AQSh Prezidenti basshılıǵında ótkerilgen Tınıshlıq keńesiniń birinshi májilisinde shıǵıp sóylegen Donald Tramp keń kólemli globallıq máselelerge tolıq toqtap ótti. Atap aytqanda, Gaza sektorındaǵı kelispewshilikti tınısh jol menen sheshiw, Iran menen sóylesiw hám xalıqaralıq qatnasıqlarǵa itibar berdi.
Tramp bul keńesti óz administraciyasınıń eń úlken jetiskenliklerinen biri, sonday-aq, dúnya júzi boylap bir neshe qurallı kelispewshilikti saplastırıw quralı, dep járiyaladı.
Amerika basshısı turaqlı diplomatiya hám kóplegen mámleketlerdiń háreketi sebepli Gazadaǵı urıs tamam bolǵanın atap ótti. Onıń aytıwınsha, HAMAS qural-jaraqlardı tapsırıw hám kelisim shártlerin orınlawǵa wáde bergen.
Prezident topar moynındaǵı minnetlemeni orınlaytuǵınına isenim bildirdi hám keri jaǵday kúshli juwapqa ushıraytuǵının qosımsha etti.
AQSh jetekshisi Iran menen tınıshlıq sóylesiwi de oǵada áhmiyetli ekenin atap ótti.
– Nátiyjeli sóylesiw alıp barılmaqta, – dedi ol. – Vashington Tegeran menen “mazmunlı kelisimge” erisiwi kerek. Kerisinshe jaǵdayda “jaman aqıbet” kelip shıǵadı. Sóylesiwler dawam etpekte, 10 kún ishinde kelisimge erise alamız ba yamasa joq pa, anıq boladı. Iran yadro quralına iye bola almaydı, Qurama Shtatlar bunı júdá anıq túrde bildirdi.
Aq úy basshısı tilge alǵan áhmiyetli jetiskenliklerden jáne biri Ázerbayjan hám Armeniya kelispewshiliginiń sheshilgeni bolıp esaplanadı. Atap ótiliwinshe, kelispewshilik 30 jıl dawam etkenine qaramastan, “hámme nárse sheshilgen”.
Prezident bul processte qatnasqanı ushın hár eki tárepke minnetdarshılıq bildirip, “Eki oǵada áhmiyetli mámleket arasında tınıshlıq bar hám men onı hesh qashan umıtpayman”, dep atap ótti.
Tramp ayırım Evropa mámleketleriniń sınǵa alıwına qaramastan, Vengriya Bas ministri Viktor Orbandı “tolıq hám gúmansız” qollap-quwatlaytuǵının bildirdi. Onıń aytıwınsha, Orban basqa mámleketlerdiń siyasatınan ajıralıp turatuǵın, “migraciya boyınsha ájayıp jumıs” islegen.
Amerika basshısı Gazanı tiklew ushın teńsiz finanslıq investiciya kirgiziletuǵının járiyaladı.
– Toǵız mámleket jámi 7 milliard dollardan aslam qarjı ajırattı, – dedi Tramp. – AQSh bul processti qollap-quwatlaw ushın Tınıshlıq keńesine 10 milliard dollar ótkeredi.
Sonday-aq, ol Indoneziya, Maroko, Albaniya, Kosovo, Qazaqstan, Egipet hám Iordaniya sektorda qáliplestiriletuǵın Xalıqaralıq turaqlastırıw kúshlerine ásker hám policiya jiberiwi, Palestina policiyasın oqıtıwda járdem beretuǵının da atap ótti.

S.Rahimov, ÓzA