Prezident Shavkat Mirziyoevtiń Oliy Majlis hám Ózbekstan xalqına Múrájatında korrupciya mámlekettiń rawajlanıwına tosqınlıq etetuǵın, ádillik hám nızam ústinligin joldan shıǵaratuǵın, jámiyette isenim ortalıǵın tómenletetuǵın eń áhmiyetli qáwip ekeni atap ótildi.
Mámleketimiz basshısınıń 2025-jıl 30-dekabrdegi “Ózbekstan Respublikasında korrupciyanıń aldın alıw hám oǵan qarsı gúresiw sistemasın bunnan bılay da jetilistiriw haqqında”ǵı pármanı bul baǵdardaǵı áhmiyetli ámeliy qádem boldı.
Korrupciyaǵa qarsı gúresiw agentliginiń direktorı Akmal Burxonov bul baǵdarda ámelge asırılıp atırǵan jumıslar haqqında aytıp berdi:
– Korrupciyaǵa qarsı mawasasız gúresiw mámleketimiz siyasatınıń tiykarǵı baǵdarına aylandı. Múrájatta Prezidentimiz “Korrupciyaǵa jol qoyıw bolsa – reformalarımızǵa qıyanet bolıp esaplanadı. Bul illetke qarsı gúresiw boyınsha 2026-jılı “ayrıqsha jaǵday” járiyalaymız,” dep ayrıqsha atap ótkeni bul baǵdardaǵı jumıslar jańa, ámeliy basqıshqa shıqqanın bildiredi.
Múrájattan keyin-aq qabıl etilgen párman korrupciyanıń aldın alıw hám oǵan qarsı gúresiw tarawındaǵı mámleketlik siyasattı izbe-iz dawam ettiriwge qaratılǵan. Mámleketimizdiń xalıqaralıq reyting hám indekslerdegi poziciyasın jáne de jaqsılaw, Korrupciyaǵa qarsı gúresiw agentliginiń jumısın jańa basqıshqa kóteriw maqsetlerin názerde tutadı.
Bunıń nátiyjesinde tarawdaǵı 5 mıńnan aslam xızmetkerdiń jumısı sáykeslestiriledi. Vertikal hám gorizontal birge islesiw sisteması jaratıladı. Korrupciyaǵa qarsı milliy sertifikatlaw menedjment sisteması jolǵa qoyıladı. Tarawda jasalma intellektke tiykarlanǵan “Qáwip-qáter analizi orayı”, “Sanlı komplaens” platformaları engiziledi. Klasterdi jaratıw arqalı barlıq uyımlardıń jumısı birden-bir ekosistemaǵa birlesedi.
Agentlikke korrupciyaǵa qarsı gúresiw tarawında preventivlik mexanizmlerdi engiziwge qaratılǵan bir qatar qosımsha wazıypalar júklendi. Atap aytqanda, mámleketlik uyımlar hám shólkemlerde korrupciyaǵa qarsı Milliy sertifikatlastırıw menedjment sisteması engizilmekte.
Bul sistema mámleketlik uyımlar hám shólkemlerde korrupciyaǵa qarsı gúresiw jumısın bahalaw hám sertifikatlaw tártibin belgileydi. Bul arqalı tarawǵa milliy sertifikatlaw menedjmenti sisteması engizilip, hár jılı ortasha 20 dan aslam shólkem milliy sertifikatqa iye boladı. Bul sertifikat xalıqaralıq ISO 37001 standartınıń alternativine aylanadı.
“E-qaror” sistemasında qabıl etiletuǵın hújjetlerdi járiyalawda ashıqlıqqa baylanıslı nızamshılıqqa ámel etiliwin qadaǵalaw hám ashıq-aydınlıqtı támiyinlew boyınsha tásirsheń ilajlar qollanıladı.
“E-qaror” sistemasına 2021-2025-jıllarda 24 mıń 417 hújjet kirgizilgen bolıp, olardıń 37 procenti “jasırılǵan,” sonnan 21 procenti bolsa qarjı ajıratıw menen baylanıslı.
Sonıń menen birge, respublikalıq hám jergilikli atqarıwshı hákimiyat uyımları tárepinen qabıl etilgen hújjetlerdi “E-qaror” elektron sistemasında tiykarsız túrde járiyalamaw – mámleketlik hákimiyat hám basqarıw uyımları jumısınıń ashıq-aydınlıǵı haqqındaǵı nızamshılıqtı buzıw, dep esaplanadı hám tiyisli juwapkershilikke tartıwǵa tiykar boladı.
Bunnan tısqarı, mámleketlik uyımlar hám shólkemlerdiń korrupciyalıq qáwip-qáter dárejesi joqarı bolǵan wazıypa hám funkciyaların sanlastırıw boyınsha minimal talaplar islep shıǵıladı.
Búgingi kúnde dástúriy túrde kórsetilip atırǵan 300 den aslam xızmetlerdi sanlastırıw boyınsha talaplar islep shıǵıladı.
Sonday-aq, xalıqaralıq finans shólkemleriniń qarjıları esabınan qarjılandırılatuǵın joybarlardı ámelge asırıw processleri sanlastırılıp, korrupciya faktorların saplastırıw ilajları kóriledi.
Bul arqalı ótkeriletuǵın tenderlerde bir jılda 40 tonnadan aslam qaǵaz únemlenedi. Satıp alıw ushın jumsalatuǵın waqıt bolsa 4 aydan 1 ayǵa shekem kemeyedi. Isbilermenlik subektleriniń qatnasıwı keńeyip, baslanǵısh bahanıń 10-15 procentke arzanlasıwına erisiledi.
