Elimizde korrupciyaǵa qarsı gúresiw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan birine aylandı. Mámleketimiz basshısı bolsa, bul illetke qarsı mawasasız gúresiw, huqıqbuzarlıqlardıń aldın alıw jáne mámleketlik uyımlardıń jumısında ashıq-aydınlıqtı támiyinlewdi tiykarǵı wazıypa sıpatında belgilep berdi.
Bul baǵdardaǵı áhmiyetli huqıqıy tiykarlardan biri – «Korrupciyaǵa qarsı gúresiw haqqında»ǵı nızamnıń qabıl etiliwi boldı. Bul hújjet korrupciya túsinigine anıq táriyip berip, oǵan qarsı sistemalı gúresiwdiń bekkem tiykarın jarattı. Nızamǵa bola, shaxstıń óziniń xızmet dárejesinen jeke yamasa basqalardıń mápi jolında nızamǵa qayshı túrde materiallıq yamasa materiallıq emes payda alıwı korrupciya sıpatında bahalanadı. Ápiwayı til menen aytqanda, bul – para alıw-beriw, tanıs-bilislik hám lawazımınan jeke máp jolında paydalanıw jaǵdayları bolıp esaplanadı.
Sońǵı jılları sud sistemasında korrupciyanıń aldın alıw hám oǵan qarsı gúresiw baǵdarında basqıshpa-basqısh hám kompleksli ilajlar ámelge asırılmaqta. Atap aytqanda, Joqarǵı sud baslıǵı B.Islamovtıń basshılıǵında sudlardıń jumısında ashıq-aydınlıqtı kúsheytiw, múrájatlar menen islesiw sistemasın jetilistiriw hám jámiyetlik qadaǵalawdı keńeytiwge ayrıqsha itibar qaratılmaqta.
Búgingi kúni puqaralar ushın sud sistemasında korrupciya jaǵdaylarına dus kelgen jaǵdayda operativ múrájat etiw imkaniyatları jaratılǵan. Isenim telefonı, telegram-bot hám rásmiy veb-sayt arqalı múrájat jiberiw múmkin. Eń áhmiyetlisi, múrájat etken shaxstıń sır saqlanıwı hám múrájat belgilengen tártipte kórip shıǵılıwı nızam menen kepillengen.
Sud sistemasında hadallıq ortalıǵın bekkemlew maqsetinde Joqarǵı sud Prezidiumınıń qararı menen para usınıs etilgeni haqqında xabar beriw hám onı kórip shıǵıw tártibi de engizildi. Bul bolsa sudyalar hám sud xızmetkerleri jumısında ashıq-aydınlıq standartların jáne de kúsheytiwge xızmet etpekte.
2024-jıl 27-dekabrde qabıl etilgen “Sudlarda korrupciyaǵa qarsı gúresiw sistemasın bunnan bılay da jedellestiriw ilajları haqqında”ǵı buyrıq bolsa, tarawda jańa basqıshtı baslap berdi. Bul hújjet penen korrupciyaǵa qarsı siyasat, mápler soqlıǵısıwın basqarıw, qáwip-qáterlerdi bahalaw, mámleketlik satıp alıwlardıń ashıq-aydınlıǵın támiyinlew hám múrájatlardı qabıl etiw tártibin qamtıp alǵan bir qatar áhmiyetli ishki hújjetler tastıyıqlandı.
Sonday-aq, sudyalar hám sud xızmetkerleriniń huqıqıy sanası hám juwapkershiligin arttırıw maqsetinde, korrupciyaǵa qarsı gúresiw boyınsha arnawlı oqıw baǵdarlamaları jolǵa qoyılǵan. Ámelde hár qıylı temalarda lekciya hám seminarlar turaqlı ótkerilip kelinbekte.
Juwmaqlastırıp aytqanda, sud sistemasında korrupciyaǵa qarsı gúresiw tek ǵana jaza sharaları menen sheklenip qalmaǵan. Búgin bul process profilaktika, ashıq-aydınlıq, sanlastırıw hám institucionallıq qadaǵalaw mexanizmleri arqalı kompleksli túrde jolǵa qoyılǵan. Bul bolsa, óz gezeginde, ádil sudlawǵa bolǵan isenimdi bekkemlewge xızmet etpekte.

Janat Aymaganbetova,
Qaraqalpaqstan Respublikası Hákimshilik sud sudyası.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi