2-may kúni Úrgensh rayonında Xorezm wálayatın ekonomikalıq-sociallıq rawajlandırıw baǵdarındaǵı áhmiyetli wazıypalardı dodalaw boyınsha májilis bolıp ótti.

Prezident Shavkat Mirziyoev Xorezm dańqlı tariyxımız benen jańa reformalar tutasqan kesilispe ekenin atap ótti.
Logistika shınjırınan uzaqta, tábiyǵıy resursları sheklengen bul jerde bıyılǵı jıldı «kishi hám orta biznes jılı» boldı, dep aytıw múmkin. 2024-jılı wálayatta 7 mıń jańa isbilermen jumıs baslaǵan, 47 kárxana kishisinen ortaǵa ótken. 1 mıń 700 kárxananıń jumısı tiklengen. Bulardıń nátiyjesinde wálayatta bir jıl ishinde 290 mıń xalıq jumıslı bolǵan.
Biraq aldında áhmiyetli máseleler kóp. Wálayatta kámbaǵallıq dárejesi ele de 12 procent átirapında, 45 mıń puqara jumıssız. Sonıń ushın hákimler hám olardıń orınbasarları hár bir imkaniyattı joybarǵa aylandırıp, jańa jumıs orınların jaratıwı, sanaat, servis, turizm, awıl xojalıǵı, eksport potencialın jáne de arttırıwı zárúr ekenligi aytıldı.
Mámleketimiz basshısı bul tarawlardaǵı imkaniyatlar hám olardı iske qosıw ilajların kórsetip ótti.
Máselen, elimizde turizm eksportınıń potencialı 10 milliard dollar bolsa, sonıń 2 milliard dolları Xorezmge tuwra keledi. Tilekke qarsı, bul tolıq iske qosılmay atır.
Wálayat boyınsha jámi 263 mádeniy miyras esteligi bar. Isbilermenler menen birgelikte olar turistlik orınǵa aylandırılsa, qosımsha dáramat hám jumıs orınları boladı. Sonday-aq, sırt elden tájiriybeli arxeologlardı tartıp, tariyxıy orınlardı anıqlaw hám tiklewge qarjı ajıratıladı.
Xorezmde 40 tan aslam ónermentshilik baǵdarları rawajlanǵan bolıp, turistler ónim tayarlaw procesine de qızıǵadı.
Turizmde awqatlanıw orınları oǵada áhmiyetli. Prezidentimiz milliy taǵamlarımızdı sırt ellerde úgit-násiyatlap atırǵan restoranshılardı qollap-quwatlaw zárúr ekenligin atap ótti. Sırt elde ózbek restoranların shólkemlestiriwde dizimnen ótiw, ruxsatnama hám jumıs júrgiziw menen baylanıslı qárejetlerdiń bir bólegi qaplap beriletuǵını belgilendi.
Miyman orınları hám transport qatnawların kóbeytiw, jańa kewilashar hám tematikalıq orınlardı qurıw, gid hám oficiantlar tayarlaw máselelerine de toqtap ótildi.
Ulıwma, bıyıl jámi 200 million dollarlıq 91 joybardı orınlaw, turizm hám xızmetler tarawında 100 mıń jumıs ornın ashıw wazıypası qoyıldı. 2 million sırt el hám 10 million jergilikli turistti tartıp, turizm eksportın 700 million dollardan arttırıw múmkin ekenligi kórsetip ótildi.
Ekonomika tarawında da imkaniyat kóp. Bıyıl Xorezmde keminde 6 procent ekonomikalıq ósimdi támiyinlep, jalpı aymaqlıq ónimdi 60 trillion sumnan arttırıw názerde tutılǵan. 265 mıń xalıqtı bánt etip, 104 mıń adamdı kámbaǵallıqtan alıp shıǵıw mólsherlengen.
Máselen, menshiklestiriw baǵdarlamasına tiykarlanıp 2025-jılı wálayatta 41 mámleketlik imarat, 350 gektar jer uchastkası sawdaǵa qoyılmaqta. Bul xızmet kórsetiw, turizm hám óndiris tarawları ushın úlken imkaniyat.
Sońǵı segiz jılda Xorezmde mebel sanaatı 3 esege ósti. Xanqadaǵı 10 gektar jerde mebel islep shıǵarıw zonası shólkemlestirildi. Bul tarmaqtı jáne de rawajlandırıw ushın sırt elden dizayner, marketolog, injener-texnolog alıp kelinedi.
Ulıwma, elimizde bul tarawǵa qosımsha túrtki beriw ushın arnawlı baǵdarlama tayarlaw tapsırması berildi.
Házirgi dúnyadaǵı qıyın sharayatta innovaciya hám investiciya tartqan mámleket utıp atır. Bul baǵdarda Xorezmde de rejeler úlken. Sonıń ishinde, bıyıl 900 million dollarlıq 12 iri, 480 aymaqlıq joybar iske qosıladı. 65 túrdegi ónim, 5 túrdegi úskene islep shıǵarılıp, lokalizaciyalaw kólemi 1,7 trillion sumǵa jetkeriledi. 1,5 milliard dollar sırt el investiciyası tartılıp, 510 million dollarlıq eksport etiledi.
Máselen, Qwshkwpir rayonındaǵı 175 gektarda «Ózbekstan – Qıtay texnoparki» shólkemlestirilmekte. Ol jerde 1 milliard dollarlıq 16 investiciyalıq joybar boladı.
Topıraqqalada 10 milliard dollarlıq gaz-ximiya kompleksiniń birinshi basqıshı baslanadı. Onda jılına 2 million tonna 14 túrdegi joqarı qosımsha qunlı bazalıq polimer ónimleri islep shıǵarıladı.
Xorezmde 663 qurılıs materialları kárxanası bolıp, wálayattıń drayver tarmaqlarınan birine aylandı. Endi olardıń ónimleriniń satılıwı finanslıq ilajlar arqalı qollap-quwatlanadı. Tarmaqta 100 million dollarlıq jáne 40 joybar baslanadı.
Slovakiya kompaniyası tárepinen Topıraqqala rayonında 170 million dollar esabınan raps ósimligin jetistiriw hám onnan bioetanol islep shıǵarıw jolǵa qoyıladı.
Awıl xojalıǵı tarmaqlarında 60 million dollarlıq 56 joybar iske qosıladı. 3 mıń 400 gektar jer qayta paydalanıwǵa kirgiziledi. 1 mıń 200 gektar sanaatlasqan miyweli baǵlar shólkemlestiriledi.
Avstriyanıń “Bauer” kompaniyası menen Xorezmde 7,5 mıń gektarda jawınlatıp suwǵarıwdı engiziw rejelestirilgen. Onda fermerlerge usınday texnikalar tayar ornatılıp, lizing tiykarında sumda jıllıq 2,5 procent stavkada 10 jıl múddetke beriledi.
Xorezmli fermerler ózine túser bahanı túsiriw ushın izlenip, traktorǵa zamanagóy «avtopilot» ornatqan. Nátiyjede shigit tolıq anıqlıqta egiledi, sapa artadı. Bul baslamanı qollap-quwatlaw ushın jeńilletilgen kredit beriletuǵını atap ótildi.
Wálayatta egislik jerge suw shıǵarıw ańsat emes. Respublikadaǵı nasoslardıń 21 procenti usı jerde jaylasqan. Olarǵa quyash panelin ornatıp, elektr qárejetin únemlew áhmiyetli ekenligi atap ótildi.
Balıqshılıqtı rawajlandırıw, sútti qayta islew, atızlarda qosımsha ónimler jetistiriw ilajları belgilendi.
Xalıqtıń abadanlıǵın arttırıw maqsetinde qurılıs jumısları da rejelestirilgen. Sonıń ishinde, bıyıl 7 mıń kvartiralı 200 kóp qabatlı jay qurıladı, 1,5 mıń kilometr jol hám 20 kópir ońlanadı. Bul tarawda 20 mıń xalıq jumıs penen támiyinlenedi.
Sociallıq tarawlardı rawajlandırıw wazıypaları da kórsetip ótildi. Medicina mákemeleri hám joqarı texnologiyalıq xirurgiyalıq operaciyalardı kóbeytip, xalıqtı sawallandırıw, texnikum hám joqarı oqıw orınlarınıń studentlerin dual bilimlendiriwge qamtıp alıw, jaslardı jumıs penen támiyinlew máselesine ayrıqsha itibar qaratıldı.
Májiliste belgilengen ilajlardı orınlaw rejeleri boyınsha juwapkerlerdiń málimlemesi tıńlandı.

ÓzA