Muqaddes Ramazan ayında oraza tutqan musılmanlar tań azannan quyash batqansha awqat hám ishimlikten, sonday-aq, shegiwden pútkilley tıyıladı. Bul dáwir ibadat, shańaraqlıq ushırasıwlar hám dasturxan átirapındaǵı qızıqlı sáwbetler ayı bolıp, insanǵa ruwxıy hám sociallıq payda keltiredi. Biraq, Jáhán densawlıqtı saqlaw shólkemi Ramazan orazasın tutıwda densawlıq penen baylanıslı ayırım máselelerge de itibar qaratıwdı usınıs etedi.
Oǵan bola, qantlı diabet penen awırǵanlar, hámiledar hayallar hám sozılmalı keselligi bar shaxslar oraza tutıw máselesinde shıpaker menen másláhátlesiwi zárúr. Jámáát namazları hám usı sıyaqlı jıyınlardaǵı tıǵız baylanıs dem alıw jolları infekciyalarınıń tarqalıw qáwpin arttırıwı múmkin. Bunday jaǵdaylarda ápiwayı sanitariyalıq qaǵıydalarǵa ámel etiw arqalı densawlıqtı saqlaw múmkin.
Qantlı diabet hám Ramazan
Qantlı diabet Shıǵıs Jer astı teńizi regionında eń kóp tarqalǵan keselliklerden biri bolıp esaplanadi. Máselen, Egipette 9 millionnan aslam adam diabet penen jasaydı hám salamat emes turmıs tárizi sebepli bul kórsetkish óspekte.
Qánigeler diabetke shalınǵanlarǵa Ramazan ayında shıpaker menen másláhátlesip, qáwipsiz oraza rejesin dúziwdi usınıs etedi. Qandaǵı qant muǵdarın turaqlı ólshew, iftarlıq waqtında salamat awqatlanıw, qant hám maydı sheklew, jeterli muǵdarda suw ishiw hám jeńil fizikalıq shınıǵıwlar menen shekleniw kerek boladı.
Infekciyasız Ramazan
Bıyıl Ramazan gripp máwsimine tuwra kelmekte. Sonıń ushın jótel hám túshkirgende awızdı shıǵanaq penen jabıw, qollardı tez-tez juwıw, nawqas halda ǵalabalıq orınlarǵa barmaw hám shıpaker usınıs etken dárilerdi qabıl etiw zárúr.
Kekseler, hámiledar hayallar hám immuniteti tómen shaxslar joqarı qáwip toparına kiredi. Emleniw, jeke gigiena hám medicinalıq másláhátlerge ámel etiw Ramazandı qáwipsiz ótkeriwge járdem beredi. Qıs máwsiminde suw ishiwdi qadaǵalaw hám jeterli muǵdarda suyıqlıq qabıl etiw de áhmiyetli.
Hámiledarlıq hám oraza
Hámiledar hám emiziwli hayallar oraza tutıw máselesin shıpaker menen másláhátlesken halda sheshiwi lazım. Denisaw hayallar ádette orazanı asqınıwsız tutıwı múmkin, biraq awqatlanıw teń salmaqlı bolıwı shárt.
Iftar hám sáhárde uglevodlar, belok, vitamin hám minerallarǵa bay ónimlerdi qabıl etiw, kóbirek miywe-ovoщ jew, suwsızlanıwdıń aldın alıw talap etiledi. Hámile háreketiniń azayıwı, kúshli qusıw yamasa esinen tanıp qalıw sıyaqlı jaǵdaylarda dárhal shıpakerge xabarlasıw kerek.
Salamat awqatlanıw qaǵıydaları
Qánigeler awızdı qurma menen ashıwdı usınıs etedi – ol talshıqqa bay derek esaplanadı. Kúnine keminde 10 stakan suw ishiw, sorpa, ǵarbız hám kók shópli salatlar sıyaqlı suyıqlıqqa bay taǵamlardı tańlaw paydalı.
Quwırılǵan hám qayta islengen maylı ónimlerden saqlanıw, tolıq dánli ónimler hám pisirilgen yamasa grilde tayarlanǵan góshti abzal kóriw kerek. Awqattı asıqpay jew artıqsha jewdiń aldın aladı. Sáhárlik jeńil, biraq toyımlı bolıwı ásirese kekseler, jas óspirimler hám hámiledarlar ushın áhmiyetli.
Temekisiz Ramazan
Bul ay shegiwdi taslaw ushın qolaylı pursat esaplanadı. Dúnyada 1,3 milliard temeki tutınıwshılarınıń 80 procentten aslamı tómen hám orta dáramatlı mámleketlerde jasaydı. Qánigeler bul ayda temeki hám nikotin ónimlerinen pútkilley waz keshiwge shaqırmaqta.
Shegiwdi taslaǵan adamda 5 jıl ishinde insult qáwpi shegiwshi emes adam dárejesine túsedi. Sonıń ushın, Ramazan salamat turmısqa qádem qoyıw imkaniyatın ańlatadı.
Ruwxıy salamatlıq: tilekleslik hám ǵamxorlıq
Ramazan – jámiyette awızbirshilikti bekkemlew ayı. Qayırqomlıq jumıslarında volontyor sıpatında qatnasıw, jaqınları menen qızǵın pikirlesiw hám járdemge mútájlerge járdem beriw ruwxıy turaqlılıqtı arttıradı.
Sonıń menen birge, óz salamatlıǵıńızǵa da itibar beriń. Stressti azaytıw, zıyanlı ádetlerdi qısqartıw hám anıq maqset qoyıp, olarǵa basqıshpa-basqısh erisiw salamat turmıs tárizin qáliplestiredi.

Qaraqalpaqstan xabar agentligi