Múnásibet

Prezident Shavkat Mirziyoevtiń basshılıǵında 21-oktyabr kúni mámleketlik basqarıw, ekonomika tarmaqları hám aymaqlarda jasalma intellekt (JI) texnologiyaların jedel engiziw máselelerine baǵıshlanǵan videoselektor májilisi bolıp ótti. Bul májilis mámleketimizde sanlı transformaciya processlerin jańa basqıshqa alıp shıǵıwda úlken áhmiyetke iye boldı.
Búgingi kúnde jasalma intellekt texnologiyaları ekonomikadan baslap, bilimlendiriw, medicina, awıl xojalıǵı hám basqarıw sistemalarına shekem tereń kirip barmaqta. Analitikalıq maǵlıwmatlarǵa bola, 2030-jılǵa barıp dúnya ekonomikasında jasalma intellekttiń úlesi 20 trillion dollardan artıwı kútilmekte. Prezidentimizdiń atap ótkenindey, “kim bul processte qattı izlenip, anıq nátiyjege erisse, bir qádem aldında júrse, shek sonıki boladı.
Sońǵı jılları mámleketimizde JI tarawın rawajlandırıw boyınsha áhmiyetli qádemler qoyıldı. 2030-jılǵa shekem mólsherlengen Jasalma intellektti rawajlandırıw strategiyası qabıl etildi, Sanlastırıw ministrligi janında arnawlı oray shólkemlestirildi. Nátiyjede, bir jıl ishinde Ózbekstan xalıqaralıq indekste 17 tekshe joqarılap, Oraylıq Aziyada birinshi orındı iyeledi. Sonday-aq, barlıq ministrlikler hám uyımlarda sanlastırıw hám jasalma intellekt boyınsha juwapker lawazımlar engizilmekte. Kelesi jıldan tarawdıń rawajlanıw dárejesin bahalaytuǵın reyting sisteması iske qosıladı. Sırt elli ekspertler Ózbekstannıń JI tarawındaǵı potencialın 10 milliard dollar dep bahalamaqta. Bul imkaniyattı júzege shıǵarıw ushın infrastruktura, ashıq maǵlıwmatlar hám kadrlar tayarlawǵa úlken itibar qaratılmaqta.
Bıyıl 16 zamanagóy superkompyuter satıp alıw ushın 50 million dollar ajıratıldı, kelesi jılı bul qarjı eki esege arttırıladı. Sonıń menen birge, Qaraqalpaqstanda jeńilletilgen investiciya rejimi engizilip, JI infrastrukturasına 100 million dollardan aslam investiciya kirgizgen investorlarǵa qolaylı sharayatlar jaratıladı. Jasalma intellekttiń nátiyjeli islewi ushın maǵlıwmatlardıń oraylasqan tárizde saqlanıwı úlken áhmiyetke iye. Usı maqsette ministrlikler hám uyımlardıń maǵlıwmatlar bazasın birden-bir “Data-markaz”ǵa ótkeriw rejelestirilgen.
Prezidenttiń atap ótkenindey, JI baǵdarlamaları “ózbek tilin tolıq túsiniwi” zárúr. Sonlıqtan, “Ózbek tili korpusı”n jaratıw, milliy til hám mádeniyattı sanlastırıw boyınsha jumıslar baslanadı.
Kelesi oqıw jılınan “Informatika” páni baǵdarlamasına jasalma intellektke baylanıslı temalar kirgiziledi. Bul baǵdarda Massachusets texnologiyalar institutı menen birgelikte arnawlı sabaqlıq islep shıǵıladı.
Jaslardıń baslamaların xoshametlew maqsetinde “Bir million jasalma intellekt jetekshisi” joybarı keńeytiledi hám “Jasalma intellekt tarawındaǵı eń jaqsı startap” tańlawı shólkemlestiriledi. Tańlaw jeńimpazları ushın 1 million dollarlıq sıylıq qorı belgilengen.
Qısqasha aytqanda, Ózbekstanda jasalma intellekt tarawın rawajlandırıw mámleket ekonomikası, bilimlendiriw sisteması hám ilimiy potencialın jańa basqıshqa alıp shıǵıwı sózsiz. Mámleket basshısınıń baslamaları hám ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli reformalar nátiyjesinde mámleketimiz dúnya JI kartasında múnásip orın iyelewi kútilmekte.

Guljan Xalmuratova,
Oliy Majlis Nızamshılıq palatası deputatı, ÓzLiDeP frakciyası aǵzası.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi