Муносабат

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2025 йил 26 декабрдаги Олий Мажлис ва халқимизга йўллаган Мурожаатномаси мазмун-моҳияти, қамрови ва стратегик аҳамияти жиҳатидан Янги Ўзбекистон тараққиётида алоҳида босқични бошлаб берувчи дастурий ҳужжат сифатида тарихга киради. Ушбу мурожаатнома нафақат ўтган йил натижаларининг холис таҳлили, балки келгуси ислоҳотларнинг илмий асосланган, пухта ўйланган ва халқ манфаатларига тўлиқ мос йўналишларини белгилаб берди.

Мурожаатноманинг асосий қиймати шундаки, у алоҳида соҳаларни эмас, балки иқтисодий, ижтимоий, сиёсий ва маънавий тараққиётни ягона тизим сифатида кўриб чиқади. Бу эса замонавий давлат бошқарувининг илмий ёндашувига тўлиқ мос келади.

Президент мурожаатномасида иқтисодий ўсиш кўрсаткичларига алоҳида урғу берилди.  Ялпи ички маҳсулот ҳажмининг изчил ва сезиларли ошиб бориши, миллий экспорт салоҳиятининг янги бозорлар ҳисобидан кенгайиши, энг муҳими, мамлакатда инвестиция муҳитининг тубдан яхшиланиши — буларнинг барчаси Ўзбекистонда сўнгги йилларда амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотлар пухта илмий асосга эга эканини, танланган иқтисодий модел ҳаёт синовидан муваффақиятли ўтаётганини яққол намоён этмоқда. Бу натижалар тасодифий эмас, балки узоқни кўзлаб олиб борилаётган, босқичма-босқич амалга оширилаётган ва аниқ ҳисоб-китобларга таянадиган давлат иқтисодий сиёсатининг мантиқий самарасидир.

Мазкур иқтисодий ўсишни фақат қуруқ рақамлар ёки статистик кўрсаткичлар билан баҳолаш мутлақо етарли эмас. Энг муҳими, бу ўсиш ўзининг чуқур ижтимоий-иқтисодий мазмунига эга бўлиб, реал ҳаётда ҳар бир фуқаронинг турмуш тарзида сезилмоқда. Янги иш ўринларининг яратилаётгани, аҳоли бандлигининг ошиб бориши, оилалар даромад манбаларининг кенгайиши — булар иқтисодий ислоҳотларнинг инсон тақдири билан узвий боғлиқ эканини кўрсатади.

Айниқса, ҳудудлар ўртасидаги иқтисодий номутаносибликларни камайтириш, чекка ва қишлоқ ҳудудларини ривожлантиришга қаратилган сиёсатнинг амалий натижалар бераётгани алоҳида аҳамиятга эга. Чунки барқарор тараққиёт фақат пойтахт ёки йирик шаҳарлар ҳисобидан эмас, балки бутун мамлакат ҳудудларининг уйғун ривожи орқали таъминланади. Бу эса ижтимоий барқарорлик, жамиятда ишонч ва келажакка иштиёқни мустаҳкамлайди.

Энг муҳими, иқтисодий тараққиётнинг инсон манфаатига хизмат қилиши, давлат сиёсати марказида айнан инсон қадри тургани ҳар қандай барқарор, адолатли ва демократик давлатнинг энг асосий белгисидир. Президент мурожаатномасида илгари сурилган иқтисодий ёндашув айнан шу тамойилга таянади. Бу эса Янги Ўзбекистоннинг келажаги мустаҳкам, халқ фаровонлиги кафолатланган ва тараққиёт йўли қайтмас эканини ишонч билан таъкидлашга асос беради.

Ижтимоий сиёсат — инсон қадри тамойилининг амалий ифодаси. Мурожаатномада ижтимоий соҳада белгиланган вазифалар Янги Ўзбекистон давлат сиёсатида “инсон — жамият — давлат” тамойили устувор эканини яна бир бор тасдиқлади. Камбағалликни қисқартириш, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш, соғлиқни сақлаш ва таълим тизимини ривожлантириш масалалари давлат сиёсатининг марказига қўйилди. Бу ёндашув инсон капитали назариясига тўлиқ мос келади. Чунки жамиятнинг узоқ муддатли иқтисодий ва инновацион салоҳияти, аввало, аҳолининг билим даражаси, соғлиғи ва ижтимоий барқарорлиги билан белгиланади. Президент мурожаатномасида айнан шу омиллар миллий тараққиётнинг ҳал қилувчи шарти сифатида илгари сурилмоқда.

