Bizge belgili, “Ózbekstan-2030” strategiyası hám ÓzLiDePtiń saylawaldı baǵdarlamasında hár bir insanǵa óz potencialın júzege shıǵarıwı ushın múnásip sharayatlar jaratıw, sociallıq xızmetler kórsetiw hám kámbaǵallıqtı qısqartıw, mayıplıǵı bolǵan shaxslardı qollap-quwatlaw boyınsha jańa sistema jaratıw sonday-aq, olar ushın qolaylı hám optimal ortalıqtı jaratıw boyınsha tiykarǵı wazıypalar belgilep berilgen.
Usı wazıypalardıń orınlanıwın támiyinlew maqsetinde ÓzLiDeP Siyasiy Keńesi Atqarıw komiteti hám Oliy Majlis Nızamshılıq palatasındaǵı ÓzLiDeP frakciyası menen birgelikte “Inklyuziv jámiyetke qaray” joybarı islep shıǵılǵan bolıp, nátiyjeli jumıslar ámelge asırılıp kelinbekte.
Qaraqalpaqstan Respublikasında da joybar sheńberinde ÓzLiDeP Qaraqalpaqstan Respublikası Keńesi hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń komitet baslıǵı Sharap Otemisov penen birgelikte úyreniwler alıp barıldı. Onda Oliy Majlis Nızamshılıq palatası deputatı, joybar jumısshı topar basshısınıń orınbasarı Jasur Jumaev qatnastı.
Jumısshı topar dáslep, Ózbekstan Respublikası Prezidenti janındaǵı Sociallıq qorǵaw milliy agentligi Qaraqalpaqstan Respublikası basqarmasında bolıp, oraydıń jumısı hám onda mayıplıǵı bolǵan shaxslar ushın jaratılǵan imkaniyatlar menen tanıstı.

– Mámleketimiz basshısınıń baslaması menen mayıplıǵı bolǵan shaxslarǵa “mashqalası bar insanlar” dep qarawdan waz keship, olardıń imkaniyatın keńeytiw ushın, bárinen burın, sociallıq-ekonomikalıq sistemanı jetilistiriw jolınan barıwımız, bunıń ushın imkaniyatı sheklengen puqaralar mámleketimizdiń sociallıq, ekonomikalıq hám siyasiy turmısında belsene qatnasıwı ushın “tosqınlıqsız ortalıq,” yaǵnıy qolaylı sharayat jaratıw zárúr,-deydi J. Jumaev.
Sonıń ishinde, keyingi jılları Ózbekstanda inklyuziv jámiyetti basqıshpa-basqısh qurıw baǵdarında maqsetli háreketler ámelge asırıldı. Atap aytqanda, puqaralarǵa óz tańlawına qaray, mámleket tárepinen beriletuǵın sertifikat esabınan qálegen islep shıǵarıwshıdan protez-ortopediya buyımları hám reabilitaciya texnikalıq quralların satıp alıw mexanizmi engizildi.
Mámleketimizde birinshi márte mútáj xalıqtı zamanagóy protez-ortopediya úskeneleri hám reabilitaciya texnikalıq quralları menen támiyinlew jolǵa qoyıldı. Medicinalıq-sociallıq xızmetlerdi málimleme-kommunikaciya texnologiyaları tiykarında kórsetiw boyınsha arnawlı elektron programmalıq támiynat – “Sociallıq xızmet” elektron platforması islep shıǵıldı hám iske qosıldı. Onda tiyisli ministrlikler hám uyımlarǵa mayıplıǵı bolǵan shaxslar tárepinen onlayn múrájat etiw imkaniyatı jaratıldı.
Mayıplıq belgileri anıq kórinip turǵan, anatomiyalıq kemshilikleri bolǵan shaxslardı klinikalıq-funkcional maǵlıwmatlardı alıwǵa baylanıslı qosımsha tekseriwden ótkermesten, puqaranıń qatnasıwısız mayıplıqtı múddetsiz belgilew mexanizmleri engizildi. Mámleketimizde mayıplıqtı belgilewdiń “sociallıq” modeline basqıshpa-basqısh ótiw koncepciyasınıń joybarı hám onı ámelge asırıw boyınsha “Jol kartası” islep shıǵıldı.
Házirgi kúnde Nókis qalası “INSAN” sociallıq xızmetler orayı tárepinen 479 imkaniyatı sheklengenler protez-ortopediya úskeneleri hám reabilitaciya texnikası menen támiyinlengen.
Olardıń arasında Paraxat Bodjanov ta bolıp, táǵdirdiń isi menen eki ayaǵınan ayrılǵan. Biraq ol soǵan qaramastan úyinde akfa ayna hám esikler islep shıǵaradı. Oǵan jańa protez-ortopediya úskenelerin alıw ushın oray tárepinen 30 mln sum aqshalay qarjı ajıratılǵan.
Deputat J.Jumaev Paraxat aǵanıń shańaraǵında bolıp, onıń jumısı menen tanıstı.

