Prezident Shavkat Mirziyoev 29-yanvar kúni Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayında alıp barılıp atırǵan qurılıs jumısları menen tanıstı.

Bul kompleks tariyxımızda aldın bolmaǵan úlken hám biybaha joybar bolıp esaplanadı. Házirgi kúnde sawlatlı imarat boy tiklep, qurılıs juwmaqlawshı basqıshqa kirgen.
Bul oray Prezidentimizdiń 2017-jıl 23-iyundaǵı qararına bola baslanıp, 2018-jılǵı Ramazan hayıtı kúni mámleketimiz basshısı onıń tırnaq tasın qoyǵan edi.
Oǵada ullı oray imaratı úsh qabattı óz ishine alıp, áyyemgi arxitekturalıq esteliklerimiz túrinde qurılmaqta. Milliy gúmbez hám fasadlar, naǵıslardıń ájayıp úylesiwi oǵan ayrıqsha kórik hám shıray baǵıshlaǵan. Komplekstiń tórt tárepinde biyikligi 34 metrlik fasadlar, ortada 65 metrlik gúmbez qurılǵan.
Oraydıń eń tiykarǵı bóleginde Quranı kárim zalı qurılmaqta. Bul jerde musılman dúnyasınıń ruwxıy dúrdanası – áyyemgi Usman Mushafi jaylastırıladı. Sonday-aq, samaniyler, qaraxaniyler, xorezmshaxlar, Ózbekxan, temuriyler hám basqa da tariyxıy dinastiyalar dáwirinde jazılǵan muqaddes kitabımızdıń nusqaları hám olardıń eski ózbek tilindegi awdarmaları qoyıladı. Dúnyadaǵı eń biybaha qoljazba Quranlardan úlgiler de orın aladı.
– Xalqımızdıń bay hám biytákirar miyrasına baylanıslı kóp kitaplar, hár qıylı úlkelerge shashılıp ketken qoljazbalar, siyrek gezlesetuǵın maǵlıwmatlar, kórkem óner dóretpeleri, tilekke qarsı, bizge belgisiz edi. Mine, usı oray sebep bolıp tariyxtı úyreniwde úlken qádemler qoydıq, jańa derekler payda boldı. Endi bulardıń tásiri, nátiyjesi qanday boladı! Olardı tek ǵana estelik sıpatında saqlamastan, belsene ilimiy jaqtan paydalanıwǵa kirgiziw, xalqımız, jaslarımızǵa túsinikli tilde jetkeriw, dúnya jámiyetshiligine keńnen úgit-násiyatlaw kerek. Bul dárgay tek ǵana ótmish haqqında gúrriń etetuǵın emes, al tariyx, búgin hám keleshekti baylanıstıratuǵın rawajlanıwımızdıń tiykarǵı baǵdarların belgilep beretuǵın aqıl-parasat orayı bolıwı zárúr,-dedi Shavkat Mirziyoev.
Komplekste «Islamnan aldınǵı civilizaciyalar», «Birinshi Renessans dáwiri», «Ekinshi Renessans dáwiri», «Ózbekstan XX ásirde», «Jańa Ózbekstan – jańa Renessans» sıyaqlı bólimler dúziledi. Prezidentimiz olardıń ilimiy koncepciyasına, jaratılǵan sharayatlarǵa ayrıqsha itibar qarattı.
Bul dáwirler tariyxı hár qıylı zatlar, qoljazba derekler, súwretler hám multimedia quralları arqalı kórsetilgen. Xorezmiy, Ferǵaniy, Farabiy, Beruniy, Ibn Sina, Burhoniddin Marǵınaniy, Mahmud Zamaxshariy, Mırza Ulıǵbek, Áliysher Nawayı, Babur Mırza, Áliy Qusshı sıyaqlı ilimpaz hám oyshıllardıń kóp qırlı jumısı haqqında maǵlıwmat berilgen. Imam Buxariy, Imam Termiziy, Hákim Termiziy, Abu Mansur Moturidiy, Abu Muin Nasafiy, Qaffol Shoshiy, Abdulxoliq Ǵijduvoniy, Najmiddin Kubra, Bahouddin Naqshband, Xwja Ahror Valiy sıyaqlı ilimpazlardıń Islam aǵartıwshılıǵına qosqan úlesi hár tárepleme sáwlelendirilgen.
Házirgi waqıtta komplekste Bibixanım, Xonzodabegim, Gavharshodbegim, Gulbadan, Nodirabegim, Uvaysiy, Anbar otin sıyaqlı tariyxımızda tereń iz qaldırǵan belgili hayal-qızlardıń ilim-aǵartıwshılıq qáwenderi sıpatındaǵı jumısı da óz kórinisin tapqan. Bul ekspoziciya búgingi qızlar ushın ibrat úlgisi bolıp xızmet etedi.
Mámleketimiz basshısı oraydıń jumısı hám áhmiyeti haqqında toqtap ótti.
– Islam civilizaciyasınıń islam táliymatınıń tiykarı – negizinde ilim, mádeniyat, bilimlendiriw hám tárbiya. Biz qurıp atırǵan oraydıń bas ideyası, tiykarı da usı. Eń áhmiyetli tárepi – elimizdegi islam mádeniyatı menen baylanıslı, bir neshe mıń jıllıq áyyemgi ótmish bir jerde – mine, usı komlekste jámlenedi. Oray menen tanısqan adam mine, usı tariyxtı anıq kórip, islam dini, bul bárinen burın, tınıshlıq, rawajlanıw hám keńpeyillik dini ekenin, ózbek xalqınıń dúnya rawajlanıwına qosqan ullı úlesin túsinedi,-dedi Prezident.

Mine, usı wazıypadan kelip shıǵıp, orayda ullı ata-babalarımızdıń miyrasın tereń izertlew, onı búgingi kúnniń ótkir mashqalalarına juwap bere alatuǵın turmısqa jan beriwshi kúshke aylandırıw zárúr ekenligi atap ótildi. Onıń ushın Ózbekstan xalıqaralıq islam akademiyası, Imam Buxariy, Imam Termiziy, Imam Moturidiy atındaǵı hám basqa da xalıqaralıq ilimiy-aǵartıwshılıq shólkemlerdiń jumısın ilimiy-metodikalıq jaqtan muwapıqlastırıw, birgelikte zamanagóy qáwip-qáterlerge múnásip ilimiy juwaplar tabıw, jawızlıqqa qarsı aǵartıwshılıq penen gúresiw kerek.
– Nesip etse, bul kompleks ózimizdiń arxitekturalıq tájiriybemiz. Jańa Ózbekstannıń dóretiwshilik mektebi, ilimiy-ruwxıy imkaniyatımız belgisi sıpatında tariyxqa kiredi. Hár bir bólimniń mazmun-mánisi usı maqsetke qaratılıwı kerek. Sırt eldegi belgili muzey hám kitapxanalar, abıraylı qánigeler menen birge islesiw jolǵa qoyılǵanı, kitaplar, maqalalar basıp shıǵaralıp atırǵanı itibarǵa ılayıq. Bul jumıslar turaqlı hám ilimiy tiykarǵa iye bolıwı ushın jumıstı rejeli shólkemlestiriw kerek. Bas maqsetimiz – milliy ózligimizdi túsiniw hám túsindiriw,-dedi mámleketimiz basshısı.
Oray tárepinen bir qatar xalıqaralıq ilimiy mákeme hám shólkemler, sonıń ishinde, YuNESKO, AYSESKO menen tıǵız birge islesiw ornatıldı. 2024-jılı avgustta Tashkent hám Samarqand qalalarında «Ullı ata-babalar miyrası – Úshinshi Renessans tiykarı» temasındaǵı VIII xalıqaralıq kongress ótkerildi. Onda 35 mámleketten 200 ge shamalas sırt el ilimpazları qatnasıp, oray boyınsha bahalı pikir-usınıslar bildirdi.
Qurılıs jumısları hám ekspoziciya menen tanısıw procesinde Shavkat Mirziyoev oraydıń jumısın shólkemlestiriw, onıń mazmun-mánisin jáne de bayıtıw hám jetilistiriw boyınsha zárúr kórsetpeler berdi.
Mámleketimiz basshısı bul jerde Tashkenttiń turizm imkaniyatına baǵıshlanǵan prezentaciya menen de tanıstı.
Bunday joybarlar kóp jerlerde baslanǵan. Bektemir, Mırza Ulıǵbek, Mirabad, Yunusabad, Yakkasaray, Yangihayot rayonlarında 7/24 tártibinde isleytuǵın onlaǵan turistlik mánziller shólkemlestirilgen.
Tashkenttiń eski qala aymaǵı ózine tán tariyxıy áhmiyetke iye. Bul jerge jıldıń barlıq máwsiminde sırt el turistleri kóp keledi. Sonıń ushın aymaq turizm xızmetlerine qánigelestirilmekte. Sonıń ishinde, ótken jılı Charsu bazarı janındaǵı Gúlbazar máhállesinde sonday kóshe shólkemlestirilgen edi. Abdulla Qadiriy atındaǵı mádeniyat hám dem alıw baǵı da abadanlastırılmaqta.
Endi olarǵa úylesikli túrde gastronomiyalıq hám turizm kóshelerin shólkemlestiriw rejelestirilgen. Onıń ushın 17 kóshe hám 32 jabıq kóshe tańlap alınǵan. Olarda Eski qalanıń ózine tán arxitekturalıq kórinisin saqlap qalǵan halda, qosımsha infrastrukturalar jaratıladı.
Sonıń nátiyjesinde aymaqta jumıs alıp barıp atırǵan isbilermenlerdiń sanı 250 ge kóbeyedi, 1 mıń 500 jumıs ornı ashıladı. Áhmiyetlisi, kúnlik turistler sanı házirgi 4 mıńnan 11 mıńǵa kóbeyiwi kútilmekte.
Juwapkerlerge isbilermenler hám ónermentler ushın qolaylıqlardı kóbeytiw, sayaxatlardı mazmunlı hám qızıqlı shólkemlestiriw boyınsha kórsetpeler berildi.

ÓzA