Búgingi kúndelikli turmısımızda plastikalıq ıdıslar hám paketlerden júdá keń kólemde paydalanamız. Tiykarınan bir mártelik bolǵan bunday ónimler paydalanıp bolǵanınan keyin, álbette, shıǵındıǵa taslap jiberiledi. Biraq, olardıń shiriwi qıyın, qayta isleniwi bolsa júdá az muǵdarda.

Maǵlıwmatlarǵa bola, dúnya boyınsha jılına 400 million tonna plastikalıq ónimler islep shıǵarıladı. Bul kórsetkish 2050-jılǵa barıp 2 esege artıwı kútilmekte. BMSh maǵlıwmatlarına bola, plastikalıq shıǵındılardıń 40 procenti bir márte paydalanılatuǵın plastikalıq ónimler bolıp esaplanadı. Dúnya kóleminde plastikalıq ónimlerdiń tek ǵana 9 procenti qayta paydalanadı.
Ózbekstanda bolsa shıǵındılardıń morfologiyalıq quramı boyınsha 15 procenti plastikalıq shıǵındı (1,5 million tonna) bolıp esaplanadı. Sonnan 100 mıń tonnası, yaǵnıy 6,6 procenti qayta islenbekte.
Ádette bir márte paydalanatuǵın polietilen paketlerdiń shiriw múddeti 20 jıldan 500 jılǵa shekem bolıp esaplanadı. Endi kóz aldımızǵa keltireyik, bir kúnde hár bir shańaraqqa qansha áne, sonday, paketler alıp kiriledi!!
2025-jılǵı mámleketlik baǵdarlama joybarında Ózbekstanda plastikalıq paketlerden paydalanıwdı sheklew boyınsha milliy baǵdarlama joybarın islep shıǵıw usınıs etilmekte. Oǵan bola, 2027-jıldan baslap plastikalıq paketlerdi islep shıǵıw, alıp kiriw hám olardan paydalanıwdı qadaǵan etiw hám ekologiyalıq jaqtan zıyansız, biobólekleniwshi paketlerden paydalanıwdı xoshametlew názerde tutılmaqta.
Bunnan tısqarı, plastikalıq qadaqlar islep shıǵarıwshılarǵa sol ónimlerdi utilizaciyalaw minnetlemeleri júklenbekte. Bul kóplegen mámleketlerde qollanıp kelinetuǵın ámeliyat bolıp esaplanadı.
Sonday-aq, baǵdarlama joybarında shıǵındılardı payda etiw norması, morfologiyalıq quramı hám uglerod izin úyreniw boyınsha ilimiy-izertlew jumısların alıp barıw hám onıń ushın 2 milliard sum qarjı ajıratıw máselesi názerde tutılǵan.
Haqıyqatında da, házirgi kúnde shıǵındı mashqalası da global túrge enip atırǵan eken, shıǵındılardı saylap alıw, qayta islew, olardıń payda bolıwın azaytıw máselelerine ayrıqsha itibar qaratıw zárúrligi payda bolmaqta. Solay eken, baǵdarlamalıq hújjet joybarında názerde tutılıp atırǵan bunday maqset-wazıypalar ekologiya hám qorshaǵan ortalıqtı qásterlep saqlawda úlken áhmiyetke iye.

Muhtarama Komilova,
ÓzA