Jaslar mámleketimiz keleshegi, rawajlanıw hám reformalardıń tiykarǵı háreketlendiriwshi kúshi esaplanadı. Olar huqıqıy bilimli, nızamlardı durıs túsinetuǵın hám óz huqıqların qorǵay alatuǵın shaxs sıpatında tárbiyalanıwı jámiyettiń rawajlanıwı ushın úlken áhmiyetke iye.

Sonlıqtan elimizde jaslar menen huqıqıy mazmundaǵı ashıq sóylesiwler, ushırasıw hám dógerek sáwbetlerin ótkeriwge ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Mine, usınday ilajlar arqalı jaslar huqıq qorǵaw tarawında ámelge asırılıp atırǵan jańalıqlar menen jaqınnan tanısıw, huqıqıy sawatlılıǵın arttırıw imkaniyatına iye bolmaqta.

Taxtakópir rayonı hákimligi májilisler zalında «Sudya hám jaslar ushırasıwı» bolıp ótti.
Ilajda Nókis rayonlar aralıq hákimshilik sudınıń sudyası A.Saliev hám Jınayat isleri boyınsha Taqıyatas rayonlıq sudınıń tergew sudyası F.Ibragimov jaslar menen jaqınnan pikirlesti.
Ushırasıw dawamında sudyalar Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń 2025-jıl 3-yanvardaǵı «2025-jılda respublika máhállelerinde qáwipsiz ortalıqtı jaratıw hám huqıqbuzarlıqlardıń erte aldın alıw sistemasınıń nátiyjeliligin bunnan bılay da arttırıw boyınsha ilajlar haqqında»ǵı qararı, 2025-jıl 11-marttaǵı «Xalıqqa sud dodalawlarında aralıqtan turıp qatnasıw ushın qolaylı sharayatlar jaratılıwı múnásibeti menen Ózbekstan Respublikasınıń ayırım nızam hújjetlerine ózgerisler hám qosımshalar kirgiziw haqqında»ǵı nızamı, sonday-aq, 21-avgusttaǵı Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń «Sudlardıń jumısına jasalma intellekt texnologiyaların engiziw arqalı ádil sudlawǵa erisiw dárejesin arttırıw hám sud sistemasınıń materiallıq-texnikalıq támiynatın jaqsılawǵa baylanıslı qosımsha ilajlar haqqında»ǵı PP-140-sanlı Pármanınıń áhmiyetin jaslarǵa tereń túsindirildi.
Ilajda tergew sudyası F.Ibragimov tárepinen qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám ekologiyalıq huqıqbuzarlıqlarǵa jol qoymaw máseleleri de ayrıqsha atap ótildi. Ózbekstan Respublikasınıń Jınayat kodeksi hám de Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodeksinde belgilengen juwapkershilik ilajları mısallar menen túsindirildi.
Atap aytqanda, Jınayat kodeksiniń tiyisli statyalarına bola, tábiyatqa úlken zıyan jetkeriw, nızamsız ań awlaw, nızamsız terek kesiw, shıǵındılardı belgilenbegen orınlarǵa taslaw yamasa atmosferaǵa normadan artıq zıyanlı zatlar shıǵarıw jaǵdaylarında iri muǵdardaǵı járiyma, belgili bir múddetke miynet etiw huqıqınan ayırıw yamasa erkinen ayırıw jazası belgilengen. Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodekste bolsa tábiyatqa zıyan jetkeriwdiń jeńil jaǵdayları ushın hákimshilik járiymalar, nızambuzıwshılıq aqıbetlerin saplastırıw minnetlemesi hám basqa da tásir ilajları názerde tutılǵan.
Qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw – hár bir puqaranıń minneti bolıp, nızam buzılǵan jaǵdayda jaza tayın ekenligi atap ótildi.
Ilaj dawamında jaslar sud sistemasınıń jumısı, huqıqıy processler hám jańa reformalarǵa baylanıslı sorawlarına juwap alıw imkaniyatına iye boldı. Ushırasıw tek ǵana huqıqıy sawatlılıqtı arttırıw emes, al, jaslarda nızamlarǵa húrmet, ádillik hám juwapkershilik sezimin kúsheytiwge xızmet etti.

Adilbay Orazov,
Qaraqalpaqstan xabar agentligi sholıwshısı.