Hár bir jámiyet rawajlanıwınıń tiykarǵı ólshemi – bul ádillik. Ádillik qanshelli dárejede támiyinlense, xalıqtıń mámleketke isenimi sonshelli bekkem boladı. Solay eken, sud sistemasınıń nátiyjeliligi – mámlekettiń júzi, onıń rawajlanıwǵa umtılıwı, xalıq máplerine qay dárejede xızmet etip atırǵanınan dárek beredi.

2025-jıl 21-avgust kúni qabıl etilgen Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń “Sudlardıń jumısına jasalma intellekt texnologiyaların engiziw arqalı ádil sudlawǵa erisiw dárejesin arttırıw hám sud sistemasınıń materiallıq-texnikalıq támiynatın jaqsılawǵa baylanıslı qosımsha ilajlar haqqında”ǵı Pármanı mámleketimiz sud sistemasınıń rawajlanıwında jańa tariyxıy basqıshtı baslap berdi. Bul hújjet tek ǵana ádil sudlawdı támiyinlewde emes, al puqaralar hám isbilermenlik subektleri ushın qolaylı sharayatlar jaratıwda da úlken áhmiyetke iye.
Házirgi zamanda sud sistemasın sanlastırıw – tek ǵana texnikalıq reforma emes, al jámiyette ádillik hám nızamlılıqtı bekkemlewdiń tiykarǵı shárti sıpatında qaralmaqta. Párman – mine, usı isenimdi bekkemleytuǵın, sud sistemasın jańa basqıshqa alıp shıǵatuǵın tariyxıy hújjet sıpatında bahalanıwı múmkin.
Pármanda belgilengen “Sanlı sud” koncepciyası sud islerin qaǵazpazlıqtan azat etip, barlıq processlerdi elektron túrge ótkeriwdi názerde tutadı. Kóz aldıńızǵa keltiriń, endi puqara úyinen shıqpastan sud hújjetleri menen tanısıwı, sud qárejetlerin esaplawı, hátteki, arzasınıń qaysı sudqa tiyisli ekenligin de bilip aladı.
Sud processlerine jasalma intellektti engiziw – tek ǵana texnikalıq innovaciya emes, al, insan huqıqların qorǵawdıń jańa usılı. Sebebi, “aqıllı baǵdarlamalar” qátelik itimalın azaytıp, ashıq-aydınlıqtı támiyinleydi hám puqaralardıń isenimin arttıradı.
Hújjette sudyalar hám xızmetkerlerdiń sociallıq qorǵalıwına ayrıqsha itibar qaratılǵan. Sebebi, sudyanıń erkinligi hám ádil qarar qabıl etiwi onıń miynet sharayatı hám kepillikleri menen tıǵız baylanıslı.
Ózbekstan sud sistemasında jańa tariyx baslandı. Jasalma intellekt hám sanlastırıw arqalı sudlar xalıqqa jáne de jaqınlasıp, ádillik jáne de ashıq hám isenimli tárizde támiyinlenedi.

Xamra BERDIKLICHEV,
Qaraqalpaqstan Respublikası sudınıń sudyası.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi.