Ózbekstanda xızmetler tarawı ekonomikalıq ósiwdiń tiykarǵı drayverine aylanbaqta

Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti janındaǵı Makroekonomikalıq hám aymaqlıq izertlewler institutınıń qánigeleri 2017-2024-jıllar dawamında mámlekette xızmetler tarawınıń rawajlanıwın talladı. Tallawlarǵa bola, bul taraw ekonomika, xalıqtıń bántligi hám turmıs sapasınıń ósiwiniń áhmiyetli faktorına aylanǵan.
2024-jılı xızmetler tarawınıń jalpı ishki ónimdegi úlesi 47,4 procentti quradı. 2020-jılı bul kórsetkish 41,6 procent bolǵan. Bántliktegi úlesi bolsa 55,4 procentke jetti. 2017-jılı bul kórsetkish 49,8 procent bolǵan. Xızmet kórsetiw tarawında jumıs alıp barıp atırǵanlardıń sanı 7,9 million adamdı quradı. Sonday-aq, xızmet kórsetiwshi kárxanalardıń sanı 2017-jılǵa salıstırǵanda 1,6 esege kóbeyip, 310,8 mıńǵa jetti.
Jáhán bankiniń bahalawına bola, 2017-2023-jıllarda Ózbekstanda xızmetler tarawında qosımsha qunnıń ósiw páti jılına 6,5 procentti qurap, Oraylıq Aziyadaǵı eń joqarı kórsetkishke aylanǵan. Qazaqstanda bul kórsetkish 2,5 procent, Qırǵızstanda 3,1 procent hám Tájikstanda 5,2 procentti quraǵan. Mámlekette kórsetilgen xızmetlerdiń ulıwma kólemi sońǵı 8 jılda 2,5 esege artqan. Ásirese, finanslıq xızmetler 7,6 esege, málimleme hám baylanıs xızmetleri 4,9 esege, bilimlendiriw xızmetleri bolsa 3,2 esege ósken.
Xalıqaralıq bahalawlarda da mámlekettiń poziciyası jaqsılanǵan. 2023-jılı járiyalanǵan xalıqaralıq xızmetlerdiń jaylasıw indeksinde (GSLI) Ózbekstan 78 mámleket ishinde 40-orındı iyeledi. Onda mámlekettiń biznes ushın finanslıq tartımlılıǵı joqarı bahalanǵan. Sonday-aq, sanlı basqarıw jetiklik indeksinde (GTMI,2024) Ózbekstan 43-orındı iyelep, 2020-jılǵa salıstırǵanda 37 tekshe joqarılaǵan. Elektron baylanıs indeksinde bolsa mámleket 53-orınǵa shıǵıp, sanlı xızmetler joqarı rawajlanǵan mámleketler qatarında qaldı.
Sanlastırıw hám onlayn xızmetlerdiń rawajlanıwı ekonomikada málimleme hám elektron sawda úlesiniń 3,7 procentke shekem kóbeyiwine xızmet etti. 2017-jılı bul kórsetkish 2,2 procent bolǵan. 2023-jılı elektron kommerciya bazarınıń kólemi 1 milliard AQSh dollarınan astı.
Turizm xızmetleri bolsa eń tez ósip atırǵan baǵdarlardan birine aylandı. 2017-jıldan berli olardıń kólemi 2,1 esege artqan. 2024-jılı turizm xızmetleri tarawında eń úlken úles 22,4 procentti quradı. Usı jılı Ózbekstan 8 million turistti qabıl etti hám Oraylıq Aziyada turistler aǵımınıń ósimi boyınsha 1-orındı iyeledi. Jıllıq ósim páti 20,1 procentti quradı. Turizm hám sayaxatlardı rawajlandırıw indeksinde (TTDI) Ózbekstan 119 mámleket arasında 78-orındı iyelep, 2024-jıldıń ózinde 16 tekshe joqarılaǵan. Bul nátiyjeler turizm infrastrukturası, sanlı xızmetler (onlayn bánt etiw, virtual turlar) hám viza rásmiylestiriw processleriniń ápiwayılastırılıwı (e-visa) menen baylanıslı.
Logistika nátiyjeliligi indeksinde (LPI) bolsa mámleket 139 mámleket ishinde 88-orındı iyeledi. 2018-jılǵa salıstırǵanda 11 tekshege joqarıladı. ǴMDA mámleketleri arasında 5-orın, Oraylıq Aziyada bolsa 2-orın bánt etildi. Eń úlken ósim bajıxana processleriniń nátiyjeliligi, xalıqaralıq sawdadaǵı logistika shınjırlarınıń integraciya dárejesi hám logistika xızmetleriniń sapası boyınsha baqlanǵan.
2024-jılı xızmetler eksportı 7,2 milliard AQSh dolların quradı. Bul 2017-jılǵa salıstırǵanda 6 esege kóp bolıp, mámlekettiń ulıwma eksport kóleminiń 26,7 procentin quradı. Xızmetler eksportı quramında tiykarǵı úlesti turizm 3,5 milliard dollar (48,8 procent) hám transport 2,6 milliard dollar (35,7 procent) quradı.
N.Ziyodullaeva tayarladı, ÓzA