Turaqlı rawajlanıwda bilimlendiriwdiń sapası úlken áhmiyetke iye. Makroekonomikalıq hám aymaqlıq izertlewler institutı (MAII) tárepinen ótkerilgen izertlewde bilimlendiriw sapasındaǵı mashqalalar anıqlandı.
Izertlewde Ózbekstanda «PISA-2022» sorawı arqalı alınǵan nátiyjelerden paydalanılǵan. Soraw mámlekettiń hár qıylı aymaqları boyınsha 15 jasar oqıwshılardıń juwapların jámlegen bolıp, onıń tiykarında jaratılǵan maǵlıwmatlar bazası 202 mektep hám 7293 oqıwshını qamtıp aladı. Úy-xojalıqları shańaraqtıń sociallıq-ekonomikalıq kelip shıǵıwına qarap ósiw tártibinde bólgende, joqarı onlıqta jaylasqan shańaraqlardıń perzentleri tómengi onlıqtaǵı shańaraqlardıń perzentlerine qaraǵanda joqarı nátiyje kórsetti.
Sonıń ishinde, matematikadan 43,7 ball, oqıw páninen 39,8 ball, tábiyǵıy pánlerden bolsa 36,7 ball ayırmashılıq bar. Sociallıq-ekonomikalıq jaǵday indeksiniń 1 birlikke jaqsılanıwı nátiyjelerdi matematikalıq pánlerden 9,5 ballǵa, oqıw páninen 9,2 ballǵa, tábiyǵıy pánlerden bolsa 7,9 ballǵa kóteredi.
Izertlewge bola, úyge tapsırmalardı orınlamaytuǵın oqıwshılar arasında sociallıq-ekonomikalıq kelip shıǵıwına tiykarınan ózgeshelikler bar. Úy tapsırmasın orınlamaytuǵın oqıwshılar sociallıq-ekonomikalıq kelip shıǵıwı boyınsha tómengi onlıqtaǵı shańaraqlar perzentleriniń 6,7 procentin, joqarı onlıqtaǵı shańaraqlar perzentleriniń bolsa 3,3 procentin quraǵan.
Oqıw háptesi dawamında aylıq esabınan miynet etetuǵın 15 jastaǵı oqıwshılar sociallıq-ekonomikalıq kelip shıǵıwına bola, tómengi onlıqta jaylasqan shańaraqlar perzentleriniń shama menen hár úshewinen birewin quraydı. Úy tapsırmaların orınlamaw PISA nátiyjelerin ortasha 16 ballǵa, miynet haqı esabınan miynet etiw bolsa 37 ballǵa tómenletetuǵını anıqlandı.
Sabaqtan aldın azanǵı awqattı jemeytuǵın oqıwshılar sanı da sociallıq-ekonomikalıq jaǵdayǵa baylanıslı. Oqıw háptesi dawamında sabaqtan aldın azanǵı awqattı jemeytuǵın oqıwshılar sociallıq-ekonomikalıq kelip shıǵıwı boyınsha tómengi onlıqta jaylasqan shańaraqlar perzentleriniń 13,6 procentin, joqarı onlıqta jaylasqan shańaraqlar perzentleriniń bolsa 9,5 procentin quraydı. Bul jaǵday PISA nátiyjelerin ortasha 20 ballǵa azaytatuǵını anıqlandı. Onda kámbaǵal shańaraqlardıń perzentleri joqarı dáramatlı shańaraqlardıń perzentlerine qaraǵanda 34 ball az nátiyje kórsetken.
MAII qánigeleri tárepinen bilimlendiriwdegi ayırmashılıqtı qısqartıw boyınsha mámleketlik bilimlendiriw nızamshılıǵında maqsetli kórsetkishlerdi xalıqaralıq test nátiyjelerine tiykarlanıp anıqlaw hám sociallıq toparlar kesiminde belgilew usınıs etilmekte. Sonday-aq, sociallıq qorǵawǵa mútáj shańaraqlar jasaytuǵın barlıq aymaqlarda biypul túslik hám azanǵı awqatlanıw sistemasın engiziw maqsetke muwapıq. MAII esap-sanaqlarına bola, mekteplerde biypul túslik engiziliwi qatnastı 8 procentke arttırıw imkaniyatın beredi.

N.Ziyodullaeva tayarladı, ÓzA