Usı jıldıń 19-avgust kúni mámleketimiz basshısı tárepinen “Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń isbilermenler menen V ashıqtan-ashıq sóylesiwinde belgilengen wazıypalardı ámelge asırıw ilajları haqqında”ǵı pármanı qabıl etildi. Usı pármanǵa muwapıq Mámleketimiz basshısınıń isbilermenler menen V ashıqtan-ashıq sóylesiwinde belgilengen wazıypalardı ámelge asırıw ilajları belgilep berildi. Atap ótilgenindey, bul tarawda sońǵı jılları isbilermenlik ortalıǵın túp-tiykarınan jaqsılaw, artıqsha byurokratiyalıq tosqınlıqlardı saplastırıw, olardıń huqıqların isenimli qorǵaw hám qadaǵalawshı uyımlardıń juwapkershiligin arttırıwǵa úlken itibar qaratılmaqta.
Usı pármanda isbilermenlikti turaqlı rawajlandırıwǵa qaratılǵan imkaniyatlar, sistemada búgingi kúnde ushırasıp atırǵan mashqalalar haqqında Ózbekstan Respublikası Prezidenti janındaǵı Isbilermenlik subektleriniń huqıqları menen nızamlı máplerin qorǵaw boyınsha wákil apparatı, Qaraqalpaqstan Respublikası sektorınıń bas inspektorı Ernazar Dosanov aytıp berdi.
– Belgilep berilgen ilajlardıń ishinde, 2026-2027-jıllarda isbilermenlik jumısın qollap-quwatlaw, zárúr finanslıq hám infrastrukturalıq sharayatlardı jaratıw ushın jámi 270 trillion sum qaratılıwı, 2026-jıl 1-maydan baslap isbilermenlik subektlerine kredit ajıratıw procesinde olardıń tólew qábiletin bahalaw ushın qárejetler, tovar aylanısı, eksport operaciyaları sıyaqlı mámleketlik uyımlar hám jeke menshik sektor wákilleriniń maǵlıwmatlar bazalarında bar maǵlıwmatlar arqalı alternativ skoring sistemasınıń engiziliwi názerde tutılǵan.
Sonday-aq, sırtqı ekonomikalıq jumıstı ámelge asırıwda qolaylıqlar jaratıw hám turizmdi rawajlandırıw maqsetinde sırtqı sawda operaciyaları boyınsha múddeti ótken debitor qarızdarlıq ushın ustav kapitalında mámleketlik úlesi bolmaǵan xojalıq júrgiziwshi subektlerge járiymalar qollanıw hám óndiriwge 2027-jıl 1-yanvarǵa shekem moratoriy járiyalandı hám moratoriy dáwirinde múddeti ótken debitor qarızdarlıq jaǵdayları saplastırılǵanda qollanılǵan járiymalar biykar etiledi.
Turizmdi rawajlandırıw baǵdarlaması engizilip, oǵan muwapıq, 2026-jıldan baslap jaylastırıw quralların shólkemlestiriw ushın keminde 5 mıń gektar jer uchastkaları elektron onlayn aukcionǵa shıǵarıladı. 2026-2028-jıllarda kommerciyalıq bankler tárepinen barlıq kategoriyadaǵı isbilermenlik subektlerine miymanxana qurıw ushın 7 jıl múddetke shekem kreditler ajıratıladı. Hár jılı turistlerdiń eń kóp itibarına iye bolǵan hám abıraylı xalıqaralıq platformalarda unamlı tán alınǵan jaylastırıw quralların anıqlaw hám sıylıqlaw boyınsha sıylıq qorı 1 million AQSh dollarına teń bolǵan tańlaw ótkeriledi. Kreditlerdi ajıratıwda “Isbilermenlikti rawajlandırıw kompaniyası” AJ tárepinen kepillik usınıw, procentlerdi qaplap beriw mexanizmleri engiziledi.
Salıq tólewshilerdi xoshametlew maqsetinde 2026-jıl 1-yanvardan baslap aylanıstan alınatuǵın salıq tóleminen birinshi márte qosımsha qun salıǵın tólewge ótken isbilermenlik subektleri bir jıl dawamında payda salıǵın tólewden azat etiledi. Bir jıl dawamında qosımsha qun salıǵı tólewshisi sıpatında salıq uyımlarında esapqa qoyıw tártibin buzǵanı ushın finanslıq járiyma qollanılmaydı. Buxgalteriya xızmetleri qárejetleriniń hár ayda miynetke haqı tólewdiń eń az muǵdarınıń 3,5 esesinen aspaǵan bólegin tólep atırǵan salıq tólemleri esabınan shegirip taslanadı.
Salıq minnetlemelerin orınlawdıń proaktiv tártibi engiziledi. Máselen, yuridikalıq táreplerden alınatuǵın múlk salıǵı hám jer salıǵı, fizikalıq táreplerden alınatuǵın dáramat salıǵı hám sociallıq salıq boyınsha salıq esabatların qáliplestiriw wazıypası salıq uyımlarına ótkeriledi hám bul minnetleme salıq tólewshiler ushın biykar etiledi.
Sonday-aq, isbilermenlik subektleriniń salıq auditi nátiyjeleri boyınsha finanslıq sankciyalardı 6 ay ishinde teń úleslerde tólew huqıqı kóshpeli salıq tekseriwi nátiyjeleri boyınsha finanslıq sankciyalarǵa da engiziledi. 2025-jıl 1-avgust halatına “Salıq qáwipin anıqlaw, tallaw hám bahalaw” sisteması arqalı salıq tekseriwlerine talaban sıpatında qáliplesken 20 mıńnan aslam subektke salıqqa baylanıslı huqıqbuzarlıq belgilerin ıqtıyarlı saplastırıw imkaniyatı berilgen halda, bul dizim 2025-jıl 1-noyabr halatına qaytadan qáliplestiriledi. Bunnan tısqarı, 2026-jıl 1-yanvardan baslap kóshpeli salıq tekseriwin ótkeriwde mobil videokameradan paydalanıw májbúriy esaplanıp, mobil videokameradan paydalanbastan ótkerilgen tekseriwler nızamsız esaplanadı.
Sonıń menen birge, bul pármanǵa muwapıq, Joqarǵı sud Biznes-ombudsman menen birgelikte isbilermenlik subektlerine ekonomikalıq hám hákimshilik sudlarǵa eksterritorial tártipte múrájat etiw imkaniyatın jaratıw boyınsha nızam joybarın kirgiziw wazıypası júklengen.
Ekonomikalıq hám hákimshilik sudlarǵa eksterritorial tártipte múrájat etiw qaǵıydalarınıń engiziliwi sudlar tárepinen isbilermenlik jumısı menen baylanıslı islerdi birinshi instanciya sudlarında kórip shıǵıwda, kelispewshiliklerdi aymaqqa baylanıstırmastan birden-bir elektron málimleme sistemasında bólistiriw, dawager yamasa juwapker jaylasqan aymaqtan kelip shıǵıp sudlawǵa tiyislilikti belgilew ámeliyatın qayta kórip shıǵıp imkaniyatlar jaratadı. Isbilermenlikke jáne de keńirek erkinlik hám sharayat jaratıw, olardıń nızamlı máplerin qorǵaw, qadaǵalawshı uyımlardıń qadaǵalaw funkciyaların ámelge asırıwda juwapkershiligin arttırıw tarawında nızam hújjetleri jetilistirilip atırǵan bolsa da, úyreniwler ayırım uyımlardıń jumısında bul baǵdarda elege shekem kemshiliklerge jol qoyılıp atırǵanın atap ótiw kerek.
Atap aytqanda, Qaraqalpaqstan Respublikasında 2025-jıldıń 9 ayı dawamında qadaǵalawshı uyımlar tárepinen isbilermenlik subektlerinde 10 mıń 302 tekseriw ótkerilip, 2024-jıldıń usı dáwirine salıstırǵanda tekseriwler 2 mıń 484 ke kóbeygen. Tekseriwlerdiń 6 mıń 654 i (64,5 procent) salıq uyımları, 1 mıń 436 sı (13,9 procent) ayrıqsha jaǵdaylar basqarması, 993 i (9,6 procent) Suw xojalıǵı obektleriniń qáwipsizligin hám suwdan paydalanıwdı qadaǵalaw inspekciyası jáne 1 mıń 219 ı (12 procent) basqa qadaǵalawshı uyımlar tárepinen ámelge asırılǵan. Isbilermenlik subektleriniń jumısında ótkerilgen tekseriwlerde jol qoyılǵan nızam buzılıw jaǵdayları boyınsha usı jıldıń 1-oktyabr jaǵdayına jámi 51 qadaǵalawshı uyımnıń juwapker xızmetkerine hákimshilik juwapkershilik ilajları qollanılıwı támiyinlendi.

Qaraqalpaqstan xabar agentligi.