Prezident Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında 9-iyul kúni jol háreketi qáwipsizligin támiyinlew, infrastrukturasın jaqsılaw hám tıǵılıstı azaytıw ilajların dodalaw boyınsha videoselektor májilisi ótkerildi.

Aymaqlarda bul boyınsha belgili bir jumıslar alıp barılmaqta. Sońǵı jılları jol qurılısına hám ońlawǵa  61 trillion sum ajıratılǵan. Bul- 2017-jılǵa shekem berilgen qarjılardan 3,5 esege kóp.

Onlayn múrájat sisteması iske qosılıp, jol háreketi qáwipsizligi bólimshelerine keliwshiler sanı 50 procentke azaydı. Tarawdaǵı 3 mıń 365 xızmetker elektron planshet hám bodikamera menen támiyinlendi. Qaǵıydabuzarlıqlardı jasalma intellekt tiykarında saylap alıw hám qarar shıǵarıw ámeliyatı engizildi. Qalalarda jámiyetlik transport ushın arnawlı jollar ajıratıldı.

Ótken ayda da aydawshılarǵa bir qatar jeńillikler berildi. Sonıń ishinde birinshi ret huqıqbuzarlıq islegenlerdi jazalaw emes, eskertiw jolǵa qoyıldı.

Jol sızıqların basıw jaǵdayların kamera arqalı belgilew biykar etildi.

Jámiyetlik transport ushın mólsherlengen qatarlarda keshte basqa aydawshılarǵa da júriwge ruxsat berildi. Qalalarda jollardı kúndiz ońlaw qadaǵan etildi. Radar bar jerde jol belgisin ornatıw májbúriy boldı.

Biraq tarawda ele áhmiyetli máseleler kóp. Birinshi gezekte jol-transport hádiyseleri. Ótken jılı 9 mıń 364 jol-transport hádiysesi júz bergen. Olardan derlik 9 mıń puqara jaraqat alǵan. Eń ashınarlısı, 2 mıń 203 adam qaytıs bolǵan.

– Hár tórtinshi avariyada bir adam yaki kúnine ortasha altı adam qaytıs bolıp atırǵanı hámmeni qattı táshwishke salıwı kerek, – dedi Shavkat Mirziyoev.

Jol háreketi qáwipsizligi, bárinen burın, jollardıń jaǵdayı hám qolaylılıǵına baylanıslı. Kóplegen rayonlarda jol infrastrukturası jaqsılanıp, avtoavariyalar itimalı azayǵan. Biraq 20 aymaqta jol-transport hádiyseleriniń sanı joqarılıǵınsha qalmaqta. Ulıwma, elimizde bunday hádiyseler aqıbetindegi zıyan jalpı ishki ónimge salıstırǵanda ortasha 0,4 procentti quramaqta.

Sol sebepli májiliste “Qáwipsiz jol” milliy baǵdarlaması baslanatuǵını málim etildi. Bunıń ushın “Qáwipsiz jol hám qáwipsiz piyada” respublikalıq qorınıń jumısı qayta shólkemlestirilip, húkimet boysınıwına ótkeriledi. Bıyıl oǵan barlıq dárekler esabınan 400 milliard sum túsiwi esap-sanaq etilgen. Sonday-aq, hár bir wálayatta qordıń óz aldına esap beti boladı. Ishki isler sistemasındaǵı jol belgileri hám svetofor ornatıw, jol sızıqların sızıwǵa juwapker kárxanalar da wálayat qaramaǵına ótkeriledi.

Qordıń jumısı ashıq-aydın boladı, onıń quramına wálayat JHQB hám jol basqarması baslıqları, jámiyetshilik wákilleri kiredi. Qordıń qarjıları, birinshi gezekte, avariya oshaqları bolǵan qáwipli orınlardı tártipke salıwǵa baǵdarlanadı. Bul jumıslar házirgi kúnde qáwipli bolıp qalıp atırǵan 175 kilometr uzınlıqtaǵı 23 magistral jol uchastkasınan baslanadı.

Barlıq rayonlarda jol infrastrukturasın rawajlandırıw boyınsha óz aldına qorlar da shólkemlestirilgen. Endi jollardıń jaǵdayı boyınsha xalıqtıń pikirin úyrenetuǵın elektron portal iske qosıladı. Adamlar ol arqalı qay jerge belgi, piyadalar jolı hám svetofor kerek ekenligi haqqında dawıs beriwi múmkin boladı. Juwmaǵında portalǵa usınıslar boyınsha ámelge asırılǵan jumıslardıń video hám fotoları da qoyıladı, onı xalıq bahalaydı. Jańa imkaniyatlardan paydalanıp, jollarda háreketti jaqsılap, awır apatshılıqlardı keskin azaytıw wazıypası belgilendi.

Jáne bir mashqala – házirgi waqıtta avtomobil jollarında 1 mıń 200 den aslam qayrılıp alıw ornı bolsa, sonnan tek 146 sında jer astı hám jer ústinen qayırılıp alıw múmkin. 10 mıńnan aslam piyada ótiw orınlarınan tek 154 inde usınday qolaylıq bar.

Sol sebepli Transport ministrligine Jáhán bankiniń qatnasıwında Tashkent – Samarqand – Termiz, Tashkent – oypat hám Samarqand – Buxara jónelisindegi xalıqaralıq jollardıń qáwipsizlik talaplarına muwapıqlıǵın diagnostikalaw tapsırıldı. Usı tallawlar tiykarında, jollarda qayrılıp alıw hám piyadalar ótiwin qáwipsiz etiw, belgiler hám sızıqlardı qolaylastırıw joybarları islep shıǵıladı.

Elimizde qalalararalıq jámiyetlik transport sistemalı jolǵa qoyılmaǵan. Avtobuslar keste waqtı boyınsha emes, al 40-50 jolawshı tolǵanda júriwge úyrengen. Sonlıqtan májiliste orta hám uzaq aralıqqa qatnaytuǵın jámiyetlik transporttı rawajlandırıw ilajları belgilendi. Onda Tashkent qalası hám wálayatlararalıq qatnaw boyınsha óz aldına qatnas qollanıladı.

Birinshiden, paytaxt jámiyetlik transportı birden-bir aglomeraciya sistemasına ótip, Tashkent wálayatınıń barlıq tutas aymaqların qamtıp aladı. Onıń ushın házirgi waqıtta paytaxt shetine shekem keletuǵın 20 avtobus jónelisi 15-20 kilometrge sozıladı, jáne jańa 6 jónelis qosıladı. Sentyabrge shekem paytaxtqa 200, keyingi jılı jáne mıń avtobus alıp kelinedi. Nátiyjede Tashkent qalasına 25 mıń jeńil avtomashina qatnawı azayıwı kútilmekte.

Ekinshiden, qalalar hám wálayatlararalıq jámiyetlik transport qatnawları jaqsılanadı. Bul jónelistegi avtobus hám mikroavtobuslar ushın jolawshı basına subsidiya beriledi. Avtobuslar ushın utilizaciya jıyımınan jeńillik jáne úsh jılǵa sozdırıladı hám bul mikroavtobuslarǵa da engiziledi. Turistlik avtobus hám mikroavtobuslar ushın bajıxana bajısınan jeńillik úsh jıl dawamında jámiyetlik transport ushın da qollanıladı.

Bizge belgili, tıǵılıstıń sebeplerinen biri – avtomobil toqtaw orınlarınıń jetispewshiligi. Aqıbetinde Tashkentte de, basqa  iri qalalarda da aydawshılar mashinasın jol boyına qoyıwǵa májbúr. Ayırım ministrlikler hám uyımlar, hákimlikler imaratı jaylasqan kósheler jawıp qoyılǵan.

Juwapkerlerge bunday jaǵdaylarǵa shek qoyıp, barlıq shólkem hám máhálle kóshelerindegi tiykarsız qoyılǵan qadaǵan etiwshi belgilerdi alıp taslawǵa kórsetpe berildi.

Transport ministrligine aydawshılar menen sóylesiw, olardıń mashqalaların úyreniw boyınsha elektron platforma jaratıw wazıypası qoyıldı.

Jollarda aydawshılıq mádeniyatın arttırıw da oǵada áhmiyetli másele. Ótken jılı derlik 20 million iri qaǵıydabuzarlıq islengen. Ayırım aydawshılarda bul sozılmalı túrge engen.

Endi bunday qatań huqıqbuzarlarǵa nızam kúshin kórsetiw maqsetinde “Sozılmalı qaǵıydabuzıwshılar” baǵdarlaması iske qosıladı. Qarama-qarsı tárepke háreketleniw, qızıl shıraqta ótiw yaki tezlikti asırıw sıyaqlı qaǵıydabuzarlıqlardı qaytadan islegeni ushın bir jılǵa shekem járiymadan shegirme berilmeydi. Bunday huqıqbuzarlıqlar bir ay ishinde 10 nan kóp bolsa, altı ayǵa shekem aydawshılıq gúwalıǵınan ayırıladı. Normadan 2-3 ese tez júrgenler aydawshılıq huqıqınan ayırıwǵa shekem jazalanıwı múmkin.

Ayırım jaǵdaylarda qaǵıydabuzarlıq ushın aradan bir neshe ay ótip járiyma qollanıw qararı shıǵarılıp atırǵanı túsinbewshilik hám narazılıqlarǵa sebep bolmaqta. Endi qaǵıydabuzarlıq júz bergen kúnnen baslap bir ay ishinde qarar shıqpasa, aydawshı hesh qanday járiyma tólemeytuǵını belgilendi.

Házirgi kúnde qáwipsizligi kúshli, zamanagóy mashinalar kún sayın kóbeyip barmaqta. Aymaqlar arasındaǵı kóplegen jollar joqarı tezlikte háreketleniw talaplarına biymálel juwap beredi. Sol sebepli tezlik sheklewlerin qayta kórip shıǵıw kerek ekenligi atap ótildi.

Aydawshılardı tayarlaw boyınsha jańa sistema nátiyje bere basladı. Biraq piyadalar, ásirese, jaslardıń bul baǵdardaǵı bilim hám tártibin arttırıw zárúr. Usı maqsette mektep hám baqshalarda háreket qáwipsizligi boyınsha baǵdarlamalar jańalanadı. “Jasıl shıraq” jarısları qayta tiklenip, respublikalıq jeńimpazlarǵa Prezident sawǵası beriledi. Jol háreketi qaǵıydaları boyınsha video hám animaciyalıq kontentler jaratıladı.

Májiliste belgilengen wazıypalardı ámelge asırıw boyınsha juwapkerlerdiń málimlemesi tıńlandı.

 ÓzA