Ózbekstan hám Pakistan arasındaǵı qatnasıqlar jıldan-jılǵa bekkemlenbekte. Pakistan mámleketimizdiń tek ǵana, Qubla Aziya hám islam dúnyasındaǵı emes, al dúnya kólemindegi isenimli birge islesiwshilerinen biri bolıp esaplanadı. Bul mámleket Ózbekstan Respublikası ǵárezsizligin birinshilerden bolıp, 1991-jıldıń 20-dekabrinde tán alǵan. Óz-ara diplomatiyalıq qatnasıqlar bolsa 1992-jıl 10-maydan baslap ornatılǵan.

Ózbekstan ekonomikalıq, siyasiy imkaniyatı jıl sayın ósip atırǵan Pakistan menen óz-ara sheriklik qatnasıqların rawajlandırıwǵa ásirese, sońǵı jılları úlken áhmiyet bermekte. Búgingi kúnde mámleketlerimiz regionda turaqlı rawajlanıw hám integraciyanıń tiykarǵı qatnasıwshıları sıpatında qatnasıqlardıń strategiyalıq ózgesheligin jáne de kúsheytpekte.
Óz-ara sawda hám eksport kórsetkishleri
Eki mámleket arasındaǵı ekonomikalıq baylanıslar keyingi jılları jańa basqıshqa kóterildi. 2019-jıldaǵı 122 million AQSh dollarlıq sawda aylanısı 2023-jılǵa kelip 387 million AQSh dollarına jetti. Eki mámleket basshıları tárepinen bul kórsetkishti 1 milliard dollarǵa jetkeriw maqset etilgeni sherikliktiń áhmiyetin jáne de arttıradı. Sawda qatnasıqların jáne de rawajlandırıw ushın onlayn platformalar jaratıw rejelestirilgen. Usılayınsha eksportshı hám importshılardıń qarım-qatnası jeńillesip, jańa sawda baǵdarları ashıladı.
Statistika agentliginiń maǵlıwmatlarına bola, 2024-jılı Ózbekstan Pakistanǵa 124,7 mıń tonna miywe-ovosh ónimlerin eksport etken. Bul ónimlerdiń ulıwma bahası 192,3 million AQSh dolların quradı. Sonıń menen birge, Pakistan 2024-jıldıń Ózbekstan eksport bazarındaǵı eń áhmiyetli sheriklerinen birine aylanıp, sawda kólemi 300 million dollarǵa jetti.
Sawda baylanısların jáne de bekkemlew maqsetinde «UzbekPak International Trading Centre» sawda úyi shólkemlestirildi. Bul oray elimiz sanaatınıń jetiskenlikleri, sonıń ishinde, eń saylandı toqımashılıq, awıl xojalıǵı hám azıq-awqat ónimleri tanıstırılatuǵın maydanshaǵa aylanbaqta. «Made in Pakistan» hám «Made in Uzbekistan» kórgizbeleri de sawda hám mádeniy birge islesiw kólemin keńeytpekte.
Investiciya ushın perspektivalı tarawlar
Ózbekstan investiciyalıq ortalıq turaqlılıǵı menen ajıralıp turadı. Pakistanlı investorlar toqımashılıq, farmacevtika, awıl xojalıǵı ónimlerin qayta islew hám azıq-awqat sanaatı sıyaqlı tarawlarǵa kirip keliwi ushın úlkemizde keń imkaniyat bar.
Húkimetimiz hár qıylı tarawlarda joybarlardı qollap-quwatlap, investorlarǵa qolaylı sharayat jaratpaqta. Házirgi processte eki mámleket isbilermenleriniń V2V ushırasıwları úlken áhmiyetke iye bolıp, jańa investiciyalıq joybarlardıń ámelge asırılıwına tiykar tayarlamaqta.
Transport-logistika tarawındaǵı infrastrukturalıq joybarlar
Ózbekstan hám Pakistan transport-logistika baǵdarındaǵı birge islesiwdi jańa basqıshqa kótermekte. 2024-jıldıń noyabr ayında Tashkent – Lahor jónelisi boyınsha tikkeley aviaqatnaw jolǵa qoyıldı. Bul reys hár qıylı tarawlardaǵı baylanıslardı kúsheytiwge xızmet etpekte.
Tashkentten Pakistannıń ekinshi iri qalası – Karachiǵa hawa arqalı jol ashıw boyınsha sóylesiw dawam etpekte.
TCS kompaniyası menen birge Tashkent hám Karachi arasında samolyotta júk tasıwdı shólkemlestiriw rejelestirilgen. Bul joybardıń quramı tez buzılatuǵın azıq-awqat ónimlerin qısqa múddette jetkerip beriw imkaniyatın beredi.
Logistika orayları hám infrastrukturanı rawajlandırıw
Termiz qalasındaǵı «Termez Cargo Center» logistika xabınıń imkaniyatın keńeytiw jáne bir áhmiyetli joybar bolıp esaplanadı. Awǵanstan hám Pakistan arqalı tovar jetkerip beriwde úlken áhmiyetke iye bul oray aymaǵında jańa qoymaxanalar qurıw, xızmet kórsetiw sistemasın jetilistiriw názerde tutılǵan. «National Logistics Corporation» kompaniyası menen usı bazada júkti saqlaw hám qayta bólistiriw infrastrukturasın rawajlandırıw boyınsha kelisimge qol qoyılǵan. Jaqın keleshekte tovarlardı Oraylıq Aziya hám Evropa mámleketlerine tranzitlew procesi ádewir ápiwayılasadı.
Transawǵan transport koridorınıń áhmiyeti

Transawǵan temir jolı Oraylıq Aziyanı Qubla Aziya menen baylanıstıradı. Sonıń ishinde, Ózbekstanǵa Pakistan teńiz portlarına shıǵıw imkaniyatın jaratadı. Nátiyjede regionallıq sawda, ekonomikalıq birge islesiw rawajlanadı. Temir joldıń uzınlıǵı shama menen 760 kilometr bolıp, Termiz-Mozori-Sharif-Qabul-Peshovar boylap ótedi. Joybardıń ulıwma bahası 4,8 milliard dollarǵa bahalanbaqta.
Ózbekstan Respublikası Transport ministrliginen málim etiwinshe, házir texnikalıq-ekonomikalıq tiykarlar islep shıǵılmaqta. Bıyıl baslanatuǵın qurılıs jumısları keminde bes jıl dawam etedi.
Transawǵan temir jolı iske qosılǵannan soń, Pakistannan Ózbekstanǵa júk tasıw múddeti 35 kúnnen 3-5 kúnge shekem qısqaradı. Sonday-aq, bir standart konteynerdi tasıw bahası derlik úsh esege arzanlasıwı kútilmekte.
Qarjılay birge islesiw hám óz-ara esap-sanaqtı jetilistiriw
Ózbekstan hám Pakistan arasındaǵı sawda kólemin arttırıw maqsetinde qarjılay qatnasıqlardı jáne de rawajlandırıw, bankler aralıq esap-sanaqtı jetilistiriw jumısları alıp barılmaqta.
2025-jıl 5-yanvar kúni Ózbekstannıń Pakistandaǵı elshisi Áliysher Twxtaev Pakistan Mámleketlik bankiniń baslıǵı Jamil Ahmad penen ushırastı. Sóylesiw dawamında eki tárepleme sawdanı qollap-quwatlaw maqsetinde bankleraralıq tólemlerdi jetilistiriw máselesi dodalandı. Ayırım kommerciyalıq bankler arasında belgili bir baylanıslar bolsa da isbilermenlik subyektleri hár qıylı xızmetlerden paydalanbay atırǵanı atap ótildi. Bul jaǵdaydı tallaw zárúr ekenligi aytıldı.
Jamil Ahmad Pakistanda sırt el bankleri hám mámleketler menen tólem erkin ámelge asırılatuǵının bildirdi. Mámleket aymaǵında jumısın jolǵa qoyıwdı qálegen ózbek banklerine dáslep wákilxana ashıw, soń filialdı iske qosıw usınıs etildi. Ushırasıwda Pakistannıń ayırım mámleketler menen barter sistemasında islew principi haqqında maǵlıwmat berildi. Bul sistema óz-ara sawdanı jeńillestiriwde nátiyjeli qural bolatuǵını atap ótildi.
Mádeniy-gumanitarlıq birge islesiw
2023-jıl 5-yanvar kúni Karachi qalasında «UzbekPak International Trading Centre» sawda úyi hám «UzbekPak Cultural Centre» mádeniy orayınıń saltanatlı ashılıw máresimi bolıp ótti. Ózbekstannıń Pakistandaǵı elshixanası hám «Diners Group» kompaniyası menen birgelikte shólkemlestirilgen máresimde Karachi qalasınıń iri isbilermenleri, eksport-import kárxanalarınıń basshıları, biznes toparları hám turistlik kompaniyalardıń basshıları qatnastı.
«Diners Group» basshısı Suhayl Motenniń atap ótiwinshe, sawda úyi hám mádeniy oray regionallıq baylanıslılıqtı qayta tiklew, óz-ara sawda kólemin arttırıw hám investorlar ushın zárúr maǵlıwmatlar beriwge xızmet etedi.
Turizm hám bilimlendiriwde almasıw baǵdarlamaları
Ózbekstanda oqıp atırǵan pakistanlı studentlerdiń sanı 2024-jılı 1 mıń 300 den astı. Bul kórsetkish eki mámleket arasında bilimlendiriw almasıwı rawajlanıp atırǵanın kórsetedi. Tarawdaǵı birge islesiw kólemin jáne de keńeytiw maqsetinde oqıw hám izertlew baǵdarlamaları engizilmekte. Pakistanlı studentler joqarı oqıw orınlarımızda medicina, injenerlik hám gumanitarlıq baǵdarlar boyınsha oqıw imkaniyatına iye.
Turistlik aǵımdı qollap-quwatlaw maqsetinde eki mámleket arasında viza tártibi jeńillestirildi. Óz-ara bilimlendiriw baǵdarlamaları sheńberinde Ózbekstan hám Pakistan universitetleri arasında birge islesiw memorandumlarına qol qoyılǵan.
– Ózbekstan Prezidentiniń baslaması menen pakistanlılar ushın viza rásmiylestiriw tártibi ápiwayılastırılǵanı, tikkeley aviaqatnawlar jolǵa qoyılıp atırǵanı jámiyetimiz ushın quwanıshlı hádiyse sıpatında qaytadan tiklenip atırǵan baylanıslarımızǵa jańasha mazmun baǵıshladı,-deydi húrmetli konsul Najib Vohra. – Isbilermenler ushın waqıt eń bahalı jemis, qayta tiklenbes resurs bolıp esaplanadı. Biznes topar wákili sıpatında isenim menen ayta alaman, ashılıp atırǵan jańa hawa jolları eki mámleket isbilermenleriniń bahalı waqtın únemlep, baylanıslardı jedellestiredi hám jańa birgeliktegi joybarlarǵa tiykar jaratadı.
Pakistan Ózbekstandı bárqulla qollap-quwatlaydı

Eki mámleket bir qatar xalıqaralıq hám regionallıq shólkemler sheńberinde nátiyjeli birge islesip kelmekte, bir-biriniń dárejelerin belsene qollap-quwatlamaqta. Bul birge islesiw, ásirese, BMSh, ShBSh, Islam birge islesiw shólkemi hám Еkonomikalıq birge islesiw shólkemi sıyaqlı bir qatar shólkemler sheńberinde eki mámlekettiń óz-ara pikir-baslamaların maqullaw arqalı ámelge asırılıp atırǵanı dıqqatqa ılayıq. Pakistan Ózbekstannıń JSShǵa qosılıw procesinde Ózbekstan tárepinen alıp barılıp atırǵan reformalar, xalıqaralıq sawda sistemasına integraciya boyınsha mámlekettiń ayrıqsha háreketleri tán alınıwın tastıyıqlaydı. Memorandumǵa Ózbekstan Prezidentiniń JSSh máseleleri boyınsha arnawlı wákili Azizbek Wronov hám Pakistannıń JSShdaǵı turaqlı wákili Ali Sarfroz Huseny qol qoydı.
Multimodal transport jolı
Ózbekstan, Belarus, Rossiya, Qazaqstan, Awǵanstan hám Pakistan arqalı ótiwshi multimodal transport jolın jaratıw boyınsha kelisim 2024-jılı ratifikaciyalandı. Bul joybar arqalı júk tasıw procesi ańsatlasadı, waqıtı qısqaradı.
Optimal transport jónelisleri
2025-jılǵa shekem Ózbekstan transport hám logistika sistemasın rawajlandırıw koncepciyası sheńberinde tómendegi jónelisler boyınsha jumıs alıp barıwdı rejelestirmekte:
Túrkmenstan – Iran – Túrkiya – Evropa Awqamı; Túrkmenstan – Ázerbayjan – Gruziya – Evropa; Ózbekstan – Awǵanstan – Pakistan; Ózbekstan (Ándijan) – Qırǵızstan (Osh, Irkeshtom) – Qıtay (Qashkar).
Bul jónelisler xalıqaralıq sawda jolların diversifikaciyalaw hám transport-logistika imkaniyatın arttırıwǵa járdem beredi.
Ulıwmalastırıp aytqanda, Ózbekstan hám Pakistan arasındaǵı strategiyalıq sherikliktiń bekkemleniwi regionnıń turaqlılıǵı hám rawajlanıwında úlken áhmiyetke iye.
Sonday-aq, hár eki mámlekettiń ekonomikalıq rawajlanıwına xızmet etedi.

Abduaziz XIDIROV, ÓzAnıń xabarshısı