Президент Мурожаатномасида таълим ва илм-фан соҳасига алоҳида ва устувор эътибор қаратилгани мутлақо тасодифий ҳол эмас. Чунки XXI асрда давлатлар ўртасидаги ҳақиқий рақобат майдони табиий бойликлар ёки арзон меҳнат ресурслари эмас, балки билим, илмий тафаккур, технология ва инновация ҳисобланади. Бугун ким билимли, ким илмий салоҳиятга эга бўлса — айнан ўша давлат келажагини белгилайди.

Муаллиф сифатида қатъий ишонч билан таъкидлаш мумкинки, олий таълим муассасаларига академик ва молиявий мустақиллик бериш, илмий тадқиқотларни давлат томонидан тизимли қўллаб-қувватлаш, ёш олимлар ва тадқиқотчиларни рағбатлантиришга қаратилган чора-тадбирлар мамлакатнинг интеллектуал салоҳиятини мутлақо янги босқичга олиб чиқади. Бу жараён фақат таълим тизимининг ички ислоҳоти эмас, балки бутун иқтисодиётнинг стратегик қайта қурилиши демакдир.

Айниқса, илм-фан билан ишлаб чиқариш ўртасида мустаҳкам алоқанинг йўлга қўйилиши, университетларни инновация ва тадқиқот марказларига айлантириш ғояси жуда катта амалий аҳамиятга эга. Чунки айнан шу йўл орқали юқори қўшимча қийматга эга маҳсулотлар яратилади, миллий иқтисодиёт хомашёга қарамликдан босқичма-босқич халос бўлади ва глобал бозорда рақобатбардошликка эришади.

Бундан ташқари, таълим ва илм-фанга киритилган ҳар бир сармоя — бу келажак авлод тақдирига, мамлакатнинг узоқ муддатли тараққиётига киритилган энг ишончли инвестициядир. Зеро, билимли, тафаккури кенг, илмий фикрлай оладиган авлодсиз на инновацион иқтисодиётни, на барқарор жамиятни қуриб бўлади. Президент Мурожаатномасида айнан шу ҳақиқат илмий асосланган ҳолда илгари сурилмоқда.

Шу маънода, таълим ва илм-фанни ривожлантиришга қаратилган ҳар бир ислоҳот, ҳар бир қарор халқимиз келажаги, мамлакатимиз иқтисодий қудрати ва жамият тараққиёти учун ҳаётий амалий аҳамиятга эга бўлиб, Янги Ўзбекистоннинг интеллектуал пойдеворини мустаҳкамлайди.

Президент Шавкат Мирзиёевнинг Мурожаатномасида коррупцияга қарши кураш масаласи алоҳида ва принципиал даражага кўтарилгани чуқур маънога эга. Илмий таҳлиллар ва халқаро тажриба шуни яққол исботлайдики, коррупция — бу фақат иқтисодий йўқотишлар манбаи эмас, балки жамият тараққиётини ичидан емирувчи, давлатга бўлган ишончни сўндирувчи энг хавфли иллатлардан биридир. У ҳар қандай эзгу ислоҳотларнинг самарадорлигини пасайтиради, қонун устуворлигини заифлаштиради ва адолат тамойилларига путур етказади.

Коррупция мавжуд жойда на иқтисодий ўсиш барқарор бўлади, на ижтимоий тенглик таъминланади, на фуқароларнинг давлатга бўлган ишончи мустаҳкамланади. Шу боис давлат раҳбарининг мазкур муаммога нисбатан қатъий, муросасиз ва принципиал позицияси ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини барпо этиш йўлидаги ниҳоятда муҳим қадам сифатида баҳоланиши лозим.  Айниқса, коррупцияга қарши курашни фақат жазо чоралари билан эмас, балки тизимли ислоҳотлар, очиқлик, шаффофлик ва жамоатчилик назорати орқали олиб боришга қаратилган ёндашувнинг илгари сурилиши алоҳида аҳамиятга эга. Чунки давлат бошқаруви қанчалик очиқ ва ҳисобдор бўлса, коррупция учун шунчалик кам имконият қолади. Бу эса бошқарув сифатининг ошиши, қарорлар қабул қилишда адолат ва холисликни таъминлашга хизмат қилади.

Энг муҳими, коррупцияга қарши кураш жамиятда адолат туйғусини мустаҳкамлайди, қонун олдида ҳамма тенг экани ҳақидаги ишончни кучайтиради. Бу эса фуқароларда давлатга нисбатан ишонч, келажакка нисбатан умид ва ислоҳотларга фаол муносабатни шакллантиради. Шу маънода, Президент Мурожаатномасида коррупцияга қарши кураш масаласининг устувор йўналиш сифатида белгиланиши Янги Ўзбекистонда адолатли, шаффоф ва барқарор жамият қуриш йўлидаги қатъий сиёсий ироданинг ёрқин ифодасидир.

Шу билан бирга, Президент Мурожаатномасида ташқи сиёсат ва халқаро ҳамкорлик масалаларига чуқур ва ҳар томонлама эътибор қаратилгани бугунги глобал жараёнлар нуқтаи назаридан ниҳоятда ўринлидир. Чунки ҳозирги ўзаро боғлиқ дунёда ҳеч бир давлат ўзини четга олиб, фақат ички имкониятлар билан барқарор тараққиётга эриша олмайди. Шу маънода, Ўзбекистоннинг очиқ, прагматик ва ўзаро манфаатли ҳамкорликка асосланган ташқи сиёсати мамлакатимизнинг халқаро майдондаги нуфузи ва ишончини тобора мустаҳкамламоқда.

Ташқи сиёсатда айнан миллий манфаатларга таянилган, бироқ изоляцияга эмас, ҳамкорликка очиқ ёндашув — замонавий давлатчиликнинг энг тўғри ва оқилона йўли ҳисобланади. Ўзбекистоннинг қўшни давлатлар, минтақавий ва халқаро тузилмалар билан конструктив мулоқот олиб бориши, савдо-иқтисодий, инвестициявий ва гуманитар алоқаларни кенгайтириши мамлакатнинг ташқи сиёсий барқарорлигини таъминламоқда. Бундай ташқи сиёсий стратегия, аввало, миллий иқтисодий хавфсизликни мустаҳкамлашга хизмат қилади. Хорижий бозорларга чиқиш имкониятларининг кенгайиши, транспорт ва логистика йўналишларининг ривожланиши, халқаро инвестициялар ва замонавий технологияларни жалб этиш орқали миллий иқтисодиётнинг рақобатбардошлиги ошиб бормоқда. Бу эса Ўзбекистонни глобал иқтисодий жараёнларнинг фаол иштирокчисига айлантирмоқда.

Энг муҳими, халқаро ҳамкорликни ривожлантириш орқали мамлакатимиз дунё иқтисодий тизимида муносиб ўрин эгалламоқда, миллий манфаатлар эса ташқи алоқаларда устувор мезон сифатида сақланиб қолмоқда. Бу уйғунлик — яъни очиқлик билан миллий манфаатларнинг мувозанати — Янги Ўзбекистон ташқи сиёсатининг энг муҳим ютуғи сифатида баҳоланиши мумкин. Президент Мурожаатномасида айнан шу ёндашувнинг илгари сурилиши мамлакатимиз келажак тараққиёти учун мустаҳкам халқаро пойдевор яратишга хизмат қилади.

Хулоса қилиб айтганда, Президент Шавкат Мирзиёевнинг 2025 йилги Мурожаатномаси — Янги Ўзбекистон тараққиётининг илмий асосланган йўл харитаси, халқ манфаатларига садоқат ва узоқ муддатли стратегик мақсадларни амалга оширишнинг ёрқин рамзидир. Ундан келиб чиқадиган вазифаларни тўлиқ қўллаб-қувватлаш ва ҳаётга изчил татбиқ этиш ҳар бир фуқаронинг фаровонлиги, мамлакатимиз иқтисодий ва ижтимоий барқарорлиги ҳамда миллий ғуруримизни мустаҳкамлашда ҳаётий аҳамиятга эга.

Бу Мурожаатнома нафақат ҳужжат, балки халқимиз учун умид, келажакка ишонч ва миллатимиз тараққиёти йўлидаги барқарорлик кафолатидир.

А.Байрыева,

Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси депутати.

Қорақалпоғистон ахборот агентлиги