Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар марказининг маълум қилишича, 2023 йилда кўчмас мулк бозори яхши натижаларни кўрсатди – битимлар ҳажми ошди, уй-жой ижараси нархи пасайди, иккиламчи уй-жойлар нархи ўсиш тенденциясини сақлаб қолди.

Ўзбекистонда кўчмас мулк савдоси 2023 йилда 5,7 фоизга ошди. Йил давомида 272,4 мингта уй-жой сотилган. Бу ўтган йилги 257 мингта шартномаларнинг умумий кўрсаткичларидан ошди.

Битимлар ҳажмининг сезиларли ўсиши Қорақалпоғистон Республикасида қайд этилди, бу ўсиш бўйича барча ҳудудларни ортда қолдириб, Қашқадарё вилоятидан кейин иккинчи ўринда, мос равишда 16,8фоиз ва 17,1 фоизни ташкил этди.

Барча ҳудудларда уй-жой сотиш бўйича битимларнинг ўсиши кузатилди, фақат капитал фаоллиги бироз – 2,7 фоизга камайди. Албатта, кўчмас мулкни сотиш ҳажмининг ўсишига Ўзбекистонда ипотека бозорининг ривожланиши ёрдам берди, кредит бериш ҳажми йил давомида қарийб 17 фоизга ўсиб, банклар томонидан аҳолига 16,9 трлн. сўм кредитлар берилди.

Маълумотларга кўра, ўтган йилда пойтахтнинг уй-жой ижараси бозори барқарорлашди. Умуман олганда бир йил ичида Тошкент шаҳрида ўртача ижара нархи 10,2 фоизга пасайди ва ҳар кв.м. учун 9,2 долларни ташкил этди. Бир йил олдин бир кв.м. учун пойтахтда ижара нархи 34,6 фоизга ошган эди.

Пойтахтнинг барча туманларида ижара нархининг пасайгани эътиборга молик. Ўртача ҳисобда энг қиммат уй-жой ижараси Шайхонтоҳур (11,8 долл), Яккасарой (10,8 долл) ва Миробод (11,4 долл) туманларида қайд этилди. Ижара нархларининг нисбатан пастлиги Учтепа (7,9 долл), Сергели (6,9 долл) ва Бектемир (5,7 дол) туманларида кузатилди.

Иккиламчи уй-жой бозорида нарх параметрлари сезиларли даражада ўзгарди. Йил давомида иккиламчи бозор 17,5 фоизга ўсди. Шу билан бирга, йилнинг биринчи ярмида ўртача ойлик ўсиш 1,8 фоизни, иккинчисида эса 1 фоизни ташкил этди. Иккиламчи бозор учун ипотека кредитлари бир йил давомида қарийб икки баробарга ошди ва 7,1 трлн. сўмни ташкил этди.

Ўтган йилга нисбатан иккиламчи бозорда уй-жой нархларининг энг катта ўсиши Хоразм – 30,1 фоиз, Тошкент – 28,9 фоиз ва Бухоро вилоятларида — 24,5 фоиз қайд этилди.

Иккиламчи уй – жой нархларининг юқорилиги пойтахтда – кв.м. учун 1123 долл., шунингдек, Самарқанд – 714 долл. ва Тошкент — 627 долл. вилоятларида кузатилди. Шу билан бирга, арзонроқ уй-жой нархи Қорақалпоғистон Республикасида – 314 долл., Сирдарё – 348 долл. ва Жиззах – 380 долл. вилоятларида қайд этилди.

Маълумот ўрнида айтиш жоиз, Ўзбекистондаги кўчмас мулк бозорини кўриб чиқиш Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази тадқиқот йўналишларидан бири бўлиб, у бирламчи ва иккиламчи кўчмас мулкнинг бозорларидаги фаоллик динамикасини тақдим этади. Маълумотлар ҳисобот ойи учун ҳам, йил бошидан ҳисобот ойигача бўлган давр учун ҳам тақдим этилади. Бундан ташқари, бозор динамикасини кузатиш учун ўтган йилнинг шу даврига оид маълумотлар тақдим этилади.

Ш.Маматуропова, ЎзА