Ғарб оммавий ахборот воситалари Дональд Трампнинг Россия – Украина уруши билан боғлиқ қарашлари Аляскада Россия раҳбари билан учрашгандан кейин ўзгарган, деб ёзмоқда.

Euronews хабарига кўра, ёндашуви ўзгаргани ҳақида дастлаб Трампнинг ўзи эълон қилди. Яъни, Владимир Путин билан мулоқотдан сўнг у отишмани тўхтатиш эмас, балки тинчлик битими тузиш зарурлигига урғу берган. Учрашувдан олдин Америка етакчиси Аляскага кетаётиб, биринчи навбатда отишмани тўхтатишга умид қилган эди. Зеро, Украина Президенти Владимир Зеленскийнинг ушбу талаби Европа давлатлари томонидан ҳам қўллаб-қувватланган эди.

Айни дам фронтдаги вазият Путин фойдасига ишлаяпти ва шунинг учун ҳам у отишмани тўхтатиш эмас, балки ўзига хос шартга асосланган тинчлик битимини талаб қиляпти. Экспертлар эса Путин Трампни ўз гапларига ишонтира олган, дея тахмин қилмоқда.

– Трампнинг қараши бу тарзда ўзгариши Киев ва иттифоқчилар ҳафсаласини пир қилиши мумкин, деб ёзди ВВС мухбири Пол Адамс. – Учрашувдан аниқ натижа чиқмасада, РФ раҳбари АҚШнинг янги санкциясини тўхтатиб, урушни давом эттириш учун вақтдан ютди.

Россиянинг БМТдаги доимий вакили ўринбосари Дмитрий Полянский ВВС радиосига интервью бериб, икки Президент орасида қайси мавзулар кўтарилгани мақола, хабар ва ахборотларда фақат тахмин қилинаётганини айтиб, тарқатилаётган маълумотларнинг ишончлилигига шубҳа билдирган.

“New York Times” эса душанба куни Зеленский Вашингтонга ташрифи давомида Трамп фикри ўзгаришини англашга ҳаракат қилади, деб ёзди.

– Трампнинг Украинага НАТО иштирокисиз АҚШ+ЕИ ҳамкорлиги асосида хавфсизлик кафолатини беришга тайёрлигини Украина учун яхши хабар сифатида тақдим этиш мумкин, – деб ёзган “Wall Street Journal” ўз манбаларига таяниб. – Буни Путиннинг Аляскадаги учрашувда айтган гаплари ва Трампнинг “Fox News” нашрига берган интервьюсидаги қисқа изоҳлари тасдиқлайди.

Аввалига Трамп Америка хавфсизлик учун кафил бўлишига қарши эди. Агар Украина шарқидаги ҳудудларда АҚШ компаниялари фаолият юритса, Россия яна ҳужум қилмаслиги учун шунинг ўзи етарли, дея Оқ уйда уни ишонтиришган эди. Афсуски, Аляска учрашуви арафасида Зеленский яна бир бор АҚШдан ишончли хавфсизлик кафолати бериладиган бўлсагина, ҳудудий масалада келишишга тайёрлигини билдирди ва уни Европа иттифоқчилари ҳам қўллаб-қувватлади.

“Bloomberg” агентлиги эса Путин билан учрашувдан сўнг АҚШ Президенти Зеленский ва Европа етакчилари билан телефон орқали мулоқот қилиб, Украинага хавфсизлик кафолати берилишида иштирок этишга тайёрлигини айтган, деб ёзди.

– Бизнинг позициямиз аниқ: Украина ўз суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини самарали ҳимоя қилиш учун мустаҳкам хавфсизлик кафолатини олиши керак, – дейилган Буюк Британия, Франция, Германия, Польша, Финляндия ва Европа кенгаши ҳамда Еврокомиссия раҳбарлари биргаликда берган баёнотда. – Президент
Трамп Америка хавфсизлик кафолати беришга тайёрлигини билдиргани учун миннатдормиз.

Шунингдек, Трамп Зеленский ва Европа етакчилари билан телефон суҳбатида Россия Киевдан Донецк вилояти тўлиқ топширилишини кутаётгани ҳақида маълумот берган. Путин бунинг эвазига Запорожье ва Херсон вилоятларига нисбатан шунга ўхшаш талабдан воз кечиб, фронт чизиғида урушни музлатишга тайёрлигини айтган.

Бошқа бир нашр яъни “Financial Times” эса Россия бундан ташқари Украина ЕИ ва НАТОга қабул қилинмаслиги билан боғлиқ талабдан ҳамон воз кечмаган, дея ёзган.

Зеленский эса ўтган ҳафта Донецк вилояти топширилишини рад этиб, Украина Донбасдан чиқмаслигини маълум қилди. Шунингдек, ҳудудларга доир масалани мамлакат Конституциясига мувофиқ муҳокама қилишга тайёрлигини таъкидлади. “New York Times” ёзишича Трамп Европа етакчиларига агар Зеленский Путин сўраётганидек, Донецк вилоятининг қолган қисмини ҳам топширса, тинчлик битими тезроқ амалга ошиши мумкинлигини айтган.

ВВС ҳамкори саналадиган бошқа бир нашр ёзишича, Путин Аляскада қўйган талаблардан яна бири Украинада рус тилини расмий мақомга эга қилишдир. Бунинг эвазига у Харьков ва Суми вилоятлари ҳудудидан аскарларни олиб чиқиб кетишни таклиф қилган. Бу ҳудудлар Донецкнинг қолган 30 фоиз бўлагига қараганда анчагина кичик ва стратегик аҳамиятга эга бўлмаган ҳудудлар ҳисобланади.

Кенжа Бекжонов, Анвархўжа Аҳмедов, ЎзА