– Mayıplıq jumıs isley almaydı degeni emes, bul túsinikti uqıpsızlıqqa tiykarlaw qáte kózqaras,-deydi Paraxat Bodjanov.- Shańaraqlıman, bir ul, bir qızım bar. Eki ayaǵım protez, háreketleniwime awırlıq hám qolaysızlıq keltiredi. Biraq men shańaraq basshısı sıpatında úyde biykar jatıwǵa qısınaman. Durıs, meniń imkaniyatım ayırım máselelerde sheklengen. Biraq bul tolıq mámleket hám ata-ana qaramaǵında jasaw degen túsinikti ańlatpaydı. Óz mútájliklerimdi qaplaw hám shańaraǵımdı baǵıw ushın imkaniyatımnan kelip shıǵıp, jumıs tabıw niyetinde ayırım shólkemlerge múrájat etip kórdim, paydası bolmadı. Akfa islep shıǵaratuǵın ustaǵa shákirt boldım. 3 ay biypul isledim, jeterli tájiriybe alǵannan soń, mámleketimiz tárepinen mayıplıǵı bolǵan shaxslardıń bántligin támiyinlew hám isbilermenlikke keńnen tartıw maqsetinde berilip atırǵan subsidiya tiykarında procentsiz kredit aldım. Házir jumıslarım jaqsı.
Jumısshı topar sonday-aq, “Shımbay gúzarı” MPJdaǵı Ózbekstan mayıplar associaciyası Qaraqalpaqstan Respublikası bólimine qaraslı “Nukus tekstil” unitar kárxanası menen de jaqınnan tanıstı. Kárxana baslıǵı Parshagúl Davletiyarova átirapında mayıplıǵı bolǵan 10 hayal-qızdı jumıs penen támiyinlep kiyatırǵan úlgili isbilermen hayal. Kárxana baslıǵı P. Davletiyarova ekinshi topar mayıbı. Biraq soǵan qaramastan ol 25 jıldan berli óziniń súyikli isi – tigiwshilik penen shuǵıllanıp kelmekte. Ol kiyim-kenshek, kórpe tósek, odeyal, balalar kostyumların tigedi. Dáslep bul jumıs penen onıń bir ózi shuǵıllanatuǵın edi, keyin ala ol mámleketten jeńilletilgen kredit alıp basqa da mayıplarǵa usı kásipti úyretti. Házirgi kúnde “Nókis tekstil” unitar kárxanasında 20 dan aslam mayıplıǵı bolǵan insanlar jumıs penen támiyinlengen. Parshagúl apanıń aytıwınsha, bul jumıs penen shuǵıllanıwdan onıń tiykarǵı maqseti dáramat alıw emes.
– Biz óz ónimimizdi satıwdan alǵan dáramatımızdıń bir bólegin turaq jaylardı ońlaw, mayıplar ushın kerekli úskene, dári-dármaq satıp alıw hám olardıń mashqalaların sheshiwge jumsaymız. Ózim de mayıp bolǵanım ushın olardıń mashqalaların júdá jaqsı túsinemen, – deydi isbilermen.

Qızǵın sáwbet dawamında deputat tárepinen Parshagúl apanıń insanıylıq biznesi hámmege úlgi ekenligi atap ótilip, jumıs sheńberindegi huqıqıy maǵlıwmatlar berip ótildi. Sonday-aq, olardıń mashqalaları hám múrájatları tıńlandı.

Kúnniń ekinshi yarımında jumısshı topar “Inklyuziv tálimnen- inklyuziv jámiyetke qaray” joybarı sheńberinde Respublika Joqarı oqıw orınlarında alıp barılıp atırǵan ilajlar menen jaqınnan tanısıw maqsetinde, Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde boldı.
Úyreniw jumısları dawamında oqıw ornındaǵı mayıplıǵı bolǵan student- jaslar oqıtılatuǵın bilimlendiriw mákemeleriniń zárúr ádebiyatlar, metodikalıq qollanbalar, oqıtıw ushın inklyuziv bilimlendiriw sistemasınıń shólkemlestirilgenligi, bilimlendiriw mákemesiniń arnawlı úskeneler (kóteriw qurılması, pandus, tutqısh hám basqalar), sonday-aq, tiyisli kadrlar (arnawlı pedagog, ruwxıy-pedagogikalıq baqlaw boyınsha qánigeler) menen támiyinlengenligi úyrenildi. Deputat universitette bilim alıp atırǵan mayıplıǵı bolǵan student-jaslar menen ushırasıp, mayıplıǵı bolǵan shaxslarǵa ajıratılǵan 85 túrli imkaniyat hám jeńillikler boyınsha maǵlıwmatlar berip ótti. Sonday-aq, joqarı oqıw ornı jataqxanasında bilim alıp atırǵan student-jaslardıń jaǵdayınan xabar aldı.

