“Aymaqlıq elektr tarmaqları” AJ Qaraqalpaqstan aymaqlıq filialınıń maǵlıwmatlarına qaraǵanda, házirgi kúnde filial tárepinen 107 podstanciya, 21 mıń 983,0 kilometrlik elektr uzatıӯ tarmaqları hám 6309 transformator punktleri arqalı respublikamız aymaǵındaǵı tutınıwshılar elektr energiyası menen támiyinlenbekte. Ótken 2024-jıl dawamında tutınıwshılarǵa jámi 1181,6 mlrd. sumlıq elektr energiyası jetkerip berilip, 1301,3 mlrd. sum pul qarjıları óndirildi (110,1%) hám jıl basına salıstırǵanda debitor qarızdarlıq 10,8 mlrd. sumǵa azayǵan. Еlektr energiyasınan paydalanıwshı yuridikalıq táreplerge 864,1 mlrd. sumlıq elektr energiyası jetkerip berilip, 971,9 mlrd. sumlıq qarjı óndirildi, jeke xojalıqlarǵa 317,5 mlrd. sumlıq elektr energiyası jetkerip berilip, 329,4 mlrd. sum qarjı óndirildi.
Biz filial direktorı Allabay Nurımbetov penen sáwbetlesip, xalıqqa elektr energiyasın jetkerip beriwdi jaqsılaw, úzliksizligin támiyinlew hám basqa da tarawda ámelge asırılǵan jumıslar boyınsha qızıqtırǵan sorawlarımızǵa juwap aldıq.
– Allabay Sátbaevich, texnika hám texnologiya menen baylanıslı bolǵanlıqtan elektr tarmaqlarında bul nársege ayrıqsha itibar qaratılıwı kerek. Xalıqqa elektr energiyasın jetkerip beriwdiń úzliksizligin támiyinlewdi ámelge asırıwshı texnikalardı ońlaw, jańalaw hám rekonstrukciyalaw jumısları qalay ámelge asırılmaqta?
– Durıs. “Aymaqlıq elektr tarmaqları” AJ Qaraqalpaqstan aymaqlıq filialı tǝrepinen 2024-jılı jǝmi 644,3 kilometrlik 0,4-10 kV. elektr uzatıw tarmaqlarına, 418 transformator punktlerine jańa qurılıs, rekonstrukciyalaw hám modernizaciyalaw jumısları islendi.
Atap aytqanda, Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2024-jıl 17-iyul kúngi arnawlı qararı hám sol jıldıń 23-iyul kúngi Ózbekstan Respublikası Bas Ministri tárepinen tastıyıqlanǵan “2024-jılı Qaraqalpaqstan Respublikası máhállelerinde xalıqtıń keypiyatı hám infrastruktura menen baylanıslı eń áhmiyetli máselelerdi sheshiwge qaratılǵan ilajlar haqqında”ǵı mánzilli baǵdarlama boyınsha respublikamızda jámi 68 máhállede 322,6 kilometrlik elektr uzatıw tarmaqları hám 40 dana transformator punkti mánzilli baǵdarlamaǵa kirgizilgen aymaqlarǵa ornatıldı. Sonıń nátiyjesinde, 13 mıń 212 xojalıqtıń elektr energiyasına bolǵan talabı jaqsılanadı.
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2023-jıl 10-aprel kúngi 2024-jılǵı baslamalı byudjet qarjıları esabınan elektr energiyasın jaqsılaw maqsetinde, mánzilli baǵdarlama boyınsha 2 máhállede 17,6 kilometrlik elektr uzatıw tarmaqları hám 1 dana transformator punkti ornatıldı.
Ásirese, Prezident qararları hám pármanları, Ministrler Kabinetiniń tiyisli qararlarında belgilengen wazıypalar xalıqtı elektr energiyası menen támiyinlew baǵdarındaǵı jumıslardıń jedellesiwine ayrıqsha túrtki bermekte.
Atap aytqanda, Ózbekstan Respublikası Prezidentinin 2023-jıl 25-dekabrdegi «2024-2026 jıllarda Ózbekstan Respublikasınıń sociallık hám óndirislik infrastrukturasın raӯajlandırıӯ ilajları haqqındaǵı» qararı tiykarında 0,3 kilometrlik elektr uzatıw tarmaqları tartıldı hám 1 dana transformator punkti janadan ornatıldı. Sonday-aq, 2024-jıl 8-fevral kúngi PK-65-sanlı qararına tiykarlanıp, 2024-jılda mektepke shekemgi bilimlendiriw hám orta bilim beriw tarawları obyektlerin qurıwda sırtqı elektr energiyası menen támiyinlew boyınsha filial tárepinen 12,07 kilometrlik elektr uzatıw tarmaqları hám 37 dana transformator punktin jańadan kurıw hám rekonstrukciyalaw jumısları alıp barıldı. Al, 2024-jıl 30-aprel kúngi PF-70 qararına muwapıq, Qaraqalpaqstan Respublikasında boy kótergen “Jańa Ózbekstan” massivlerinde 0,9 kilometrlik elektr uzatıw tarmaqları hám 2 dana transformator punkti jańadan ornatıldı.
Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2023-jıl 13-iyul kúngi “Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesi janında máhállelerdi qollap-quwatlaw fondın shólkemlestiriw haqqında”ǵı qararı tiykarında 290,2 kilometrlik elektr uzatıw tarmaqları hám 337 dana transformator punktleri ornatıldı.Sonday-aq, tiyisli karar tiykarında 623 kóp qabatlı turaq jaydıӊ elektr shitlerinde oӊlaw jumısları alıp barıldı (bul jumıslarǵa 203,0 mln. sum qarjı jumsaldı) hám 13 mıń 200 xojalıqtıń elektr energiyasına bolǵan talabı qanaatlandırıldı.
– Gúzgi-qısqı máwsimge tayarlıq jumısları qalay ámelge asırıldı?
– Prezidentimizdiń baslaması menen 2024-2025-jılǵı gúzgi-qısqı máwsimde tutınıwshılardı turaqlı túrde elektr energiyası menen támiyinlew boyınsha da bir qatar jumıslar ámelge asırıldı.
Atap aytqanda, Ellikqala rayonında jaylasqan 110/35/10 kV.lıq “Ellikqala” podstanciyasındaǵı kúsh beriwshi transformatorlardıń quwatlıǵı 25 000 hám 40 000 kVA.lıq quwatlılıqqa ózgertildi. Ámiwdárya rayonında jaylasqan 110/35/10 kV.lıq “Mańǵıt” podstanciyasına qosımsha 25 000 kVA.lıq quwatlıqtaǵı kúsh beriwshi transformator ornatıldı.
Qıtay Xalıq Respublikasınıń TVEA kompaniyası tárepinen Elliqqala rayonında jaylasqan 110/35/10 kV.lıq “Elliqqala” podstanciyasına alıp kelingen 1 dana 40 MVA.lıq kúsh beriwshi transformatorǵa almastırıldı, onnan shıqqan 25 MVA.lıq kúsh beriwshi transformator Ámiwdárya rayonında jaylasqan 110/35/10 kV.lıq “Mańǵıt” podstanciyasındaǵı 10 MVA.lıq kúsh beriwshi transformatordıń ornına almastırıldı hám onnan shıqqan 10 MVA.lıq kúsh beriwshi transformator Qaraѳzek rayonında jaylasqan 110/35/10 kV.lıq “Qaraѳzek” podstanciyasına alıp kelindi búgingi kúnde ornatıw jumısları alıp barılmaqta.
16 podstanciya, 35 maylı ѳshirgish, 2414,5 kilometrlik elektr uzatıӯ tarmaqları hám 703 transformator punktlerinde iri ońlaӯ jumısları ámelge asırıldı. Al, 170 kúsh beriwshi transformatorı, 241 maylı ѳshirgish, 4229,7 kilometrlik elektr uzatıw tarmaqları, 1405 transformator punktlerinde kishi ońlaӯ jumısları ámelge asırıldı.
Gúzgi-qısqı máwsimge tayarlıq jumısları boyınsha avariyalıq rezerv materialları jámlendi.
