Házir turmısımızda “depressiya” hám “stress” túsinikleri kópshilik tilde ápiwayı jaǵdaylardı bildiriw ushın qollanılıp kelinbekte. Imtixannan jıǵılıw, rejelestirilgen jumıstıń keshigiwi yamasa jaqın adam menen jánjel – bulardıń hámmesi kóbinese “depressiyadaman” yamasa “stresstemen” sıyaqlı sózler menen túsindiriledi. Biraq, psixologiya páninde bul atamalar anıq ólshemlerge tiykarlanǵan túsinikler bolıp, olardı hár qanday emociyalıq túskinlikke túsiw menen teńlestiriw durıs emes.

Negizinde depressiya tek ǵana keypiyat buzılıwı emes, ol ruwxıy salamatlıqqa baylanıslı kesellik bolıp, quwanısh seziminiń joǵalıwına sebep boladı. Sonıń menen birge, turaqlı keypiyatı túsip, uyqı hám ishteydiń buzılıwı, ózin qádirsiz seziniw, óz janına qastıyanlıq etiw haqqındaǵı oylar sıyaqlı belgileri boladı. Bul simptomlar keminde 2 hápte dawam etedi hám insannıń sociallıq, kásiplik turmısına sezilerli dárejede unamsız tásir etedi. Stress bolsa organizmniń sırtqı hám ishki basımlarǵa juwap beretuǵin tábiyiy psixologiyalıq jaǵdayı.
Sociallıq tarmaqlardıń ǵalabalasıwı menen adamlar ózleriniń ruwxıy jaǵdayın kópshilikke kóbirek úlesetuǵın boldı. Házirgi kúnde ruwxiy keshirmelerdi hámmeniń kóz aldında kórsetiw trendke aylanǵanı sebepli, ayırımlar hár qanday emocional jaǵdaydı birden “klinikalıq diagnoz” dep ataytuǵın bolıp qaldı. Kópshilik házirshe psixologiyalıq jaǵdaylar hám kesellikler arasındaǵı parqın túsinbeydi. Olar ózlerin sharshaǵan yamasa túńilgen jaǵdayda sezgen soń, óz-ózine depressiya diagnozın qoyadı. Aldınǵı áwladlarda ruwxıy jaǵday haqqında sóylew jabıq temalar qatarına kiretuǵın edi. Endi adamlar sezimleri haqqında ashıq aytıwdı baslaǵan. Bul bir tárepten unamlı jaǵday bolsa da, nadurıs diagnoz qoyıw jaǵdayları kóbeygen.
Turmıstaǵı sátsizlikler, waqtınshalıq keypiyat buzılıwı yamasa áwmetsizlikler depressiya emes. Hár bir insan ómiriniń túrli dáwirinde mashqalalar, túskinlik hám hátteki jalǵızlıqtı basınan keshiredi. Bul jaǵdaylar kóbinese waqtınsha bolıp, salamat psixikaǵa iye shaxs bulardı jeńip ótiwge uqıplı. Psixologiya bul jaǵdaylardı “beyimlesiw dáwiri”, “ótkinshi emocional reakciya”, “reaktiv depressiya” sıyaqlı atamalar menen túsindiredi. Sonıń ushın hár qanday sezimdi kesellik sıpatında kóriw – nadurıs qatnas.
Házirgi waqıtta bolsa sociallıq tarmaqlarda óz ómirinde júz berip atırǵan waqıyalardı jazılıwshılarına aytıp beriw dástúrge aylanǵan. Insanlarda tilekleslik tuyǵısı kúshli bolǵanı sebepli bunday videolar kóplegen túsinikler hám kóriwler sanına iye boladı. Bunday ortasha jaǵdaydaǵı keypiyatsızlıqtı kúshli emocional túskinlik dep táriyiplew hám ózin soǵan isendiriw haqıyqatında da depressiyaǵa alıp keliwi múmkin. Ruwxıy túskinlik hám áwmetsizlik jaǵdayları hár bir insan ómirinde júz beretuǵın tábiyǵıy process. Bul jaǵdaylardıń aldın alıw emes, al jáne de qıyınlastırıw iri onkologiyalıq keselliklerge de sebep boladı.
Hár bir insan óz emociyanallıq jaǵdayın durıs ataw, túsiniw hám onı basqarıwdı úyreniwi kerek. Insan ózinde ruwxıy mashqalalar bar ekenligin tán alsa, bul jaman emes. Biraq hár bir jaǵdaydı ruwxıy kesellik sıpatında talqılaw artıqsha táshwishke sebep boladı.
Búgingi kúnde ruwxıy salamatlıq haqqında ashıq aytıw – jámiyette unamlı ózgerislerdiń belgisi. Biraq “depressiya” hám “stress” atamaların jeńil-jelpi qollanıw, olardıń tiykarǵı mánisin sóndiriwge, ruwxıy mashqalalardıń itibardan shette qalıwına yamasa nadurıs emleniwine sebep boladı. Hár bir insan óz sezimlerin tán alıw, túsiniw hám basqarıwdı úyreniwi kerek. Bul tek ǵana depressiyanıń aldın alıwǵka emes, al turmıs sapasın sezilerli dárejede jaqsılawǵa da xızmet etedi.

Dildora DWSMATOVA.
ÓzA