2025-jıl 29-may kúni Tashkent qalasında Ózbekstan Respublikası Oliy majlisi Senatınıń jetinshi májilisi óz jumısın dawam ettirdi.

Onda Senat, húkimet aǵzaları, ministrlik hám uyımlardıń wákilleri, jergilikli Keńeslerdiń deputatları, Senat janındaǵı Jaslar parlamentiniń aǵzaları hám ǵalaba xabar qurallarınıń xızmetkerleri qatnastı.
Videokonferencbaylanıs túrinde ótkerilgen jalpı májilisti Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatı Baslıǵı Tanzila Norboeva alıp bardı.
Jalpı májilis Senattıń YouTube tarmaǵındaǵı beti arqalı tikkeley sáwlelendirip barıldı.
Jalpı májilistiń ekinshi jumıs kúninde senatorlar tárepinen dáslep “Ózbekstan Respublikası menen Birlesken Arab Ámirlikleri arasında puqaralıq hám ekonomikalıq jumıslar boyınsha huqıqıy járdem kórsetiw haqqındaǵı Kelisimdi (Tashkent, 2024-jıl 27-senyabr) ratifikaciyalaw haqqında”ǵı nızam kórip shıǵıldı.
Atap ótilgenindey, keyingi jılları Ózbekstan menen Birlesken Arab Ámirlikleri arasındaǵı birge islesiw jedel pátlerde rawajlanbaqta. Usı kúnge shekem eki mámleket arasında ekstradaciya, jınayat islerinde huqıqıy járdem, hawa qatnawı, sawda-ekonomikalıq qatnasıqlar, dáramat salıqları boyınsha eki tárepleme salıqqa tartıwdı saplastırıw, ilim hám texnika sıyaqlı baǵdarlarda jámi 31 kelisimge qol qoyılǵan.
Nızam menen ratifikaciyalanıp atırǵan bul Kelisimge Birlesken Arab Ámirlikleri delegaciyasınıń mámleketimizge saparı sheńberinde 2024-jıl 17-sentyabr kúni Tashkent qalasında qol qoyılǵan.
Hújjette eki mámleket arasında puqaralıq hám ekonomikalıq isler boyınsha huqıqıy járdem kórsetiw ushın birge islesiwdi jolǵa qoyıw, sonday-aq, hár eki mámleket puqaraların bir-biriniń aymaǵında teń huqıqıy qorǵaw menen támiyinlew jáne puqaralıq hám ekonomikalıq máseleler boyınsha sud hám huqıq qorǵaw uyımlarına múrájat etiw imkaniyatın jaratıw názerde tutılǵan.
Sonday-aq, puqaralar arasında júzege keliwi múmkin bolǵan kelispewshiliklerdi sheshiw, sud hújjetlerin tán alıw hám orınlaw sıyaqlı máseleler boyınsha huqıqıy járdem kórsetiw tártibi de belgilenbekte.
Senatorlar maqullaǵan nızam keleshekte eki mámleket arasındaǵı shártnamalıq-huqıqıy qatnasıqlardı bunnan bılay da rawajlandırıw hám bekkemlew, atap aytqanda, sud-huqıq tarawında birge islesiwdi bunnan bılay da rawajlandırıwǵa erisiw, sonday-aq, eki mámleket arasında puqaralıq hám ekonomikalıq isler boyınsha huqıqıy járdem kórsetiw tarawındaǵı qatnasıqlardı tártipke salıwǵa xızmet etetuǵını atap ótildi.
Dodalaw juwmaǵında senatorlar tárepinen nızam maqullandı.
Soń Ekonomika hám qarjı ministrliginiń mámleket aymaqlarında xızmetler tarawın rawajlandırıw boyınsha ámelge asırılǵan jumıslar haqqındaǵı málimlemesi tıńlandı.
Atap ótilgenindey, 2025-jıldıń yanvar-mart aylarında respublikada bazar xızmetleriniń kólemi 210,8 trillion sumdı quradı hám ótken jıldıń sáykes dáwirine salıstırǵanda 112,6 procentke arttı. Aymaqlar kesiminde xızmetler tarawında joqarı ósiw pátleri Tashkent qalasında (116,9 procent), Samarqand (114,0 procent), hám Nawayı (113,1 procent) wálayatlarında bolǵan.
Usı jıldıń birinshi shereginde xızmet kórsetiw tarawında aymaqlarda usaqlap satıw sawdasında 5,2 mıń, turmıslıq xızmette 1,4 mıń, turizm menen baylanıslı baǵdarlarda 738, bilimlendiriw hám medicina tarawlarında 730 hám 3,6 mıńnan aslam basqa xızmet kórsetiw obektleri iske qosılǵan.
Respublikada jańadan sawda hám servis obektleriniń iske qosılıwı nátiyjesinde 23,3 mıńnan aslam jańa jumıs orınları jaratılǵan.
Transport tarawında 3 708 baǵdarda 362,2 mıń jámiyetlik transporttıń háreketleniwi jolǵa qoyılıp, 333,6 mıń jolawshı tasıw xızmetleri kórsetilgen.
Usı jıldıń birinshi shereginde respublikaǵa 2,1 million sırt elden turistler kelip, 927 million dollarlıq turizm xızmetleri kórsetilgen.
«Ózbekstan boylap sayaxat et!» baǵdarlaması sheńberinde aymaqlar boylap 2,3 million adamnıń sayaxatı ámelge asırılǵan. Turizm hám oǵan baylanıslı tarawlar baǵdarında 1,8 mıń jańa jumıs ornı jaratılǵan.
Senatorlar tárepinen usı baǵdarda ámelge asırılǵan jumıslar menen birge ayırım mashqalalarǵa itibar qaratıldı.
Sonıń ishinde, xızmetler tarawında ijara, bilimlendiriwge baylanıslı, jeke xızmetler hám sawda xızmetleri kóleminiń ósiw pátleri ótken jıldıń sáykes dáwirine salıstırǵanda tómenlegeni hám jasırın ekonomikanıń úlesi saqlanıp qalıp atırǵanı atap ótildi.
Sonday-aq, tarawda jumıs kórsetpesten kiyatırǵan isbilermenlerdiń bar ekenligi, xızmetler tarawında xalıqtı jumıs penen támiyinlew baǵdarındaǵı basǵdarlamanıń orınlanıwın támiyinlewde Buxara, Namangan, Surxandárya, Sırdárya wálayatlarında hám Tashkent qalasında kemshiliklerge jol qoyılıp atırǵanı sın kózqarasta tallandı.
Jalpı májiliste aymaqlarda xızmetler tarawında bar imkaniyatlardı tolıq iske qosıw, xızmetler túrlerin keńeytiw hám sapasın arttırıw arqalı xızmetler kóleminiń ósiw pátlerin támiyinlew, xızmetler kórsetiw baǵdarında jumıs kórsetip atırǵan kárxanalarda xızmetkerlerdi jumısqa rásmiy qabıllaw hám sistemada kórsetiw processlerin jetilistiriw boyınsha wazıypalar belgilendi.
Dodalaw juwmaǵında Senattıń tiyisli qararı qabıl etildi.
Sonday-aq, májiliste Ózbekstan Respublikasınıń tiykarǵı xalıqaralıq reyting hám indekslerdegi ornı jaqsılanıwı haqqındaǵı milliy bayanat kórip shıǵıldı.
Senatorlar mámleketimizdiń xalıqaralıq maydandaǵı abırayın bekkemlew, investiciyalıq tartımlılıǵın artırıw hám mámleketlik basqarıw nátiyjeliligin bahalawda áhmiyetke iye tiykarǵı xalıqaralıq reyting hám indekslerdegi abırayın jaqsılaw boyınsha ámelge asırılıp atırǵan jumıslardı hár tárepleme dodaladı.
Ekonomika hám qarjı hám Ádillik ministrlikleriniń juwapkerleri tárepinen sociallıq-ekonomikalıq hám siyasiy-huqıqıy tarawlardaǵı kórsetkishler boyınsha ámelge asırılǵan jumıslar boyınsha tolıq maǵlıwmat berildi.
Bayanatta atap ótilgenindey, 2024-jılı mámleket ushın tiykarǵı dep belgilengen 20 xalıqaralıq reyting hám indekslerden 10ında Ózbekstannıń kórsetkishleri jaqsılanadı, 2sinde jaǵday ózgermesten qaldı, 2 i boyınsha bolsa nátiyjeler ele járiyalanbaǵan.
Bul nátiyjeler mámleketlik uyımlar, jámiyetshilik hám puqaralıq jámiyeti institutlarınıń muwapıqlastırılǵan birge islesiwi, anıq indikatorlar tiykarında ámelge asırılǵan reformalardıń nátiyjesi ekeni atap ótildi. Sonıń ishinde, «Elektron húkimetti rawajalndırıw indeksi»nde Ózbekstan 6 tekshege kóterilip, 193 mámleket arasında 63-orındı iyeledi. Mámleket «joqarı»dan «oǵada joqarı» kategoriyaǵa ótken 17 mámleket qatarına kirdi.
“Hayal-qızlar, biznes hám nızam” indeksinde 48 tekshege kóteriliw esabınan 190 mámleket ishinde 91-orın, 82,5 ball kórsetkishi atap ótildi. Shıǵıp sóylegenler bunday kórsetkish gender teńligi, hayal-qızlardıń huqıqları menen imkaniyatların támiyinlew baǵdarında ámelge asırılǵan keń kólemli reformalardıń nátiyjesi ekenin atap ótti.
Ekonomikalıq erkinlik indeksinde de 6 tekshege ósiw yamasa Ózbekstan 103-orındı iyeledi. Soǵan qaramastan, Mámleketlik byudjet hám mámleketlik qarızǵa baylanıslı kórsetkishlerdi jaqsılaw baǵdarında ele de reformalardı izbe-iz dawam ettiriw talap etilmekte.
Dodalaw dawamında atap ótilgenindey, sońǵı jıllarda xalıqaralıq reyting hám indeksler menen islesiwdiń milliy sisteması jaratılǵan hám usı tárizde parlamentlik qadaǵalaw kúsheytildi. Hár jılı tayarlanatuǵın milliy bayanatta mámleketlik uyımlardıń jumısı, ámelge asırılıp atırǵan reformalardıń nátiyjeliligi hám nızamshılıqtı jetilistiriw zárúrligi boyınsha qalıs hám analitikalıq maǵlıwmatlar berilmekte.
Sonıń menen birge, Milliy bayanat tallawları ayırım reyting hám indekslerde tómenlew jaǵdayların da kórsetti. Atap aytqanda, ayırım tarawlardaǵı korrupciya jaǵdayları, nızamlarǵa ámel etiwdegi mashqalalar, baspasóz erkinligine baylanıslı kemshilikler mámleketimizdiń reytinglerdegi ornına unamsız tásir kórsetpekte.
Bul mashqalalardı saplastırıw maqsetinde Oliy Majlis Senatı tárepinen tiyisli qarar qabıl etildi. Onda tarawlar boyınsha anıq usınıslar islep shıǵıw, juwapker uyımlardıń jumısı ústinen jámiyetlik hám parlamentlik qadaǵalawdı kúsheytiw, juwapkershilikti arttırıw jáne reyting kórsetkishlerine unamsız tásir etiwshi faktorlardı saplastırıw boyınsha keleshekke mólsherlengen qosımsha ilajlar belgilendi.
Sonıń menen birge, jalpı májiliste Oliy Majlis Senatı tárepinen xalıq deputatları jergilikli Keńesleriniń jumısına járdemlesiw baǵdarında ámelge asırılǵan jumıslar dodalandı.
Jańalanǵan Konstituciyada jergilikli mámleketlik hákimiyattıń wákillik uyımlarına óz jumısın ámelge asırıwda járdemlesiw Senattıń tolıq wákilligi sıpatında belgilengenliginen kelip shıǵıp, jergilikli Keńeslerdiń jumısın hár tárepleme qollap-quwatlaw, Keńeslerdiń jumısın sapalı shólkemlestiriw baǵdarında ámelge asırılǵan jumıslar dodalandı.
Jergilikli Keńeslerdiń jumısın sistemalı jolǵa qoyıwǵa metodikalıq járdem beriw maqsetinde 20 dan aslam normativlik hújjetler tayarlanıp ámeliyatqa engizilgen.
Atap aytqanda, jergilikli Keńeslerdiń qarar joybarların islep shıǵıw hám olardı huqıqıy ekspertizadan ótkeriw metodikası tastıyıqlanǵan, Keńestiń sorawı, Keńestiń tekseriw institutlarınıń huqıqıy tiykarları bekkemlengen, Keńesler janında ekspert toparların shólkemlestiriw ilajları kórilgen.
Aymaqlardı rawajlandırıw hám xalıqtıń mashqalaların sheshiwde jergilikli Keńes deputatları hám senatorlardıń “máhálle jetiligi” menen óz-ara birge islesiwin bunnan bılay da kúsheytiwge qaratılǵan ilajlar belgilengen.
Sonday-aq, jergilikli Keńeslerdiń jumısın úlgili shólkemlestiriw ólshemleri islep shıǵılıp, orınlarda usı ólshemler tiykarında hár bir aymaqta birewden rayon (qala)lıq Keńestiń jumısın úlgili jolǵa qoyıw boyınsha belgili jumıslar ámelge asırılmaqta. Bul baǵdarda Senat tárepinen jergilikli Keńeslerge hár tárepleme ámeliy hám metodikalıq járdem kórsetip kelinbekte.
Jergilikli Keńesler jumısınıń huqıqıy tiykarların bunnan bılay da bekkemlew maqsetinde 3 nızam joybarı islep shıǵılǵan. Bul nızam joybarları menen jergilikli mámleketlik hákimiyat uyımlarınıń wazıypaların “Kúshli Keńes, esap beriwshi hám intaker hákim” principi tiykarında wákillikli hám atqarıw hákimiyatı uyımları arasında anıq bólistiriw, tákirarlanıwshı wazıypalardı biykarlaw, jergilikli byudjetlerdi qáliplestiriwde deputatlardıń belsene qatnasıwın támiyinlew, jergilikli Keńeslerdiń óz-ara hám xalıqaralıq birge islesiwiniń huqıqıy tiykarların bekkemlew názerde tutılmaqta.
Ózbekstanda jergilikli mámleketlik hákimiyattıń wákillikli uyımlarınıń jumısın 2030-jılǵa shekem rawajlandırıw koncepciyası hám onı ámelge asırıw boyınsha “jol kartası”nıń joybarları islep shıǵılıp, onda jergilikli Keńeslerdiń qadaǵalaw hám norma dóretiwshiligine baylanıslı jumısın, deputatlardıń jergilikli byudjet hám aymaqlardı rawajlandırıw processlerindegi qatnasın kúsheytiw, Keńestiń jumısında jámiyetshiliktiń keńnen qatnasıwın támiyinlew, deputatlardıń saylawshılar menen jumısların bunnan bılay da jetilistiriwge qaratılǵan anıq ilajlar belgilenbekte.
Sonıń menen birge, jergilikli Keńeslerdiń jumısın sanlastırıw, “E-Kengash” elektron platformasında paydalanıwshılar ushın jáne de qolaylılıq jaratıw maqsetinde olardı tiyisli málimleme sistemaları menen integraciyalaw boyınsha jumıslar ámelge asırılǵanı atap ótildi.
Jalpı májiliste jergilikli Keńeslerdiń jumısın jetilistiriw máseleleri menen bir qatarda Senattıń Jergilikli hákimiyattıń wákillikli uyımlarınıń jumısın kúsheytiwge járdem beriwshi komissiyasınıń áhmiyetli wazıypaları da dodalandı.
Sonday-aq, jergilikli Keńeslerdiń qadaǵalaw hám norma dóretiwshiligi boyınsha jumısınıń nátiyjeliligin arttırıw, aymaq máplerine baylanıslı hám xalıq tárepinen kóterilip atırǵan áhmiyetli máselelerdi sheshiw boyınsha imkaniyatların keńeytiw jáne jergilikli wákillikli uyımlardıń deputatları hám sekretariat xızmetkerleriniń mamanlıǵın turaqlı túrde arttırıp barıw sistemasın jolǵa qoyıwǵa baylanıslı wazıypalar belgilendi.
Dodalaw juwmaǵında Senattıń tiyisli qararı qabıl etildi.
Soń balalarǵa kórsetilip atırǵan medicinalıq járdemniń sapasın jaqsılaw boyınsha kórilip atırǵan ilajlar boyınsha Densawlıqtı saqlaw ministrligine parlamentlik soraw jiberiw máselesi kórip shıǵıldı.
Sońǵı jılları elimizde balalarǵa kórsetilip atırǵan medicinalıq járdemniń sapasın jaqsılaw, bul baǵdarda aldınǵı sırt el tájiriybesinen hám zamanagóy diagnostika hám emlew texnologiyalarınan paydalanıw, sonday-aq, aymaqlıq medicina mákemeleriniń imkaniyatların bunnan bılay da keńeytiw boyınsha belgili jumıslar ámelge asırılıp atırǵanın atap ótiw kerek.
Házirgi kúnde elimizdiń densawlıqtı saqlaw sistemasında (ulıwma xalıqtıń 33,3 procenti) 824 shańaraqlıq shıpakerlik punkti, 984 shańaraqlıq poliklinika, 207 kóp tarmaqlı oraylıq poliklinika hám 233 balalar emlew-profilaktika mákemesi tárepinen 12,9 millionnan aslam 18 jasqa shekemgi balalarǵa medicinalıq xızmet kórsetilmekte.
Respublika boyınsha 4 247 orınnan ibarat 13 aymaqlıq balalar kóp tarmaqlı medicina orayı shólkemlestirilgen.
Ótken jılı respublika boyınsha 18 jasqa shekemgi balalardan 11,2 millionı (95,5 procenti) medicinalıq tekseriwden ótkerilip, olardıń 3,4 millionında (28,8 procenti) hár qıylı kesellikler anıqlanǵan. Kesellik anıqlanǵan 3,1 million bala (89,4 procent) salamatlandırılǵan.
2024-jıldıń aqırına shekem 1,3 million 6-23 aylıq balalar mikronutrient untaǵı menen tolıq támiyinlengen.
Sonıń menen birge, jalpı májiliste balalarǵa medicinalıq xızmet kórsetetuǵın emlew-profilaktika mákemelerinde pediatr, neonatolog, ftiziopediatr, immunolog, balalar xirurgi, jas óspirimler pediatri sıyaqlı qánigelerdiń jetispeytuǵını atap ótildi.
Balalar kóp tarmaqlı medicina oraylarına aymaqlardan maman qánigeler tallawına jollamalardıń artıwı esabınan bolıp atırǵan júklemeler olardaǵı orın fondına hám belgilengen normativlik normalarǵa sáykes kelmeydi.
Sonday-aq, ayırım aymaqlardaǵı Balalar kóp tarmaqlı medicina oraylarında kardioxirurgiya bólimleri hám náresteler xirurgiyası bólimleri shólkemlestirilmegenligi, balalarǵa xızmet kórsetetuǵın emlew-profilaktika mákemeleriniń ayırımlarında materiallıq-texnikalıq jaǵday talapqa juwap bermeytuǵını hám zamanagóy joqarı texnologiyalıq úskenelerge talap bar ekenligi atap ótildi.
Bul máselelerge anıqlıq kirgiziw maqsetinde Densawlıqtı saqlaw ministrligine parlamentlik soraw jiberiw haqqında Senat qararı qabıl etildi.
Sonday-aq, senatorlar tárepinen Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatı Kengashiniń qararları da tastıyıqlandı.
Jalpı májiliste jámiyetlik turmıstıń barlıq tarawlarınıń huqıqıy tiykarların bekkemlewge hám mámlekette ámelge asırılıp atırǵan keń kólemli reformalardıń nátiyjeliligin arttırıwǵa, xalıqaralıq birge islesiwdi rawajlandırıwǵa qaratılǵan 14 másele, sonıń ishinde, 9 nızam kórip shıǵıldı.
Usınıń menen Ózbekstan Respublikası Oliy Majlisi Senatınıń jetinshi jalpı májilisi juwmaqlandı.

Ózbekstan Respublikası
Oliy Majlis Senatı
Málimleme xızmeti