Agentlikke Esap palatası, Mámleketlik finanslıq qadaǵalaw inspekciyası tárepinen finanslıq qadaǵalaw hám auditti ámelge asırıwda mámleketlik satıp alıwlar, máplerdiń soqlıǵısıwı, finanslıq qáwip-qáterler boyınsha ótkerilgen tallawlar hám úyreniw nátiyjeleri menen málimleme sisteması arqalı tanısıw imkaniyatı jaratıladı.
Agentliktiń buyırtpasına tiykarlanıp ilimiy tiykarlanǵan sheshimler islep shıǵıladı, mamanlıq arttırıw baǵdarlamaları shólkemlestiriledi.
Korrupciyaǵa qarsı ishki qadaǵalaw bólimleri sistemadaǵı korrupciyalıq huqıqbuzarlıqlar júz beriwiniń jaǵdayı hám baǵdarları jáne olardı saplastırıw boyınsha usınıslardı hár sherekte Agentlikke usınıp baradı.
Puqaralıq jámiyeti institutları korrupciyaǵa qarsı gúresiw boyınsha jámiyetlik qadaǵalaw, sonıń ishinde, jámiyetlik tıńlaw hám monitoringi, jámiyetshiliktiń pikirin úyreniwdi ámelge asıradı.
Bunnan tısqarı, Agentlik janında shólkemlestirilip atırǵan “Qáwip-qáterdi tallaw orayı”na ministrlikler hám uyımlardıń 30 ǵa shamalas maǵlıwmatlar bazaları integraciyalanıp, korrupciyalıq qáwip-qáterlerdi qadaǵalawǵa jasalma intellekt engiziledi.
Máselen, soliq.uz bazası arqalı shólkem shólkemlestiriwshileri haqqındaǵı maǵlıwmat penen mámleketlik satıp alıwlarda affilleniw, “Elektron jınayıy-huqıqıy statistika” sisteması arqalı korrupciyaǵa baylanıslı jınayatlar hám olardıń sebepleri, “my.mehnat.uz” bazası arqalı jaqın tuwısqanlardıń tikkeley biri ekinshisine boysınıwında isleytuǵını anıqlanadı.
Nátiyjede korrupciyalıq qáwip-qáterlerdi tallaw dástúriy usılda (5-6 kún) ámelge asırıwdan sanlastırıwǵa ótip, bir saat ishinde orınlanadı. Korrupciya qáwiplerin anıqlaw hám saplastırıwda barlıq shólkemler qamtıp alınadı. Sonday-aq, búgingi kúnde tekseriw, monitoring hám statistika menen bánt bolǵan 20 xızmetker aymaqqa túsip korrupciya faktorların anıqlaw jumısları menen shuǵıllanıw imkaniyatı jaratıladı.
2026-jılda sociallıq tarawdı rawajlandırıwǵa qaratılǵan barlıq investiciyalıq joybarlardı ámelge asırıwda qarjılardıń jumsalıwında ashıq-aydınlıqtı támiyinlew mexanizmi sıpatında máhálle hám jámiyetlik belsendilerdiń qatnasıwında Intalı toparlardı qáliplestiriw ámeliyatı engiziledi.
2025-jılı ayırım aymaqlarda shólkemlestirilgen bul toparlardıń jumısı nátiyjesinde “Awıl infrastrukturasın rawajlandırıw” joybarı boyınsha Ándijan wálayatında 42 milliard sum únemlengen. Bul qarjılar wálayattaǵı 5 rayonnıń 33 máhállesine qaratıldı. Nátiyjede 4 mektep, 3 mektepke shekemgi bilimlendiriw mákemesi, 2 medicina orayı, 90 km elektr energiyası, 6 km ishki jol, 2 km ishimlik suwı qurıw (ońlaw) ushın baǵdarlandı.
Bunnan tısqarı, korrupciyalıq huqıqbuzarlıqlar haqqında xabar bergen shaxslardı miynet nızamshılıǵınıń buzılıwı, sonıń ishinde, miynet jumısında kúsh kórsetiw jaǵdaylarınan qorǵaw maqsetinde Agentlik tárepinen qorǵaw orderin beriw ámeliyatı engizilmekte. Xoshametlewdiń real mexanizmleri jolǵa qoyılmaqta. Nátiyjede korrupciya haqqında xabar beriwshilerdiń sanı 50 procentke artıwı kútilmekte.
Korrupciyanıń aldın alıw hám oǵan qarsı gúresiwge múnásip úles qosqan mámleketlik uyımlar hám shólkemlerdiń xızmetkerleri, puqaralıq jámieti institutlarınıń wákilleri jáne belsendi puqaralardı xoshametlew maqsetinde “Korrupciyaǵa qarsı gúresiwge qosqan úlesi ushın” kókirek belgisi shólkemlestiriledi.
Agentlik hár jılı 9-dekabr – Xalıqaralıq korrupciyaǵa qarsı gúresiw kúni aldınan “Korrupciyaǵa qarsı gúresiwge qosqan úlesi ushın” kókirek belgisi menen sıylıqlawdı jolǵa qoyadı.
Bulardıń barlıǵı korrupciyaǵa qarsı gúresiw nátiyjeliliginiń artıwına, jámiyette korrupciyaǵa mawasasız ortalıqtıń bekkem ornawına tiykar jaratadı.

Norgul Abduraimova, ÓzA