Sociallıq qorǵawǵa mútáj puqaralardı hár tárepleme qollap-quwatlaw, olardıń turmıs tárizin jaqsılaw, jámiyette óz ornın tabıwı baǵdarındaǵı ilajlardı bunnan bılay da jetilistiriw maqsetinde deputat Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń orınbasarı Rustam Saparbaev penen ushırastı.
Ushırasıwda sońǵı jıllarda mámleketimizde mayıplıqtı belgilewdiń sociallıq modeline basqıshpa-basqısh ótiw, barlıq puqaralar, sonıń ishinde, mayıplıǵı bolǵan shaxslar ushın inklyuziv jámiyet qurıw boyınsha izshil xáreketler baslanǵanı atap ótildi.
Qızǵın sáwbet dawamında Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Baslıǵınıń orınbasarı R.Saparbaev tárepinen islep shıǵılǵan “Barlıq jańa tuwılǵan balalar ushın balalar depozitin ashıw boyınsha” joybar dodalandı. Deputat J.Jumaevtıń atap ótiwinshe, bul joybar bala erjetkeninde shaxs sıpatında qáliplesiw, qábiletin rawajlandırıw ushın erkin finanslıq resurslarǵa iye bolıwın támiyinlewge xızmet etedi. Óz gezeginde, mámleketten járdem qarjıların talap etiw hám sociallıq járdemge baǵınıshlılıq sezimi azayadı.

Sonday-aq, deputat Ózbekstan mayıplar associaciyası Qaraqalpaqstan Respublikası bóliminiń baslıǵı Jabbar Narbaev penen birgelikte, aymaqtıń bir qatar sociallıq hám mádeniy miyras obektleri, awqatlanıw, sawda orayları hám avtostanciyalarda mayıplıǵı bolǵan shaxslar ushın tosqınlıqsız ortalıq sharayatları jaratılǵanlıǵı boyınsha jámiyetlik monitoring ótkerildi. Úyreniw dawamında anıqlanǵan kemshilikler boyınsha juwapkerlerge kórsetpeler berildi.

– Qaǵıydaǵa muwapıq, imaratlardıń avtomobil turıw orınlarında mayıplıǵı bolǵan shaxslar ushın óz aldına orın shólkemlestiriliwi kerek. Bunnan basqa, imaratlarǵa kiriw bólimlerinde panduslardıń biyikligi qala qurılısı normaları hám qaǵıydaları (ShNQ 2.07.02-22) talapları dárejesinde orınlanıwı zárúr. Sonday-aq, belgilengen noqatlarǵa baǵdarlawshı belgiler hám taktil qaplamalar ornatılıwı, qabıllaw, dizimnen ótkeriw hám xızmet kórsetiw punktleri mayıplıq arbashalarında háreketleniwshi shaxslar ushın beyimlestiriliwi májbúriy, – deydi Ózbekstan mayıplar associaciyası Qaraqalpaqstan Respublikası bóliminiń baslıǵı Jabbar Narbaev.

Bul boyınsha qurılıs tarawınıń juwapkerleri, tarawǵa baylanıslı shólkemlerdiń basshıları qatań eskertildi. Jol qoyılǵan kemshiliklerdi tez múddetlerde saplastırıw, belgi hám kórsetkishler ornatıw boyınsha usınıslar berildi.

Ushırasıw dawamında júzege kelip atırǵan mashqala hám kemshilikler hár tárepleme dodalanıp, onıń sheshimi boyınsha baǵdarlamalıq rejeler islep shıǵıldı.

“Inklyuziv jámiyetke qaray” joybarı mayıplıǵı bolǵan shaxslarǵa erkin turmıs keshiriwge, óz ornın tabıwǵa hám jámiyettiń belsendi aǵzası bolıwǵa járdem beredi. Bul tek ǵana ayırım shaxslar emes, al pútkil jámiyet ushın úlken jetiskenlik bolıp esaplanadı.

Qaraqalpaqstan xabar agentligi