QXR jetekshisi Si Czinpin Hindstan bas ministri Narendra Modiǵa “eń durıs jol” olardıń mámleketleri dos bolıwı kerek ekenligin ayttı, sebebi eki úlke basshıları jeti jıl ishinde birinshi márte Qıtayda ushırastı – bul dúnyanıń eń kóp xalqı bolǵan mámleketleri arasındaǵı jaqınlasıwdıń jańa basqıshı, dep jazbaqta “CNN” basılımı.

Si hám Modidiń búgin Tyanczinde regionallıq sammit aldında bolıp ótken ushırasıwı hár eki mámleket te globallıq sawda urısı dáwirinde AQShtıń qattı tariflerine, sonday-aq, Ukrainadaǵı kelispewshilik máselesinde Rossiya menen qatnasıqları ústinen Batıstıń qadaǵalawına dus kelgen waqıtqa tuwra kelmekte.
– Dúnya ózgerislerdi basınan ótkermekte. Biz dúnyadaǵı eń kóp sanlı eki mámleketpiz hám Global Qublanıń bir bólegimiz. Dos, jaqsı qońsı bolıw júdá áhmiyetli, aydarha hám pil birlesiwi kerek, – dedi Si eki xalıqtıń dástúriy belgilerin atap ótpekte.
Óz gezeginde, Modi qatnasıqlardı “óz-ara isenim hám húrmet tiykarında” alǵa alıp barıwǵa sadıq ekenin aytıp, óz-ara baylanıslardıń jılıwı, sonıń ishinde, 2020-jılı qáwipli soqlıǵısıw bolǵan Gimalay shegarasındaǵı keskinliktiń jumsartılıwın boljamaqta.
– Mámleketlerimizdegi 2,8 milliard xalıqtıń mápleri birge islesiwimiz benen baylanıslı, – dep qosımsha etti ol.
Bul signallar Vashingtonda dıqqat penen baqlanıwı múmkin, Nyu-Deli menen qarama-qarsılıq AQSh diplomatlarınıń barǵan sayın kúsheyip atırǵan Qıtayǵa qarsı tiykarǵı qarama-qarsılıq sıpatında mámleket penen baylanıslardı tereńlestiriwge qaratılǵan kóp jıllıq háreketlerin izden shıǵarıw menen qáwip tuwdırmaqta.
Bizge belgili, usı aydıń basında Tramp Hindstanǵa qatań ekonomikalıq jaza sharaların qolladı, dáslep onıń AQShqa importın 25 procentlik bajılar astına qoydı, soń Rossiya neft hám gazin import etkeni ushın jaza sıpatında mámleketke qosımsha 25 procentlik bajı kirgizdi.
Qıtay da, Hindstan da Rossiya neftiniń tiykarǵı qarıydarları, biraq Qıtay ele bunday sharalardı kórmegen.
Pekin AQSh hám Hindstan arasında rawajlanıp atırǵan qáwipsizlik baylanısların azaytıwdı qáleydi. Qıtay rásmiyleri Hindstan, AQSh hám onıń awqamlasları Avstraliya hám Yaponiya arasında Qıtayǵa qarsı gúres sıpatında kóriletuǵın tórtlik boyınsha sóylesiwdiń kúsheyiwin qáweterleniw menen baqlamaqta.
Modi hám Si ótken jılı oktyabr ayında Rossiyada bolıp ótken BRIKS sammiti sheńberinde ushırasqannan soń, Hindstan hám Qıtay arasındaǵı baylanıslar basqıshpa-basqısh normallastı, bul jaǵday táreplerdiń tartıslı shegaraları boylap áskeriy bólimlerdi ajıratıw boyınsha kelisimge erisilgen waqıtta júz berdi.
Sońǵı aylarda eki mámleket COVID-19 pandemiyasınan soń biykar etilgen tikkeley reyslerdi qayta tiklewge kelisip aldı, Pekin jaqında Batıs Tibettegi eki zıyarat ornın bes jıl ishinde birinshi márte hindler ushın qayta ashıwǵa kelisim berdi hám mámleketler bir-biriniń puqaraları ushın turistlik vizalardı qayta beriwdi basladı.
Hindstan hám QXR arasındaǵı tiykarǵı keskinlik 2020-jılı Gimalay shegarasındaǵı tartıslı soqlıǵısıwdan soń háwij aldı, onda 20 hind hám tórt qıtay áskeri qaytıs bolǵan edi. Eki mámleket 3379 kilometrlik “de-fakto shegara” boylap áskerler bar ekenligin saqlap kelmekte, bul “Áhmiyetli qadaǵalaw sızıǵı” (LAC) dep ataladı.
Ushırasıwdan soń járiyalanǵan Hindstan bildiriwinde aytılıwınsha, “liderlerdiń kelispewshiligi tartıslarǵa aylanıp ketpewi” hám “turaqlı qatnasıqları” eki mámlekettiń rawajlanıwı, sonday-aq, kóp polyusli dúnya ushın zárúr ekenin jáne bir márte tastıyıqlaydı.

Ótkir ALIMOV, ÓzAnıń xabarshısı