on esesi muǵdarında járiyma salıwǵa sebep bolatuǵını názerde tutılmaqta.
Bunnan tısqarı, eger usınday huqıqbuzarlıq hákimshilik jaza ilajı qollanılǵannan soń bir jıl dawamında qaytadan júz berse, bazalıq esaplaw muǵdarınıń eliw esesi muǵdarında járiyma qollanıladı.
Senatorlardıń atap ótkenindey, bul nızamnıń qabıl etiliwi imaratlar, obyektler hám olardıń komplekslerin qurıw, rekonstrukciyalaw hám tolıq ońlaw dáwirinde atmosfera hawasına tártipsiz túrde taslanatuǵın shań hám qum elementleriniń hawaǵa kóteriliwiniń aldın aladı. Qorshaǵan ortalıqtıń ekologiyalıq tazalıǵın saqlaw, puqaralardıń óz ómiri hám densawlıǵı ushın qolaylı atmosfera hawasınan paydalanıw huqıqların támiyinleydi.
Dodalaw sońında nızam senatorlar tárepinen maqullandı.
Usınıń menen Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń tórtinshi jalpı májilisiniń birinshi jumıs kúni juwmaqlandı.

Ózbekstan Respublikası
Oliy Majlisi Senatınıń
Málimleme xızmeti