Jıl dawamında biznes ortalıǵı unamlı kórsetkishler aralıǵında saqlanıp qaldı hám ortasha jıllıq bahası 57 bántti quradı, bul bolsa Ózbekstandaǵı isbilermenlik ortalıǵınıń jaǵdayı unamlı ekenin ańlatadı.
Ekonomikalıq izertlewler hám reformalar orayınıń respublika boylap isbilermenler arasında hár ayda ótkerilgen sorawnamalar tiykarında 2025-jıl ushın biznes ortalıǵı indeksin tallaw nátiyjelerine bola, ulıwmalastırılǵan biznes ortalıǵı indeksi ortasha 57 bántti quradı. Bul 2024-jıl kórsetkishinen 7 procentke joqarı. Ósiw tiykarınan házirgi jaǵday boyınsha bahalardıń jaqsılanıwı esabınan támiyinlendi. Sonıń ishinde, biznestiń házirgi jaǵdayı indeksiniń ortasha jıllıq bahası 22 procentke ósip, 47 punktke jetti.
Sonıń menen birge, biznestiń keleshektegi kútilmeleri indeksi 68 punktten 66 punktke shekem biraz tómenlegen bolsa da, jeterli dárejede joqarı túrde saqlanıp qaldı. Bul bolsa házirgi sharayatlardıń ulıwma jaqsılanıwı fonında kárxanalar tárepinen keleshek perspektivalarına belgili dárejede abaylılıq bar ekenligin sáwlelendiredi.
Jıl dawamında biznes ortalıǵı jıyındı indeksiniń dinamikası túrlishe kóriniske iye boldı. Eń joqarı kórsetkish iyun ayında dizimge alınıp, 63 punktti quraǵan bolsa, eń tómengi kórsetkish yanvar ayında baqlanıp, 52 punktke teń boldı.
Kórsetkishtiń jıl dawamındaǵı ózgerisleri hám máwsimlik faktorlardı, hám biznestiń tez ózgeriwsheń ekonomikalıq sharayatlarǵa beyimlesiwin sáwlelendirdi.
Sonıń menen birge, jıldıń aqırına kelip kárxanalar arasında joqarı dárejedegi optimizm saqlanıp qaldı. Dekabr ayında biznes ortalıǵı indeksi 58 punktti qurap, 2024-jıldıń sáykes dáwirine salıstırǵanda 2 punktke ósiw atap ótildi.
2025-jılı ekonomikanıń kópshilik tarmaqlarında biznes ortalıǵınıń jaqsılanıwı baqlandı. Xızmet kórsetiw tarawında indeks 58 punktti qurap, 14,7 procentke ósti, qurılısta – 57 punkt (+14,2 procent), sanaatta bolsa – 54 punkt (+6,8 procent) dizimge alındı.
Awıl xojalıǵında indeks kórsetkishi derlik ózgerissiz qaldı hám 56 bántti quradı. Bul usı sektorda biznes júrgiziw sharayatları boyınsha burınǵı bahalawlar saqlanıp qalıp atırǵanınan derek beredi.
Aymaqlar kesiminde ortasha jıllıq Biznes ortalıǵı indeksi ótken jılǵa salıstırǵanda respublikanıń 11 aymaǵında ósken. Sonıń menen birge, 7 aymaqta indekstiń ortasha jıllıq mánisi 57 bántti quradı.
Jıldıń juwmaqlarına bola, biznes ortalıǵınıń eń sezilerli dárejede jaqsılanıwı Qashqadárya, Jizzaq, Xorezm wálayatlarında baqlandı. Qaraqalpaqstan Respublikasında ósiw 19 procentti quradı.
Samarqand wálayatında indeks biraz tómenlegeni menen, biznes ortalıǵınıń ortasha jıllıq bahası unamlı saqlanıp qaldı hám 51 punktti quradı. Tashkent wálayatında bolsa kórsetkish ózgerissiz qalıp, 44 punkt dárejesinde atap ótildi.
Biznestiń bahalar dinamikası hám talap boyınsha kútilmeleri 2025-jıldıń juwmaqlarına bola, isbilermenler arasında keleshekte bahalardıń ósiwin atap ótkenlerdiń úlesi jıllıq ortasha 23 procentti quraǵan, bul bolsa 2024-jıldaǵı kórsetkishten 2 procentke tómen.
Jıl dawamında inflyaciyalıq kútilmeler 18-27 procent aralıǵında teńselip turdı hám eń joqarı kórsetkish aprel ayında, eń tómen kórsetkishler bolsa sentyabr hám dekabr aylarında atap ótildi. Eń joqarı baha kútilmeleri awıl xojalıǵı hám qurılıs sektorı wákilleri arasında baqlandı. Bul qárejetlerdiń ózine tánligi jáne máwsimlik hám hawa-rayı faktorlarınıń tásiri menen baylanıslı.
Sonıń menen birge, bazar sharayatları boyınsha bahalar jeterli dárejede joqarı túrde saqlanıp qaldı. Ortasha 66 procent isbilermenler tovar hám xızmetlerge talap artıwın bildirgen bolsa, 57 procent isbilermenler jumısshılar sanı kóbeetuǵının bildirgen. Ulıwma alǵanda, nátiyjeler bahalar dinamikasın ortasha bahalaǵan halda, isbilermenlik belsendiligi hám bántlik boyınsha unamlı kútilmeler saqlanıp qalıp atırǵanın kórsetpekte.
2025-jıl ushın Bántlik indeksi 43 punktti quradı. Bul bolsa 12 procentlik ósiwge sáykes keledi. Kórsetkishtiń eń sezilerli ósiwi xızmet kórsetiw, qurılıs, sanaat, awıl xojalıǵı tarawlarında atap ótildi.
Talap indeksi de jaqsılanıwdı kórsetti. Ortasha jıllıq muǵdar 48 punktti qurap, 13 procentke ósti. Ósiwge eń úlken úlesti xızmet kórsetiw sektorı qostı (kórsetkish 19 procentke arttı), qalǵan tarmaqlarda bolsa – qurılıs, sanaat hám awıl xojalıǵında talap indeksi sáykes túrde 6 procentten arttı.
Jıl dawamında biznes júrgiziwdegi tosqınlıqlardıń basqıshpa-basqısh azayıwı baqlandı. Soraw nátiyjelerine bola, 60 procent isbilermenler biznes júrgiziwde qıyınshılıqlarǵa dus kelmegenin bildirgen. Bul 2024-jılǵa salıstırǵanda 6 procentke joqarı.
Sanaat tarawında elektr támiynatı, joqarı salıq stavkaları, qarjılandırıwǵa baylanıslı mashqalalar azayǵan.
Sonıń menen birge, awıl xojalıǵı hám qurılısta qarjılandırıwǵa baylanıslı tosqınlıqlar sáykes túrde 7 procent hám 5 procentke sezilerli dárejede qısqardı. Shaǵımlardıń ulıwma azayıwına qaramastan, qurılıs hám sanaattaǵı isbilermenler ele de tiykarǵı tosqınlıq sıpatında qarjılandırıwdı (hár bir tarmaqta 11 procentten) kórsetpekte.
Maǵlıwmat ushın: biznes ortalıǵınıń ózgeriwi indekatorı IFO institutı (Germaniya) metodologiyasına tiykarlanǵan. Sorawlar dawamında kárxana basshıları óndiris dinamikası, talap, bahalar hám basqa da kórsetkishler tiykarında isbilermenlik jumısındaǵı aǵımdaǵı hám kútilip atırǵan ózgerislerdi bahalaydı.

Mohigul QOSIMOVA tayarladı,
ÓzA