Bunda 65 dana tarmaqlıq transformator, 81,1 tonna transformator mayı, 4,9 tonna AS markalı sım, 5,9 kilometrlik kabel, 1099 dana temir beton baǵanaları (opor), 6298 dana ajıratqısh, avtomat, rubilnik, izolyator, nakonechnik hám kabel muftalar avariyalıq awısıq bólekler menen támiyinlendi. Bunnan tısqarı 42 arnawlı texnika hám brigada ushın 41 avtotransport, avariyalıq jaǵdaylardı tez-arada saplastırıỹ ushın 82 brigada tayar jaǵdayǵa keltirildi.
– Qayta tikleniwshi energiya dáreklerin hám energiya únemlewshi texnologiyalardı engiziwdi jáne de jedellestiriw baǵdarındaǵı ilajlardıń orınlanıwı qalay ámelge asırılmaqta?
– Ѳzbekstan Respublikası Prezidentiniń 2023-jıl 16-fevraldaǵı “2023-jılda qayta tikleniwshi energiya dáreklerin hám energiya únemlewshi texnologiyalardı engiziwdi jáne de jedellestiriw ilajları haqqında”ǵı qararında kórsetilgen wazıypalarǵa tiykarlanıp, 1227 sociallıq hám mámleketlik uyım obyektlerine 12,3 MVt.lıq, 1754 isbilermenlik subyektlerine tiyisli obyektlerge 14,1 MVt.lıq hám 4126 jeke xojalıqqa 7,4 MVt.lıq quyash panellerin ornatıw belgilengen edi.
Búgingi kúnde Qaraqalpaqstan Respublikası boyınsha jámi 1107 jámiyetlik hám mámleketlik uyımlarǵa tiyisli obyektlerge 15,1 MVt.lıq, 1750 isbilermenlik subyekti obyektlerine 13,4 MVt.lıq hám 4739 jeke xojalıqqa 15,7 MVt.lıq quyash panelleri ornatıldı.

“Aymaqlıq elektr tarmaqları” AJ Qaraqalpaqstan aymaqlıq filialı tárepinen búgingi kúnde «Soliq» mobil qosımshasınıń “Quyoshli xonodon” programması arqalı 5401 jeke xojalıqtan arza múrájatler kelip túsip, 4739 jeke xojalıqtıń arza múrájatleri úyrenip shıǵılıp, tolıq qabıl etildi. Usı kúnge shekem jeke xojalıqlar 4 609 670,5 kVt*s. elektr energiyasın tarmaqqa uzatqan bolsa, sonıń 2 027 839,89 kVt*s. elektr energiyasın tarmaqqa satıp, olarǵa 2 207 839 894 sum pul tólep berildi. 1644 kótere (jámiyetlik uyımlar, mámleketlik kárxanalar hám isbilermenlik subyektleri) tutınıwshılar menen jazba túrde shártnamalar dúzildi. Shártnama dúzilgen bul tutınıwshılar quyash paneli arqalı óziniń mútájliginen awıstırıp, tarmaqqa 9 278 204,86 kVt.s. elektr energiyasıi uzattı. Óz mútájliginen awıstırılıp tarmaqqa bergen 353 tutınıwshıdan esap-sanaq fakturaları alınıp, olardıń 2 786 897,0 kVt. saatlıq elektr energiyasına 1 927 696 562,64 sum pul “Aymaqlıq elektr tarmaqları” AJ tárepinen tólep berildi.
2024-jılı 110 kV.lıq 3 podstanciyada 40 MVA.lıq qosımsha quwatlıqlar jaratıldı.
Ѳzbekstan Respublikası Prezidentiniń arnawlı qararı tiykarında 2024-jıldıń 10 ayı dawamında 296,5 mln. kVt. saatlıq elektr energiyası únemlendi, texnologiyalıq joǵaltıwlar 1,07 procentke azaytıldı, yaǵnıy 21,4 mln. kVt. saatlıq texnologiyalıq shıǵınlar azaydı.
Bunnan tısqarı huqıq qorǵaw uyımları menen birgelikte, elektr energiyadan nızamsız paydalanıw tártibi kѳzden ѳtkerilgeninde jıl basınan 20,9 mlrd. sumlıq zıyan esaplanǵan 2028 qaǵıydabuzarlıq anıqlandı hám 1499 qaǵıydabuzardan 8,3 mlrd. sumlıq zıyan ѳndirildi.

Sáwbetlesken:
Á.Jiyemuratov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi.