Dem jetispewshiligi bárqulla eskertiwshi belgi esaplanadı. Eger hár túrli shınıǵıwlardan keyin dem qısılıwı baqlansa, onda fizikalıq háreket organizmde qıyınshılıq tuwdırǵan boladı. Egerde hesh qanday háreketsiz dem qısılıwı júz berse, dárhal shıpakerge kóriniw usınıs etiledi. Dem jetispewshiligi pnevmoniya (temperatura kóterilmeytuǵın) júrek keselligi, qáwipli ósimteler, ókpe gipertenziyası hám barlıq júrekti toqtatıwǵa alıp keletuǵın kesellik belgileri bolıwı múmkin.
Ókpe arteriallıq gipertenziyası degen ne? Ókpe arterial gipertenziyası júdá keń tarqalǵan kesellik túrine kirmeydi, millionnan 10-15 adamǵa tuwrı keledi. Biraq ol hár qanday jasta baslanıwı múmkin. Kóbinese 30 jastan 50 jasqa shekem bolǵan hayallarǵa tásir etiwi baqlanadi. Olardıń kópshiligi bul kesellikke birinshi márte hámiledarlıqta ushıraydı.
Ókpe gipertenziyasında júrekten ókpege alıp barıwshı tamırlarda qan basımı júdá tez hám keskin dárejede kóteriledi. Sol sebepli júrek kúsheygen zorıǵıw menen isleydi hám óz waqtında sharalar kórilmese, júrek toqtawı da múmkin. Bul qáwipli me? Kútá qáwipli. Eger kesellik óz waqtında anıqlanbasa hám emlew jumısları baslanbasa, adamnıń júregi qálegen waqıtta toqtap qalıwı da múmkin. Bunday jaǵday júzege kelmegende de, júrektiń tek oń tárepi zorıǵıwı sebepli júrek bulshıq etiniń tamırları hám toqımaları isten shıǵadı hám júrek-qan tamır sisteması kesellikleri qáwpi artadı. Jáne qanday belgilerge itibar beriw kerek? Dem qısılıwı tiykarǵı, biraq ókpe gipertenziyasında rawajlanıwına birge keletuǵın birden-bir belgisi emes. Máselen, sharshawdıń kúsheyiwi, eger tosattan bolsa, sonday-aq, kelip shıǵıwı belgisiz jótel, tez hám dáwirli puls, tez-tez bas aylanıw hám esinen tanıp qalıw sıyaqlı belgiler de kesellikten eskertiwi múmkin. Kesellikke gúman etilgende ne islew kerek?
Bárinen burın, ulıwma ámeliyat shıpakeri menen ushırasıw hám qabıllawda barlıq belgiler haqqında tolıq maǵlıwmat beriw kerek. Shıpaker rentgen nátiyjelerin alıwı zárúr. Sonday-aq, júrektiń háreketleniwshi súwretin alıw hám onıń oń tárepin tekseriw ushın exokardiogrammaǵa múrájat etiw múmkin. Sońǵı tekseriw ókpe tamırlarındaǵı qan basımın ólshew hám diagnozdı tastıyıqlaw imkaniyatın beredi.
Keselliktiń emi bar ma? Tilekke qarsı, ókpe arteriallıq gipertenziyasın pútkilley emlew múmkin emes, ol payda bolsa boldı, kesellik máńgi qaladı. Biraq zamanagóy dáriler qan tamırlarınıń tıǵılıp qalıwı hám basımnıń artıwına alıp keletuǵın processlerdi azaytadı. Hátte pútkilley toqtatıwı da múmkin.
Sonlıqtan da hár bir adam óz salamatlıǵın oylaǵan halda salamat turmıs tárizin keshiriwge ámel etiwi hám kesellik belgileri ushırasa dárhal shıpaker kórigine barıp kóriniwi lazım. Densawlıq taptırmas baylıq. Bul baylıqtıń qádirine óz waqtında jetip, itibarlı bolıw siziń ómir jasıńızdıń uzaq hám salamat bolıwıńızǵa tiykar jaratarı anıq.

Sociallıq tarmaqlardan alıp tayarlandı.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi