Paytaxtımızda 11-fevral – Xalıqaralıq ilimdegi hayal-qızlar kúni múnásibeti menen «SheSCIENCE 2026” Oraylıq Aziya ilimpazları xalıqaralıq forumı bolıp ótti.
Forum Ózbekstan Respublikası Ilimler akademiyası, Joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar ministrligi, Shańaraq hám hayal-qızlar komiteti, Aziya rawajlanıw banki hám TWAS – Jáhán ilimler akademiyası menen birgelikte shólkemlestirildi.
Ilajǵa mámleketlik basqarıw uyımları, xalıqaralıq shólkemler, ilimiy mákemeler hám joqarı bilimlendiriw sistemasınıń wákilleri, sonday-aq, Qazaqstan, Qırǵızstan, Tájikstan, Túrkmenstan hám Ózbekstannan 200 ge shamalas ilimpaz hayal-qızlar qatnastı.
Ózbekstan Respublikası Bas ministriniń orınbasarı – Shańaraq hám hayal-qızlar komitetiniń baslıǵı Zulayho Mahkamova, joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar ministri Qońıratbay Sharipov, Ilimler akademiyasınıń prezidenti, Ózbekstan Qaharmanı Shavkat Ayupov mámleketimizde hayal-qızlardıń ilim tarawındaǵı jumısın qollap-quwatlaw máselesine tiykarǵı áhmiyet qaratılıp atırǵanın atap ótti.
Sonday-aq, Aziya rawajlanıw bankiniń Ózbekstandaǵı wákilxanasınıń direktorı Kanokpan Lao-Araya, Jáhán ilimler akademiyası – TWAS vice-prezidenti Sabah Al-Mumin Oraylıq Aziyada hayal ilimpazlarınıń ilimiy jumısın qollap-quwatlaw, gender teńligin támiyinlew hám xalıqaralıq ilimiy birge islesiwdi rawajlandırıw haqqında ayttı.
Ilaj regionda ilim tarawında jumıs alıp barıp atırǵan hayal ilimpazlardı birlestiriw, olardıń potencialın arttırıw hám xalıqaralıq ilimiy birge islesiwdi bekkemlewge qaratılǵanı menen áhmiyetli boldı.
Forum sheńberinde ilim hám innovaciya, regionallıq hám globallıq birge islesiw, turaqlı rawajlanıw, ekologiya, medicina, injenerlik, sanlı texnologiyalar, biotexnologiya sıyaqlı áhmiyetli baǵdarlar dodalandı.
Forum sheńberinde “Mwtabar ayol – 2025” kókirek belgisi menen sıylıqlaw hám “Olima ayol – 2025” milliy grant tańlawınıń jeńimpazların sıylıqlaw máresimi ótkerildi. Tańlaw 2021-jıldan berli qábiletli hayal ilimpazlardı qollap-quwatlawǵa qaratılǵan áhmiyetli baslama sıpatında ámelge asırılıp kelinbekte.
Sonday-aq, ilimiy hám innovaciyalıq ekosistemalardı integraciyalaw arqalı regionallıq rawajlanıw máselelerine baǵıshlanǵan panel sessiya shólkemlestirildi. Oǵan BMSh, Oraylıq Aziya mámleketleri hám xalıqaralıq ilimiy shólkemlerdiń wákilleri qatnastı.
Forumnıń ilimiy baǵdarlaması sheńberinde biologiya hám medicina, ekologiya hám klimat, matematika, injenerlik hám fizika sıyaqlı baǵdarlarda úsh ilimiy sessiya ótkerilip, biotexnologiya, turaqlı rawajlanıw, sanlı texnologiyalar, jasalma intellekt hám injenerlik tarawlarındaǵı áhmiyetli máseleler dodalanadı.
Sanlarǵa itibar qaratatuǵın bolsaq, 2025-jıl dawamında ilimiy jumısqa baylanıslı mámleketlik baǵdarlamalar sheńberinde ulıwma bahası 1 trillion 405 milliard sumnan aslam bolǵan 763 ilimiy joybar ámelge asırıldı. Bul joybarlardıń 214 ine, yaǵnıy 28 procentine ilimpaz hayal-qızlar basshılıq etip atırǵanı hayal-qızlardıń ilimdegi potencialı artıp baratırǵanın kórsetedi.
2025-jılı joqarı bilimlendiriwden keyingi bilimlendiriw basqıshına qabıl etilgen 17 mıńnan aslam izleniwshi hám stajyor-izertlewshilerdiń derlik 48 procentin hayal-qızlar quradı. Búgingi kúnde bul sistemada bilim alıp atırǵan 36 mıńnan aslam izertlewshilerdiń derlik yarımı – hayal-qızlar.
“Akademiyalıq háreketsheńlik” baǵdarlaması sheńberinde 2025-jılı jeńimpaz bolǵan 93 qatnasıwshınıń 40 procentin hayal-qızlar quradı.
Sonday-aq, sırt el ilimiy stajirovkalarına jiberilgen 145 jas ilimpazlardıń 24 procentten aslamı hayal-qızlar bolıp, olar Vengriya, Túrkiya, Qıtay, Malayziya, Ullı Britaniya hám Belarus sıyaqlı mámleketlerde ilimiy tájiriybe arttırmaqta.
Búgingi kúnde Joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar ministrligi janındaǵı Jaslar akademiyasınıń 7 mıń 400 den aslam aǵzasınıń 47 procentin hayal-qızlar quraydı.
Forum qatnasıwshıları «SheSCIENCE 2026” ilajı Oraylıq Aziyada hayal ilimpazlardıń ilimiy jumısın qollap-quwatlaw, gender teńligin támiyinlew, jaslardı ilimge tartıw hám xalıqaralıq ilimiy birge islesiwdi jańa basqıshqa alıp shıǵıwǵa xızmet etetuǵın áhmiyetli platforma ekenin atap ótti.

N.Usmonova, ÓzAnıń xabarshısı