Búgingi kúnde mámleketimizde «jasıl energiya»dan paydalanıw barǵan sayın úlken áhmiyetke iye bolıp barmaqta. Zamanagóy alternativ energiya dereklerin ámeliyatqa keńnen engiziw arqalı energiya jetispewshiliginiń aldın alıw múmkin ekenligi óz tastıyıǵın tappaqta.

Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń «Qayta tikleniwshi energiya dereklerin hám energiya únemlewshi texnologiyalardı engiziwdi jedellestiriw ilajları haqqında»ǵı qararı menen obyektlerge quyash panellerin ornatıw jumısların muwapıqlastırıw bajıxana uyımlarına júklengen.
Házirgi waqıtta Qaraqalpaqstan Respublikası Bajıxana basqarması xızmetkerleri tárepinen obyektlerde quyash panelleriniń ornatılıwı, Bajıxana komitetiniń “Jasıl energiya” málimleme sistemasına maǵlıwmatlardıń durıs kirgiziliwi hám tastıyıqlanǵan obyektlerde elektr energiya nátiyjeliligi boyınsha orınlarǵa shıqqan halda úyreniw jumısları ámelge asırılmaqta.
Nókis qalasındaǵı konditer ónimlerin islep shıǵarıw menen shuǵıllanatuǵın juwapkerligi sheklengen jámiyet 104 kVt.lıq quwatlılıqtaǵı quyash panellerin ornatıp, házirgi waqıtta elektr energiyasına bolǵan talabınıń kópshilik bólegin usı alternativ energiya derekleri arqalı qanaatlandırmaqta.
Quyash panelleri ornatılǵannan keyin kárxananıń hár aydaǵı elektr energiyasına qarjı jumsawı ushın 10 million sum muǵdarındaǵı qárejeti únemlenbekte. Tarmaqqa jalǵanǵan elektr energiyasınan qosımsha dáramatqa da iye bolmaqta.
Avtotransport qurallarına texnikalıq xızmet kórsetiw menen shuǵıllanatuǵın gezektegi isbilermenlik subyekti bolsa, 53 kVt.lıq quwatlılıqqa iye quyash panellerin ornatıp, olar arqalı elektr energiyasına bolǵan talabın tolıq qanaatlandırıp atır.
Еlektr energiyası kóp talap etiletuǵın usı sıyaqlı xızmet kórsetiw tarawına alternativ energiya derekleriniń engiziliwi respublikamızda energiya jetispewshiliginiń aldın alıwǵa xızmet etedi, álbette.
Qaraqalpaqstan Respublikası Bajıxana basqarmasında alternativ energiya derekleri ornatılıwın monitoring etiw boyınsha dúzilgen jumısshı topar gezektegi mánzilde turaq jaylarǵa ornatılǵan quyash panelleri monitoringin ámelge asırdı.
Jas áwlad MPJ daǵı Dárbent kóshesinde jaylasqan shańaraq 5 kVt.lıq quwatlılıqtaǵı quyash panellerin ornatıp, tek ǵana ishki mútájin qanaatlandırıp qoymastan, al tutınıwdan awısıp qalǵan elektr energiyasın tarmaqqa satıw arqalı qosımsha dáramat ta tawıp atır.
Qaraqalpaqstan Respublikasında usı kúnge shekem 4574 shańaraqqa 16, 23 mVt.lıq quyash panelleri ornatılǵan bolıp, sonnan óz tutınıwınan awısqan 5754 MVt.lıq elektr energiyası aymaqlıq elektr tarmaqlarına uzatılıwı nátiyjesinde 3876 shańaraq 2,2 mlrd. sum muǵdarında qosımsha dáramatqa iye bolǵanlıǵın atap ótiw kerek.

Sonıń menen birge, mámleketimiz basshısınıń tiyisli qararı menen, qayta tikleniwshi energiya derekleri qurılmaların ornatqan hám olardan paydalanıwshı tárepler, paydalanıwǵa tapsırılǵan kúnnen baslap úsh jıl múddetke múlk yamasa jer salıǵı, sonıń menen birge, awısıp qalǵan energiyanı mámleketke satıwdan alınǵan dáramattıń payda salıǵınan azat etiliwi belgilengen.
Búgingi kúnge shekem Qaraqalpaqstan Respublikası boyınsha jámi 7665 obyektte quwatlılıǵı 44 mıń 126 kvt/s.qa teń bolǵan quyash panelleri ornatılıwı támiyinlengen. Sonnan 1118 sociallıq tarawǵa tiyisli hám mámleketlik obyektler, 1864 isbilermenlik subyektleri imaratlarına hám 4652 xojalıqlarǵa, 31 kóp qabatlı jaylarǵa ornatılǵan.
Alternativ energiya dereklerin engiziw boyınsha sırt el tájiriybeleri tiykarında mámleketimizde ámelge asırılıp atırǵan reformalar elektr energiyasına barǵan sayın artıp baratırǵan talaptıń qanaatlandırılıp, energiya jetispewshiliginiń aldın alıwǵa xızmet etpekte.
Prezidentimiz tárepinen 2025-jıldıń “Qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám “jasıl” ekonomika jılı” dep járiyalanıwı da “jasıl energiya” dereklerinen paydalanıwdıń keleshegi jaqsı bolatuǵınlıǵın kórsetpekte.

Á.Jiyemuratov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi.